urbanizatsiya va migratsiya

DOCX 7 pages 41.3 KB Free download

7 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.3 KB

File type DOCX

Pages 7

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 7

xi bob. urbanizatsiya 11.1.migratsiya va urbanizatsiyaning iqtisodiy o‘sishga ta’siri 11.2.urbanizatsiya va migratsiyaning tarmoqlar rivojlanishiga ta’siri 11.3. shahar va qishloqlarda kursatilayotgan xizmatlarning iqtisodiyotga ta’siri o‘quv maqsadi: migratsiya va uning urbanizatsiyaga ta’siri ko‘rib chikiladi, tuzilmaviy o‘zgarishlarning iqtisodiy o‘sishga ta’siri kurib chikpladi, migraцiya ham uz navbatida tarmoklar rivojlanishiga uz tasirini ko‘rsatadi. ushbu mavzuda asosiy e’tibor shaxar va kishloklarda ko‘rsatilayotgan xizmatlar va bularning iqtisodiyotga ta’sirining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: migratsiya, immigratsiya, aholi bandligi, ishsizlik, daromad, tabiiy o‘sish, inson kapitali, tabiiy resurslar, real daromad, ish haqi 11.1.migratsiya va urbanizatsiyaning iqtisodiy o‘sishga ta’siri urbanizatsiya (franц. urbanisation, ing. urbanization, lot. urbanus — shaharga mansub, urbs — shahar) — jamiyat hayotida shaharlar rolining ortib borishi; ishlab chiqaruvchi kuchlarning joylashuvi, aholining ijtimoiy, demografik tarkibi, turmush tarzi va madaniyatidagi o‘zgarishlar bilan bog‘liq. urbanizaцiya — tarixiy rivojlanish asosida shakllangan jamiyat bosqichlari va hududiy mehnat taqsimoti natijasida sodir bo‘lgan ko‘p qirrali geografik, ijtimoiy-iqtisodiy va demografik jarayondir. urbanizaцiyaning …

2 / 7

lashuviga olib keldi. iqtisodiy rivojlangan davlatlarda yirik shaharlar paydo bo‘la boshladi. urbanizaцiya jarayonining rivojlanishi shaharlarning o‘sishi va shahar axrlisining shakllanishi, shahar aholisining tabiiy o‘sishi, shahar atrofi hududlarining ma’muriy jihatdan shaharga qo‘shilib borishi, qishloq aholi manzilgohlarining shahar maqomini olishi bilan bog‘liqdir. shaharlarning o‘sishida shahar atrofi zonalarida shahar turmush tarzining shakllanib borishi, ya’ni urbanizaцiya jarayonining kuchayishi ham ahamiyatlidir. katta shahar atrofida kichik shaharlar paydo bo‘lib, katta shaharlarga qo‘shilib boradi va shaharlar aglomeraцiyassh hosil bo‘ladi. rivojlangan mamlakatlarda aglomeraцiya jarayoni avj olgan, alohida aglomeraцiyalarning qo‘shilib ketishi natijasida megapolislar vujudga kelmoqda. urbanizaцiyaning asosiy ko‘rsatkichi shaharliklar sonining o‘sishi va jami aholi tarkibida shahar aholisi salmog‘ining ortib borishidir. 20-a. ning oxiri va 21-a. boshlarida dunyoda shahar turmush tarzining qishloq joylariga tarqalishi, ya’in urbanizaцiya jarayoni kuzatilmoqda. bu esa shahar aholisi salmog‘ining ortib borishiga olib kelmokda. 1950 y. dunyo aholisining 28,9% shaharlarda yashagan. 1960 y. bu ko‘rsatkich 33,9% ni, 1970 y. 37,4%, 1980 y. 41,1%, 1990 y. 45,8% va …

3 / 7

a, 21-a. ga kelib bu ko‘rsatkich 200 dan oshdi. dunyoda aholisi 10 mln. dan ortiq yirik shaharlar [mexiko (25 mln.), tokio (20 mln.), seul (13 mln.), pekin (11 mln.), parij, qohira, buenosayres va london (10 mln.)] mavjud. o‘zbekistonda urbanizaцiya jarayoni o‘z tarixiy rivojlanish bosqichlariga ega. uning rivojlanishi o‘lkaning ijtimoiyiqtisodiy rivojlanishi va demografik xususiyatlari bilan bog‘liq. o‘zbekistonda eng qad. shaharlar bilan birga 20-a. ning 2yarmida vujudga kelgan shaharlar ham mavjud. 1913—80 y. larda o‘zbekiston shaharlari soni va shahar aholisi salmog‘i o‘sdi. o‘zbekistonda 120 ta shahar bo‘lib, ularda 8249,3 ming kishi yashaydi (2003). ularning 38 tasida aholi soni 20 minggacha bo‘lgan kichikroq shaharlar, 65 tasi 20 mingdan 100 minggacha bo‘lgan o‘rta shaharlar, 16 tasi aholisi 100 mingdan 500 minggacha bo‘lgan yirik shaharlar va toshkent millioner shahardir. 19-a. ning oxiridan boshlab o‘zbekistonda urbanizaцiya jarayoni rivojlanib kelmokda. o‘zbekistonda keyingi yillarda urbanizaцiya ko‘lamiga, asosan, shahar aholisining tabiiy o‘sish jarayoni kamayib borishi ta’sir etmokda. 1991 y. …

