zamonaviy xalqaro savdo nazariyasi

PPT 16 pages 540.0 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 540.0 KB

File type PPT

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

13-mavzu: xalqaro savdo nazariyalari 14-mavzu: hozirgi zamon iqtisodiy ta’limotlari evolyusiyasi va jahon xo‘jaligi to‘g‘risidagi iqtisodiy g‘oyalar reja: mutlaq ustunlik nazariyasi qiyosiy ustunlik nazariyasi ishlab chiqarish omillari nisbati nazariyasi “mahsulotning hayotiy sikli” konsepsiyasi . xalqaro mehnat taqsimotini tadqiq etishning tanqidiy yo‘nalishi valyuta kursi nazariyalari xalqaro savdoda ishtirok etayotgan har bir mamlakat qaysi tovarlarni sotish, qaysi tovarlarni sotib olish muammosini to‘g‘ri, samarali yechishga harakat qiladi. turli davrlarda ushbu muammoga bag‘ishlangan turli xil nazariyalar yaratildi. zamonaviy xalqaro savdo nazariyalari klassik iqtisodiy maktabdan a.smit, d.rikardo nazariyalaridan boshlanadi. asosiy g‘oyasi “mutlaq xarajatlar” g‘oyasidir mutlaq xarajatlar kam bo‘lgan mamlakatlardan tovarlarni import qilish, ishlab chiqarish xarajatlari past tovarlarni esa (ularni xarid qilayotganlarga nisbatan) eksport qilish kerak. adam smit (1723-1790) mutlaq ustunlik nazariyasida ilgari surilgan g‘oya turli mamlakatlarda tovarlarni ishlab chiqarishda mutlaq xarajatlardagi farq xalqaro savdo rivojlanishining asosini tashkil etadi. unga ko‘ra, ba’zi mamlakatlar boshqa mamlakatlarga nisbatan tovarlarni kam xarajat sarflab, samarali ishlab chiqarishda mutlaq ustunlikga ega. mutlaq …

2 / 16

ko‘rgan holda tashqi savdoda ishtirok etadi. muayyan tovarni ishlab chiqarish bir mamlakat uchun boshqa mamla-katlarga nisbatan qulayroq bo‘lishi mumkin. mamlakatlar xarajatlarni hisobga olgan holda u yoki bu mahsulotlarni ish-lab chiqarishga ixtisoslashishi kerak. eli xeksher (1879-1952) bertil olin (1899-1979) ishlab chiqarish omillari nisbati nazariyasi savdo qilayotgan mamlakatlarda ishlab chiqarish omillari kombinatsiyasi umuman o‘xshash bo‘lgan sharoitda xarajatlar darajasidagi farq asosan ularning ishlab chiqarish omillari bilan ta’minlanligiga bog‘liq; tadqiqotda tashqi savdo xarajatlari nafaqat tabiiy sharoitlardagi farq bilan, balki savdo ishtirokchilari ta’minlangan har xil omillar narxi bilan ham aniqlanadi. bir xil omillar ortiqcha, boshqa bir omillar yetishmaydi. bir turdagi omillarning narxi nisbatan yuqori, boshqa turdagi omillarning – narxi nisbatan past. omillarning narxi ularning kamyobligi bilan aniqlanadi: odatda, tanqis omillar – qimmat, ortiqcha omillar - arzon. agar mamlakatda qandaydir bir omil boshqa omillarga nisbatan ortiqcha bo‘lsa, masalan, arzon ishchi kuchi ko‘p bo‘lsa, unda bu mamlakat mehnattalab mahsulotlarni (to‘qimachilik, kiyim-kechak va b.) ishlab chiqarishga va ularning …

3 / 16

ay yo‘-lini qidirib topish hisoblanadi, mazkur bosqichda ishlab chiqarish kichik ko‘lamda olib borilishi tu-fayli kapital oxirgi o‘rinda qoladi. “mahsulotning hayotiy sikli” nazariyasiga ko‘ra, yangi mahsulotni ishlab chiqarishga joriy etish eng kuchli ilmiy kadr-lar va yuqori malakali ishchi kuchi to‘plangan rivoj-langan mamlakatlarda amalga oshiriladi. birinchi fazada ommaviy ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yiladi. bunday ishlab chiqarish industrial baza quvvatiga, ishlab chiqarish strategiyasiga bog‘liq bo‘ladi. bunda kapital va boshqaruv mehnati asosiy rol o‘ynaydi. yuqori malakali mehnat esa, endi faqat texnologik ishlab chiqarishning muay-yan sur’atini ushlab turish vazifasini o‘taydi, o‘rta va past malakali ishchilar mehnati bilan birga ik-kinchi o‘rinni egallaydi. demak, fan-texnika jihat-dan yetakchi bo‘lmagan, lekin ortiqcha kapitali ko‘p bo‘lgan o‘rtacha rivojlangan mamlakatlarda mahsulot ishlab chiqarishning ikkinchi “hayotiy sikli” davom etadi. birinchi faza birinchi faza mahsulotning hayotiy sikli konsepsiyasi fransua perru (1903-1987) gunnar myurdal mazkur tadqiqot bo‘yicha tanqidiy yo‘nalishning kelib chiqishi odatda argentinalik r.prebish va amerikalik g.zinger nomi bilan bog‘liq. ular haqiqatdan ham birinchi bo‘lib …

