iqtisodiy o‘sish modellari

DOCX 17 pages 39.6 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 39.6 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

7 - mavzu. to‘liq bir tarmoqli neoklassik o‘sish modeli reja 7.1. neoklassik o‘sish modellari tahlili 7.2. neoklassik modellarning rivojlangan darajasiga va iqtisodiy o‘sishga ta’siri iqtisodiy o‘sish modellari yalpi ishlab chiqarishning uzoq muddatli ko‘payishini taklif omillariga tayangan holda tahlil etish imkonini beradi. boshqa iqtisodiy modellar singari iqtisodiy o‘sish modellari ham real jarayonlarni mavhum va soddalashgan ko‘rinishda, shartli tarzda grafiklarda va tenglamalarda aks ettiradi. iqtisodiy o‘sishning keynscha va neoklassik modellari mavjud. - keynscha modellarning mohiyati quyidagicha asoslanadi: ularning barchasi keynsning yalpi talab to‘g‘risidagi bosh g‘oyasiga tayanadi. ya’ni ularni tuzishda mualliflar iqtisodiyotni uzoq muddatli mutanosib rivojlanishining hal qiluvchi shart – yalpi talabni oshirish deb qaraladi; - iqtisodiy o‘sishning asosiy omili investitsiyalar hisoblanadi, boshqa ishlab chiqarish omillari e’tiborga olinmaydi. keynscha iqtisodiy o‘sish modelidan farqli va soddaroq model 40-yillarda e.domar tomonidan taklif etilgan. keyns o‘z tahlilida investitsiyalarnig yalpi talabga ta’sirini o‘rgangani holda, yalpi taklifga ta’sirini ko‘rib chiqmaydi. undan farqli tarzda domar modelida mehnat bozorida ortiqcha …

2 / 17

g o‘sishiga teng bo‘lishi uchun investitsiyalar qanday o‘sishi kerak degan savol paydo bo‘ladi. bu savolga javob topish uchun domar uch tenglamani o‘z ichiga olgan tenglamalar sistemasini tuzadi, bu: - taklif tenglamasi; - talab tenglamasi; - talab va taklif tengligini ifodalovchi tenglama. 1. taklif tenglamasida investitsiyalar ishlab chiqarish omillarining qanchaga qo‘shimcha o‘sishini ko‘rsatadi. agar berilgan sharoitda investitsiyalar i o‘ssa, yalpi ishlab chiqarish dkα miqdorga o‘sadi, ya’ni: dys= dkα dk investitsiyalar hisobiga ta’minlanganligi uchun tenglikni: dys= iα deb yozish mumkin. bunda, α – kapital quyilmalar (investitsiyalar)ning chegaraviy unumdorligi. agar bir yilda yalpi ishlab chiqarishni 1 mlrd. so‘mga oshirish uchun 4 mlrd so‘m investitsiya talab etilsa α=0,25 bo‘ladi. α=dys / i bir so‘mlik investitsiya hisobiga yaratilgan yangi mahsulot miqdorini ko‘rsatadi. 2. talab tenglamasi quyidagi ko‘rinishga ega: dyd= di (1/μ) bu yerda, 1/μ – xarajatlar multiplikatori, μ – jamg‘arishga chegaralangan moyillik. bu tenglama milliy daromad dyd, yoki yalpi talab qo‘shimcha investitsiyalarning multiplikativ ko‘payishiga teng …