4 / 7

biy va salbiy xususiyatlari borligi barchaga ma’lum. lekin bu — alohida mavzu. shunisi aniqki, urbanizaцiyaning qay darajada ijobiy yoki salbiy ahamiyatga ega bo‘lishi uning davlat tomonidan tartibga solinishi yoki solinmasligi bilan bog‘liq. soddaroq qilib aytganda, agar urbanizaцiya jarayonlari yetarlicha tartibga solinmasa shaharlar aholisining soni va u yerda mavjud infratuzilma, uy-joy, ish o‘rinlari soni o‘rtasida katta tafovut paydo bo‘ladi. bu esa, shaharning umumiy qiyofasini ayanchli ahvolga olib kelishi bilan bir qatorda juda ko‘plab ijtimoiy va iqtisodiy muammolar, masalan, ishsizlik, narx-navoning ortishi, uy-joy tanqisligi, ta’lim va sog‘liqni saqlash muassasalarining etishmasligi kabilarni keltirib chiqaradi. prezidentning «urbanizaцiya jarayonlarini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi farmoni aynan ana shu muammolarning paydo bo‘lishiga yo‘l qo‘ymaslik, urbanizaцiya darajasini har tomonlama puxta o‘ylab, aql bilan tartibga solish uchun qabul qilindi. yangi tashkil etilgan urbanizaцiya agentligining asosiy vazifasi ham aynan shu jarayonlarni tartibga solishdan shundan iborat bo‘ladi. yerni xususiylashtirishdan maqsad nima? prezidentning «urbanizatsiya jarayonlarini tubdan takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi farmonining yana bir …

5 / 7

lagan er uchastlarini xususiylashtirish huquqi beriladi. erlarni xususiylashtirishdan maqsad nima? shuni aytish kerakki, bundan ko‘zlangan eng asosiy maqsad ayrim tahlilchilar tushunib-tushunmay aytayotganlaridek davlat budjetini qo‘shimcha daromad bilan to‘ldirish emas. birinchi navbatda bu islohot odamlarni mulkdor qilishga qaratilgan. ya’ni fuqarolar va tashkilotlar o‘zlari egalik qilyotgan yoki foydalanayotgan er uchastkasini davlatdan muayyan nominal qiymatda xarid qilgan holda, bozor narxida undan bir necha barobar qimmat mol-mulkka ega bo‘ladi. xususiylashtirilgan erlar fuqarolik oborotiga kirishi natijasida esa, uning narxi borgan sari ortib boraveradi. natijasida fuqarolar qo‘lidagi mol-mulkning qiymati, o‘z navbatida ularning iqtisodiy holati ortib boraveradi. erga nisbatan xususiy mulkni joriy etishdan ko‘zlangan keyingi maqsad mulk huquqini to‘liq kafolatlashdan iborat. er uchastkasi mulk huquqi asosida tegishli bo‘lgandan keyin uning o‘zi ham, uni ustida joylashgan bino ham to‘liq daxlsiz bo‘ladi. bu investorlar uchun eng muhim kafolat hisoblanadi. urbanizaцiyani boshqarish va yerlarni xususiylashtirish o‘rtasida qanday bog‘liqlik bor? har ikki islohot (urbanizaцiyani boshqarishga o‘tish va er uchastkalarini xususiylashtirish) alohida …

Want to read more?

Download all 7 pages for free via Telegram.

Download full file

About "urbanizatsiya va migratsiya"

xi bob. urbanizatsiya 11.1.migratsiya va urbanizatsiyaning iqtisodiy o‘sishga ta’siri 11.2.urbanizatsiya va migratsiyaning tarmoqlar rivojlanishiga ta’siri 11.3. shahar va qishloqlarda kursatilayotgan xizmatlarning iqtisodiyotga ta’siri o‘quv maqsadi: migratsiya va uning urbanizatsiyaga ta’siri ko‘rib chikiladi, tuzilmaviy o‘zgarishlarning iqtisodiy o‘sishga ta’siri kurib chikpladi, migraцiya ham uz navbatida tarmoklar rivojlanishiga uz tasirini ko‘rsatadi. ushbu mavzuda asosiy e’tibor shaxar va kishloklarda ko‘rsatilayotgan xizmatlar va bularning iqtisodiyotga ta’sirining mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: migratsiya, immigratsiya, aholi bandligi, ishsizlik, daromad, tabiiy o‘sish, inson kapitali, tabiiy resurslar, real daromad, ish haq...

This file contains 7 pages in DOCX format (41.3 KB). To download "urbanizatsiya va migratsiya", click the Telegram button on the left.

Tags: urbanizatsiya va migratsiya DOCX 7 pages Free download Telegram