4 / 16

t kuchlarining buzilishi ertami, kechmi uning avvalgi yoki ancha yuqori darajada qayta tiklanishi bilan tugallanadi. “qiyosli ustunlik nazariyasi” metodologiyasi tanqidining ikkinchi asosiy yo‘nalishi iqtisodiyotning ijtimoiy o‘lchamiga qaratilgan. xalqaro mehnat taqsimotining neoklassik konsepsiyasi tarafdorlarli ham, “mahsulotning hayotiy sikl” nazariyachilari ham xo‘jalik yuritishning ijtimoiy masalalarini nazardan chetda qoladirishgan. ijtimoiy masalalar esa, tanqidiy yo‘nalish vakillarining ta’kidlashicha, “sof iqtisodiy” faoliyatga o‘ziga xos tarzda ta’sir ko‘rsatadi. fransua perru (1903-1987) gunnar myurdal valyutaning elastiklik kursi miqdorining uch omili ichki va tashqi narxlar darajasi savdo oqimi bilan bog‘liq omillar kapital oqib o‘tishi boshqa sharoitlar teng bo‘lganda ichki baholarning o‘sishi valyuta kursining pasayishiga olib keladi. eksport bozorining kamayishi yoki yo‘qotilishi valyuta arzonla-shuvini keltirib chiqaradi. mamlakat ichida foiz stavka-larining oshishi kapitalni jalb etadi va bu milliy valyutaning qim-matlashuvini keltirib chiqaradi. valyuta kursini o‘rnatishda uning to‘lov qobiliyati bilan birga quyidagi nazariyalar ham qo‘llaniladi. boshqariladigan valyuta nazariyasi yetakchi valyutalar nazariyasi qat‘iy belgilangan paritet va kurslar nazariyasi suzib yuruvchi valyuta kurslari nazariyasi …

5 / 16

o‘tkazish va shu orqali eksportni, ishlab chiqarish va bandlikni yaxshilash, shuningdek, tashqi bozor uchun kurashishni taklif qilgan. ikkinchi yo‘nalish muvozanat yoki neytral valyuta kursi nazariyasi. bunda to‘lovga qobililiyatlik pariteti o‘rniga milliy iqtisodiyot uchun mos neytral valyuta kursini o‘rnatish ilgari surilgan. yetakchi valyutalar nazariyasi barcha mamlakatlarning valyuta siyosatida dollarga tayanishi va uni rezerv valyutaligini mamlakatning milliy manfaatiga teskari bo‘lgan taqdirda ham qo‘llab- quvvatlashi zarurligi. mazkur nazariyaning asoschilari amerikalik iqtisodchi olimlar j.vilyams, a.xansen, ingliz iqtisodchilari r.xoutri, f.grexemlar hisoblanishadi. valyutalarni yetakchi (dollar va funt sterling), qattiq va yumshoq, ya’ni xalqaro iqtisodiy munosabatlarda aktiv bo‘lmagan valyutalarga bo‘linishi lozimligi. dollarning oltinga qaraganda yetakchi roldaligi. mazkur nazariya qat’iy belgilangan valyuta kursiga nisbatan suzib yuruvchi valyuta kursi tartibining quyidagi ustunliklarini asoslashdan iborat. to‘lov balansining avtomatik tekislanishi. tashqi muhitga bog‘liq bo‘lmagan holda milliy iqtisodiy siyosat usullarini erkin tanlanishi. valyuta spekulyatsiyasining oldini olish, chunki suzib yuruvchi valyuta kursida valyuta operatsiyasida qatnashuvchi tomonlar foydasi nolga teng bo‘ladi, ya’ni biri foyda …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zamonaviy xalqaro savdo nazariyasi"

13-mavzu: xalqaro savdo nazariyalari 14-mavzu: hozirgi zamon iqtisodiy ta’limotlari evolyusiyasi va jahon xo‘jaligi to‘g‘risidagi iqtisodiy g‘oyalar reja: mutlaq ustunlik nazariyasi qiyosiy ustunlik nazariyasi ishlab chiqarish omillari nisbati nazariyasi “mahsulotning hayotiy sikli” konsepsiyasi . xalqaro mehnat taqsimotini tadqiq etishning tanqidiy yo‘nalishi valyuta kursi nazariyalari xalqaro savdoda ishtirok etayotgan har bir mamlakat qaysi tovarlarni sotish, qaysi tovarlarni sotib olish muammosini to‘g‘ri, samarali yechishga harakat qiladi. turli davrlarda ushbu muammoga bag‘ishlangan turli xil nazariyalar yaratildi. zamonaviy xalqaro savdo nazariyalari klassik iqtisodiy maktabdan a.smit, d.rikardo nazariyalaridan boshlanadi. asosiy g‘oyasi “mutlaq xarajatlar” g‘oyasidir mutlaq xarajat...

This file contains 16 pages in PPT format (540.0 KB). To download "zamonaviy xalqaro savdo nazariyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: zamonaviy xalqaro savdo nazariy… PPT 16 pages Free download Telegram