zamonaviy mashinasozlik materiallari

DOCX 4 pages 26.9 KB Free download

4 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 26.9 KB

File type DOCX

Pages 4

Updated Dec 2025

Page preview (4 pages)

Scroll down 👇

1 / 4

ma`ruza 1 zamonaviy mashinasozlik materiallari reja: 1.zamonaviy mashinasozlik materiallari 2.kompozit materiallar 3.nanomateriallar tayanch so`zlar:kompozit materiallar,nanomateriallar, bugun dunyo yangi texnika va texnologiya taraqqiyotiga qadam qo‘ydi. fan texnikani rivojlanishi natijasida metallurgiyada ham katta o‘zgarishlar bo‘lmoqda. metall o‘rniga yangi turdagi maxsulotlar ishlab chiqarilmoqda. masalan: eng yaxshi po‘lat yoki alyuminiy qotishmalari bilan tenglasha oladigan material – bu kompozit yoki kompozitsion materiallardir. ensiklopedik materiallarga ko‘ra“ kompozitning” ma’nosi quyidagicha berilgan: “berilgan yo‘nalishi bo‘yicha mustahkamlovchisi bo‘lgan metall yoki metallmas materiallar. zamonaviy kompozitsion materiallardan biri – temirbeton”. ma’lumki, temir-beton olishda, po‘lat armatura atrofida betonni qotiriladi. natijada o‘ziga xos monolit xosil bo‘lib, beton asosan siquvchi kuchga, armatura chizuvchi kuchga ishlaydi. bundan ko‘rinib turibdiki, kompozit materiallarni ishlab chiqish, asos va mustahkamlovchining yaxshi xususiyatlarini qo‘llashga mo‘ljallangandir. bunga misol tariqasida shisha plastinkani olishimiz mumkin. unda shisha ipni polimer smolasiga botiriladi. bu material yonmaydi, o‘tda qizdirilganda ham mustahkamligini saqlaydi, suv shimmaydi, korroziyaga chidamlidir. bundan tashqari, mustahkamlovchi – shisha ipi, ko‘p tarqalgan organik va …

2 / 4

yot sanoatida plastmassadan ko‘plab asboblar, maxsus idishlar ishlab chikariladi. jarroxlikda plastmassadan tayyorlangan yurak klapanlari, qo‘l oyoq protezlari, ko‘z soqqasi va boshqalar ishlatiladi. kompozitsion materiallar turli xossalarga ega bo‘lgan komponentlar aralashmasidan olinadigan sun’iy materiallardir. komponentlardan biri matritsa (asos) bo‘lsa, boshqasi mustahkamlovchi (tola, zarrachalar) hisoblanadi. matritsa sifatida polimer, metall, keramika va uglerodli materiallar ishlatiladi. mustahkamlovchi vazifasini shisha, bor, uglerod tolalari organik tola, ipsimon kristallar (karbidlar, boridlar, nitridlar va hokazolar) ning tolalari hamda mustahkamligi va bikrligi yuqori bo‘lgan metall simlar uynaydi. kompozitsiyani to‘zishda uni tashkil etuvchilarning individual xossalaridan samarali foydalaniladi.kompozitsion materiallarning xossalari komponentlar tarkibi, ularning miqdori va ular orasidagi aloqalarning mustaxkamligiga bogliq. komponentlarning xajmiy miqdorini o‘zgartirib, ishlatilishiga qarab, kerakli mustahkamlik, otashga chidamliligi, elastiklik moduliga ega bo‘lgan material yoki zarur maxsusxossalarga (masalan, magnit va boshqa xossalar) ega bo‘lgan kompozitsiya olish mumkin. kompozitsion materiallardagi mustahkamlovchining hajmi 20-80% ni tashkil etadi. matritsaning xossalari siqilish va siljishda kompozitsion materialning mustaxkamligini belgilaydi. mustahkamlovchining xossalari kompozitsion materialning mustaxkamligi va …

