kriminologiya fan sifatida

DOC 73.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1549339171_73936.doc kriminologiya fan sifatida reja: 1. kriminologiya fanining tushunchasi, obyekti va predmeti 2. kriminologiya fanining tizimi, maqsadi va vazifalari kriminologiya fanining tushunchasi, obyekti va predmeti fan – ilmning muayyan soha bo‘yicha tizimli bilimlar berishga ixtisoslashtirilgan yo‘nalishi; tabiat, jamiyat va inson tafakkuri to‘g‘risidagi tushunchalarda, kategoriyalarda, qonunlarda aks ettirilgan, haqqoniyligi amaliyotda tasdiqlangan bilimlar tizimi; tabiat va jamiyatni, umuman, borliqni anglashning kaliti hisoblanadi . «kriminologiya» atamasi lotincha srimen – jinoyat, grekcha logos – ta’limot so‘zlarining birikishidan tarkib topgan. ushbu ibora o‘zbek tiliga aynan tarjima qilinganda «jinoyat haqidagi ta’limot» ma’nosini beradi. lekin bu tushuncha kriminologiya sohasidagi ilmiy bilimlarning to‘liq mazmunini qamrab ololmaydi. chunki kriminologiya fani jinoyatlar majmui – jinoyatchilikni o‘rganadi, shuningdek, ushbu fanning tahlil qamroviga nafaqat jinoyatchilik, balki jinoyatlarning sodir etilishi sabablari va unga imkon yaratib berayotgan shart-sharoitlar, jinoyatchi shaxsi, jabrlanuvchi shaxsi, jinoyatchilik profilaktikasi haqidagi ilmiy bilimlar tizimi ham kiradi. «kriminologiya fani» tushunchasiga uning hozirgi kundagi maqsadi, vazifalari va predmetidan kelib chiqib, quyidagicha ta’rif …

u fan kriminologik ijtimoiy hodisalar haqidagi mavjud bilimlarni umumlashtiradi, yagona tizimga joylashtiradi, kriminologik ijtimoiy jarayonlar va o‘zgarishlarning sodir bo‘lish sabablari hamda mavjud bo‘lish qonuniyatlarini o‘rganish orqali ushbu hodisalarga doir yangi bilimlarni ishlab chiqadi. kriminologik bilimlarning bebaholigi shundaki, ular jinoyatchilikka qarshi kurash amaliyoti subyektlarining profilaktik faoliyatida asosiy qo‘llanma bo‘lib xizmat qiladi. kriminologiya fanining obyekti va predmeti. har bir fan o‘ziga xos obyekti va predmetiga ega. fanning obyekti deganda, muayyan fan doirasida bilishning vosita va usullari yordamida ilmiy o‘rganish (tahlil) qamroviga olinadigan voqea va hodisalar tushuniladi. ilmiy bilish jarayonida voqea va hodisalarning fikriy modeli hosil qilinadi, mohiyatiga oid belgilari haqida tushuncha tizimi vujudga keltiriladi. xuddi mana shu mohiyatga oid xususiyatlarni ochish fanning predmetini tashkil etadi . fanning predmeti – u nimani va qaysi nuqtai nazardan o‘rganadi, degan savolga javob beradi. fanning predmetini to‘g‘ri belgilash asosiy muammo hisoblanadi. chunki fan predmetining to‘g‘ri belgilanishi: ilmiy tadqiqot jarayonida fanning predmetini tadqiq etish va aniq ifodalashga …

a quyidagilar kiradi: 1) jinoyatchilik; 2) jinoyatlarning sodir etilishi sabablari va unga imkon yaratib berayotgan shart-sharoitlar; 3) jinoyatchi shaxsi; 4) jabrlanuvchi shaxsi; 5) jinoyatchilik profilaktikasi. ushbu kriminologik ijtimoiy hodisalar kriminologiya fani predmetining asosini tashkil qiladi. shuningdek, kriminologiya fani kriminologik ijtimoiy hodisalarni chuqur tahlil qilish, jinoyatlar profilaktikasining samaradorligini ta’minlash maqsadidan kelib chiqib, quyidagi masalalarni ham o‘rganadi: 1) kriminologiya fanining tarixi; 2) jinoyatchilikni kriminologik bashorat qilish va unga qarshi kurashni rejalashtirish; 3) muayyan jinoyatning sodir etilish mexanizmi; 4) kriminologik tadqiqotlarning metodlari; 5) xorijiy mamlakatlar kriminologiya fanining rivojlanishi; 6) xususiy kriminologik nazariyalar; 7) jinoyat sodir etish ehtimoli mavjud bo‘lgan g‘ayriijtimoiy xalqatvorga ega kishilar yoki huquqbuzarlar (hali jinoyat qonuni normalarini buzmagan, lekin jamiyatga zid qarash, xususiyat va odatlari mavjud, u yoki bu turdagi ma’muriy huquqbuzarliklarni sodir qilgan, jinoiy yo‘lga kirishi mumkin bo‘lganlar) shaxsi; 8) jinoyatchilik bilan bog‘liq salbiy ijtimoiy hodisalar (fohishalik va boshqa ma’muriy huquqbuzarliklar, tilamchilik, alkogolga qaramlik, giyohvandlik vositalari yoki psixotrop moddalarga qaramlik, …

