institutsionalizm

PPT 21 pages 1.2 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

10-mavzu: institutsionalizm institutsionalizm reja: institutsionalizm yo‘nalishining asosiy vakillari t. veblen - institutsionalizm asoschisi j.r.kommons – sotsial-huquqiy institutsionalizm asoschisi u.mitchell - konyunktura - statist institutsionalizmi vakili j.k.gelbreyt institutsionalizmning texnokratik yo‘nalishi vakili u.rostouning jamiyat taraqqiyoti to‘g‘risidagi iqtisodiy qarashlari  institut – (lot. institum – tartibot, muassasa) degan ma’noni bildiradi.  1. turli ixtisoslashgan o‘quv yurtlari  2. jamiyatdagi ijtimoiy tartibotlarning muayyan doirasini o‘z ichiga olgan huquqiy me’yorlar majmui. keng ma’noda – ijtimoiy turmushni tashkil etuvchi va tartibga solib turuvchi ijtimoiy tuzilmaning bir unsuri – muassasalar, me’yorlar, qadriyatlar, madaniyat namunalari, qaror topgan fe’l-atvor shakllari majmui: siyosiy institutlar (davlat, armiya, partiya), moliyaviy institutlar (moliya, bank muassasalari) j.xodjsonning ta’riflashicha , “institutlar – an’ana, urf-odat yoki qonunchilik cheklovi orqali uzoq muddatli va barqaror hulq-atvor namunalarining yaratilishiga olib keluvchi ijtimoiy tashkilot”.  institutlarni ko‘z bilan ko‘rib, ularni jismonan his etib yoki o‘lchab bo‘lmaydi. bu inson ongi bilan yaratilgan o‘ziga xos konstruksiyalar, ko‘zga ko‘rinmaydigan mexanizmlardir. institutlar insonlarning muayyan …

2 / 21

ilgari ilg‘or bo‘lgan davlatlar 2-o‘rinlarga (angliya, fransiya), nisbatan qoloq bo‘lgan davlatlar esa 1-o‘rinlarga chiqib olishdi (aqsh, germaniya). xuddi shu davrda etakchi mamlakatlarda erkin raqobatga asoslangan iqtisodiyotdan ko‘pincha monopolistik (mono-bir) iqtisodiyotga o‘tish kuchaydi. monopoliya kuchayishi monopol foyda olishga imkon yaratdi va iqtisodiy rivojlanishga salbiy ta’sir qila boshladi. shu sababli antimonopol choralar qo‘llash g‘oyasi ilgari surildi, bu birinchi aqshda ro‘y berdi. keyinchalik (va hozirda) barcha davlatlar bunday chorani qo‘llaydilar. bu ta’limot yo‘nalishi vakillarining fikricha, institutlar jamiyat rivojlanishining xarakatlantiruvchi kuchi bo‘lib xizmat qiladilar. bu tushuncha tagida ijtimoiy xodisalar, masalan, oila, davlat, monopoliya, kasaba uyushmalari va boshqa muassasalar yotadi, ya’ni jamoat ruhining namoyon bo‘lishi, yurish-turish va o‘ylash usulini xalqning ma’lum guruhlari uchun odatiy, an’anaviy, shuningdek huquqiy, ahloqiy va boshqa ko‘rinishlarini o‘z ichiga oladi. bu yo‘nalish mafkurachilarining fikricha, iqtisodiy kategoriyalar bo‘lgan xususiy mulk, soliq, pul, kredit, foyda, savdo va boshqalar jamiyat ruhining paydo bo‘lishi shaklidir. demak, ular ob’ektiv iqtisodiy qonunlaning mavjudligini to‘la tan olmaydilar va …

3 / 21

riyalarini ishlab chiqdilar. 50 yillarda j.m.klark «iqtisodiy institutlar va insonlar farovonligi», a.berli «mulksiz hokimiyat» va «xx asr kapitalistik inqilobi» kitoblarini chop etdilar, g.minz o‘zining maqolalarida aksionerlar soni ortishi, kapital mulkning kapital funksiyadan ajralish jarayonini qayd etdi. 3. 60-70 yillarda ijtimoiy-institutsional yo‘nalish, ya’ni neoinstitutsionalizm paydo bo‘ldi. 60-yillardagi institutsionalizm asoslari amerikalik nazariyotchi a.lou va shvesiyalik iqtisodchi g.myurdal tomonidan ishlab chiqildi. hozirgi davrdagi ijtimoiy-institutsional yo‘nalish ta’limoti j.k.gelbreyt va r.xeylbronerlar tomonidan davom ettirilgan. «institutsionalizm» tushunchasi, bir tomondan jamiyatdagi urf-odat, an’ana, axloq, xatti-harakat, qoidalarni, ikkinchi tomondan, davlat, muassasa, tashkilotlar, ya’ni institutlarni o‘z ichiga oladi. institutsionalizm yo‘nalishining asosiy vakillari torsteyn veblen (1857-1929y.) institutsionalizm yo‘nalishining asoschisi institutsionalizm yo‘nalishining asoschisi institutsionalizm yo‘nalishining rahnamosi jon kommons (1867-1945y.) institutsionalizm yo‘nalishining rahnamosi uesli mitchell (1874-1948y.) institutsionalizm yo‘nalishining rahnamosi torsteyn veblen (1857-1929y.) asosiy asari «bekorchilar sinfi nazariyasi» (1899) klassik iqtisodiy maktabning “iqtisodiy institutlarning hech bir ta’sirisiz erkin raqobat kishining va barcha jamiyatning farovonligini ta’minlashga imkoniyat yaratib beradi”, degan qoidasiga qarshi chiqadi. t. …