3 / 4

konstruktsiyalash printsipini o‘zgartirishni talab qiladi. kompozitsion materiallar o‘zaro uncha ta’sirlashmaydigan, kimyoviy jihatdan har xil bo‘lmagan komponent (aralashma) larning hajmiy birikishidan hosil bo‘ladigan va komponentlar bir-biridan aniq chegara bilan ajralib turadigan materiallar. har qaysi komponentning eng yaxshi xossalari (mustahkamligi,yeyilishga chidamliligi va boshqalar.)ni o‘zida mujassamlashtirganligi uchun kompozitsion materiallar ularning hech biriga xos bo‘lmagan ko‘rsatkichlar bilan ifodalanadi. odatda, kompozitsion materiallar plastik (metall yoki nemetall — anorganik yoki organik) asos yoki matritsa hamda qo‘shilmalar: metall kukunlari,tolalar, ipsimon kristallar, yupka payraha, gazlama va boshqalardan iborat bo‘ladi. kompozitsion materiallar turlari: tolali (tolalar yoki ipsimon kristallar bilan mustahkamlangan); dispersion-zichlangan (dispers zarralar bilan mustahkamlangan) va qatlamli (turli xil materiallarni presslab yoki prokatlab olingan). kompozitsion materiallar tayyorlashning muhim texnologik usullari: armaturalovchi (mustahkamlovchi) tolalarga matritsa materiali shimdirish; mustahkamlagich va matritsa lentalariga press-qolipda shakl berish;komponentlarni sovuqlayin presslab, keyin qovushtirish; mustahkamlagichga matritsani purkab, keyin qisish; komponentlarning ko‘p qatlamli lentalarini diffuziya usulida payvandlash; armaturalovchi elementlarni matritsa bilan birga prokatkalash va ho kazolar.kompozitsion bilan …

4 / 4

assalar, plastiklar — tabiiy yoki sintetik yuqori molekulali birikmalar asosida olinadigan materiallar. issiqdik yoki bosim ta’sirida qoliplanadi va qoliplangan shaklini mustahkam saqlaydi. plastmassalardan yasalgan mahsulotlar yengilligi, elektr tokini, issiqsovuqni o‘tkazmasligi, atmosfera ta’sirlariga chidamliligi, yemiruvchi muhitga, haroratning keskin o‘zgarishiga bardoshliligi, mexanik mustaxkamliligi yuqoriligi va murakkab shaklli buyumlar yasash mumkinligi bilan boshqa materiallardan ajralib turadi. plastmassalar polimerlarning turiga ko‘ra, termoplastlar va reaktoplastlarga bo‘linadi. termoplastlar tarkibida chiziqsimon yuqori molekulali birikmalar yoki sopolimerlar (poliyetilen, polistirol, polivinilxlorid va boshqalar.) bor. chiziqsimon polimerlar asosiga qurilgan plastmassalar tarkibida plastifikatorlar, bo‘yagichlar ham bo‘ladi. plastifikatorlar yuqori turiga plastmassalarning plastikliligini oshiradi va qoliplangan mahsulotni qayishqoq hamda sovuqqa chidamli qiladi. termoplastlar sovuqqa chidamsiz, 60—100° dan yuqori temperaturalarda mustahkamligini tez yo‘qotadi. lekin ko‘pchilik termoplastlar zarbga chidamliligi, diyelektrik tavsiflarining yuqoriligi, optik shaffofligi, ulardan murakkab shaklli buyumlar qoliplash osonligi bilan reaktoplastlardan farq qiladi. termoplastlar o‘rtacha kuch va 60—100° temperaturalarda ishlaydigan (umumiy maqsadlarga mo‘ljallangan) asbob qismlari (etrollar, viniplast, polistirol), shuningdek, elektr va radiotexnika buyumlari (polistirol, …

Want to read more?

Download all 4 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy mashinasozlik materiallari"

ma`ruza 1 zamonaviy mashinasozlik materiallari reja: 1.zamonaviy mashinasozlik materiallari 2.kompozit materiallar 3.nanomateriallar tayanch so`zlar:kompozit materiallar,nanomateriallar, bugun dunyo yangi texnika va texnologiya taraqqiyotiga qadam qo‘ydi. fan texnikani rivojlanishi natijasida metallurgiyada ham katta o‘zgarishlar bo‘lmoqda. metall o‘rniga yangi turdagi maxsulotlar ishlab chiqarilmoqda. masalan: eng yaxshi po‘lat yoki alyuminiy qotishmalari bilan tenglasha oladigan material – bu kompozit yoki kompozitsion materiallardir. ensiklopedik materiallarga ko‘ra“ kompozitning” ma’nosi quyidagicha berilgan: “berilgan yo‘nalishi bo‘yicha mustahkamlovchisi bo‘lgan metall yoki metallmas materiallar. zamonaviy kompozitsion materiallardan biri – temirbeton”. ma’lumki, temir-beton olishda,...

This file contains 4 pages in DOCX format (26.9 KB). To download "zamonaviy mashinasozlik materiallari", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy mashinasozlik materia… DOCX 4 pages Free download Telegram