hq.) tomonidan u yoki bu darajada o‘rganiladi. masalan, jinoyatchi shaxsi kriminalistika, tezkor-qidiruv huquqi, jinoyat-ijroiya huquqi fanlarida ham o‘rganiladi. shu o‘rinda kriminologiya fani tadqiqot obyektiga kiruvchi muammolarni qaysi nuqtai nazardan yondashib o‘rganadi, degan savol tug‘ilishi mumkin. ushbu muhim savolning javobi quyidagicha: birinchidan, kriminologiya fani o‘zining tadqiqot obyektiga kiruvchi muammolarni ijtimoiy-huquqiy hodisa sifatida o‘rganadi; ikkinchidan, kriminologiya fanida jinoyatchilik va jinoyatchi shaxsini o‘rganishga juda keng va izchil ijtimoiy yondashiladi. masalan, jinoyat huquqi o‘z ijtimoiyligiga ega bo‘lsa-da, lekin ko‘rib chiqilayotgan hodisalarni o‘rganishda asosiy e’tiborni jinoyat va jazo haqidagi jinoiy-huquqiy normalarni tahlil qilishga qaratadi; uchinchidan, kriminologiya nafaqat ijtimoiy fan, balki huquqiy fan ham hisoblanganligi uchun jinoyatchilikka amaldagi jinoyat qonuni normalaridan chetga chiqmagan holda huquqiy ta’rif beradi. shu tomoni bilan u g‘ayriijtimoiy qilmishni, shu jumladan jinoyatchilikni ham o‘rganadigan jamiyatshunoslikdan farq qiladi; to‘rtinchidan, kriminologiya fani asosiy e’tiborni o‘rganilayotgan ijtimoiy-huquqiy hodisalarning kelib chiqish sabablarini tushuntirishga qaratadi; beshinchidan, kriminologiya fani jinoyatlar profilaktikasini jinoyatchilikka qarshi kurashning eng samarali, insonparvar, kam …

rofilaktikasining nafaqat huquqiy, balki mazmunan boshqa tarzdagi ijtimoiy, iqtisodiy, ma’naviy, madaniy, tarbiyaviy, tashkiliy-boshqaruv va boshqa choralarini ham ishlab chiqishda qatnashadi. kriminologiya fanining tizimi, maqsadi va vazifalari kriminologiya fanining tizimi predmetiga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq bo‘lib, uning tuzilishini aks ettiradi. kriminologiya fani muammolari umumiylikdan xususiylikka qarab muayyan tizimda joylashtirilgan. kriminologiya fanining tizimi umumiy va maxsus qismlarga bo‘lingan. umumiy qismi quyidagi muammolarni o‘z ichiga qamrab oladi: · kriminologiya fanining tushunchasi, predmeti, obyekti, tizimi, maq-sadi, vazifalari va metodlari; · kriminologiya fanining tarixi; · jinoyatchilik; · jinoyatlarning sodir etilishi sabablari va unga imkon yaratib bera-yotgan shart-sharoitlar; · jinoyatchi shaxsi; · jabrlanuvchi shaxsi; · muayyan jinoyatning sodir etilish mexanizmi; · jinoyatlar profilaktikasi; · jinoyatchilikni kriminologik bashorat qilish va jinoyatchilikka qarshi kurashni rejalashtirish; · kriminologik tadqiqotlar metodlari; · xususiy kriminologik nazariyalar; · xorijiy mamlakatlar kriminologiya fanining rivojlanishi. kriminologiyaning maxsus qismi jinoyatchilik alohida turlarining kriminologik tavsifi va profilaktikasiga doir masalalarni o‘z ichiga qamrab oladi: · uyushgan jinoyatchilikning kriminologik tavsifi …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "kriminologiya fan sifatida"

1549339171_73936.doc kriminologiya fan sifatida reja: 1. kriminologiya fanining tushunchasi, obyekti va predmeti 2. kriminologiya fanining tizimi, maqsadi va vazifalari kriminologiya fanining tushunchasi, obyekti va predmeti fan – ilmning muayyan soha bo‘yicha tizimli bilimlar berishga ixtisoslashtirilgan yo‘nalishi; tabiat, jamiyat va inson tafakkuri to‘g‘risidagi tushunchalarda, kategoriyalarda, qonunlarda aks ettirilgan, haqqoniyligi amaliyotda tasdiqlangan bilimlar tizimi; tabiat va jamiyatni, umuman, borliqni anglashning kaliti hisoblanadi . «kriminologiya» atamasi lotincha srimen – jinoyat, grekcha logos – ta’limot so‘zlarining birikishidan tarkib topgan. ushbu ibora o‘zbek tiliga aynan tarjima qilinganda «jinoyat haqidagi ta’limot» ma’nosini beradi. lekin bu tushuncha kriminologiya ...

DOC format, 73.5 KB. To download "kriminologiya fan sifatida", click the Telegram button on the left.

Tags: kriminologiya fan sifatida DOC Free download Telegram