4 / 21

i ishlab chiqarishda emas, chayqovchilik maqsadida sarflanishini asoslab beradi. t. veblen nazariyasining asosiy tomonlari quyidagicha: «bekorchi sinf»ning mavjudligi amal qilib turgan institutlarni yangilash va takomillashtirish, ularni zamonaviy talab darajasiga keltirish orqali ijtimoiy tuzilmalarni o‘zgartirishni taqozo etadi deb hisobladi. «biznes» sohasiga nisbatan ustunlik qiluvchi, fan-texnika intel-legentsiyasi rolining oshishiga olib keluvchi fan-texnika taraq-qiyotini o‘stirish bo‘yicha ijtimoiy islohotlar evolyutsiyasi zarur-ligini ko‘rsatib beradi. t.veblen bo‘yicha, aynan «industrial tizim» ishlab chiqarish faoliyatini yaxshilash va uning samaradorligini oshirish imkonini beradi. «instituto» urf-odat ko‘rsatma muassasa institutisionalizm namoyondalarining fikricha – institutlar jamiyat rivojlanishining asosiy harakatlantiruvchi kuchi bo‘lib xizmat qiladilar. bunda ijtimoiy hodisalar, masalan oila, davlat, monopoliya, kasaba uyushmalari va boshqalar, ya’ni jamoat ruhining namoyon bo‘lish shakllari, xalqning ma’lum guruhlari uchun odatiy, an’anaviy, shuningdek, huquqiy, axloqiy va boshqa ko‘rinishlarini o‘z ichiga oladi. jon kommons (1867-1945y.) asosiy asarlari «institutsional iqtisodiyot» (1934), «kapitalizmning huquqiy asoslari» (1924) jamiyatning huquqiy tizimi xo‘jalik hayotida hal qiluvchi ahamiyatga ega deb hisoblaydi. j.r.kommons g‘oyalarining o’ziga xosligi …

5 / 21

rini o‘zgartirishga qurbi yetadi, deb hisobladi. j.r.kommons g‘oyalarining o‘ziga xosligi o‘zining nazariyasi asosiga bitim tushunchasini kiritadi, uni: - manfaatlar ixtilofliligi; - manfaatlar ixtiloflilining o‘zaro bog‘liqligini his etish; - barcha bitim ishtirokchilarini qoniqtiradigan kelishuvlar tuzish yo‘li bilan ixtilofni yechish ko‘rinishida tavsiflash mumkin. b i t i m nizo o‘zaro ta’sir yechim uesli mitchell (1874-1948y.) asosiy asarlari «iqtisodiy sikllar» (1913), «iqtisodiy nazariya turlari to‘g‘risida leksiyalar» (1935), «iqtisodiy sikllarni o‘lchash» (1946 hammualliflikda), «iqtisodiy sikllar davrida nimalar yuz beradi» (1951, o‘limidan keyin) iqtisodiy (moliya, kredit, pul muomalasi) va noiqtisodiy (psixologik, sotsial, axloq, xulq, fe’l-atvor) omillarning o‘zaro bog‘liqligini va o‘zaro ta’sirini aniqlab beradi. madaniy va sotsial-psixologik omillarni hisobga olgan holda davlatning pul, kredit va moliya sohalariga aralashuvi zarur deb hisoblaydi. iqtisodiy sikllar to‘g‘risidagi asosiy g‘oyalar: - har bir krizis va har bir sikl betakror hisoblanadi, chunki ularning asosida bir emas, balki bir qator sabablar yotadi deb ko‘rsatib beradi; - iqtisodiyotni davlat tartibga solishining har xil …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "institutsionalizm"

10-mavzu: institutsionalizm institutsionalizm reja: institutsionalizm yo‘nalishining asosiy vakillari t. veblen - institutsionalizm asoschisi j.r.kommons – sotsial-huquqiy institutsionalizm asoschisi u.mitchell - konyunktura - statist institutsionalizmi vakili j.k.gelbreyt institutsionalizmning texnokratik yo‘nalishi vakili u.rostouning jamiyat taraqqiyoti to‘g‘risidagi iqtisodiy qarashlari  institut – (lot. institum – tartibot, muassasa) degan ma’noni bildiradi.  1. turli ixtisoslashgan o‘quv yurtlari  2. jamiyatdagi ijtimoiy tartibotlarning muayyan doirasini o‘z ichiga olgan huquqiy me’yorlar majmui. keng ma’noda – ijtimoiy turmushni tashkil etuvchi va tartibga solib turuvchi ijtimoiy tuzilmaning bir unsuri – muassasalar, me’yorlar, qadriyatlar, madaniyat namunalari, qaror topgan fe’l...

This file contains 21 pages in PPT format (1.2 MB). To download "institutsionalizm", click the Telegram button on the left.

Tags: institutsionalizm PPT 21 pages Free download Telegram