3 / 17

i ekan. agar μ=0,2 α=0,4 bo‘lsa di/i = 0,2* 0,4=0,08 yoki 8 % demak, investitsiyalarning o‘sish sur’ati 8% bo‘lishi talab etiladi. e.domar moddelidan kelib chiqadigan umumiy xulosa shuki, iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun investitsiyalar hajmini oshirish, buning uchun esa jamg‘arish meyori hamda fan texnika taraqqiyoti orqali kapitalning samaradorligini oshirish zarur. 7 -mavzu. to‘liq bir tarmoqli neoklassik o‘sish modeli reja 8.1. ishlab chiqarishning miqdoriy o‘zgarishi. 8.2. ishlab chiqarish va noishlab chiqarish sohalariga investitsiyalar. 8.3. ishlab chiqarishdagi sifat o‘zgarishlar. 8.4. bir omilli iqtisodiy rivojlanishning mohiyati. 8.5. bir omilli empirik modelda mehnat omili. 8.6. ko‘p omilli iqtisodiy rivojlanish modelida omillar to‘plami. 8.1. ishlab chiqarishning miqdoriy o‘zgarishi iqtisodiy adabiyotlarda butun ishlab chiqarishni iqtisodiy samaradorligiga baho berish masalasi keng yoritilgan. ishlab chiqarishning iqtisodiy samaradorligi nazariyasini tadqiq qilish bilan ko‘plab olimlar ilmiy-tadqiqot ishlarini olib borishgan. shunga qaramay, uning ayrim jihatlari chuqur tadqiq qilinmasdan, munozaraligicha qolmoqda. sanoat ishlab chiqarish korxonalarida mehnat samaradorligini miqdoriy yondashuvlar asosida baholash haqidagi masalalar …

4 / 17

ish orqali ifodalanadi. “resurs-sarf” yondashuvi orqali mehnat samaradorligini baholashda mehnat unumdorligi ko‘rsatkichlaridan foydalanishda unumdorlik va samaradorlik tushunchalarining ijtimoiy-iqtisodiy mazmuniga ko‘ra turli xil kategoriyalar ekanligi hisobga olinmog‘i lozim. agar unumdorlik tushunchasi faqat ishlab chiqarish faoliyati bilan bog‘liq bo‘lsa, samaradorlik shu faoliyat natijasi bilan aniqlanadi. resurs-sarf yondashuvi doirasida unumdorlik va samaradorlikning o‘zaro bog‘liqligining asosiy sababi shundaki, bu yondashuv xix asrning boshlarida, ya’ni industrial iqtisodiyotning shakllanishi va rivojlanishi sharoitida vujudga kela boshlagan. albatta, bu holda resurslar yondashuvi moddiy ne’matlar ishlab chiqarish ommaviy standartlash asosida samaradorlikni baholash masalasini nazarda tutadi. bunda asosiy maqsad bo‘lib “eng kam sarf qilib yuqori xo‘jalik foydasiga erishish” hisoblanadi. mazkur maqsaddan kelib chiqqan holda shuni qayd etishimiz mumkinki, industrial iqtisodiyot sharoitida moddiy ishlab chiqarish asosiy ahamiyatga ega bo‘lgan. natijada bu yondashuvga asosan har qanday ishlab chiqarishning asosiy maqsadi - maksimal foyda olish hisoblanadi. yana shuni ta’kidlash mumkinki, xx asrning boshlarida ham kam sarflar evaziga yuqori foyda olish samarali faoliyatning asosiy …

5 / 17

lar sifatida tadqiq etiladi. shuning uchun resurs-sarf yondashuvi bo‘yicha mehnat samaradorligini baholashda unumdorlik ko‘rsatkichlari tizimiga to‘xtalish maqsadga muvofiq. ushbu unumdorlik ko‘rsatkichlari tizimi ishlab chiqarish omillari nazariyasi asosida amal qiladi. mazkur nazariyaga muvofiq unumdorlikning asosiy vazifasi - minimal sarflar asosida maksimal natijalarga erishish hisoblanadi. bunga ko‘ra unumdorlikni umumiy formulasi quyidagicha: урс=мич/c, (1) бу ерда: урс – ресурс-сарф ёндушувида унумдорлик; мич – маҳсулот ишлаб чиқариш ҳажми; с – қилинган сарф миқдори. мазкур кўрсаткични ҳисоблашда бир-биридан фарқланувчи уч турдаги унумдорликни ажратиб кўрсатишимиз мумкин: хусусий унумдорлик, умумий унумдорлик, кўп омилли ва ишлаб чиқариш омилларининг ялпи унумдорлиги. хусусий унумдорлик – ишлаб чиқариш омили сифатида фойдаланиладиган бир ресурсни пировард натижага нисбатан тавсифлайдиган кўрсаткич. бу кўрсаткич ишлаб чиқаришнинг бир омилли самарадорлигини намоён этади. умумий унумдорлик – ишлаб чиқариш омиллари сифатида бир неча ресурсларни пировард натижаларига нисбатан тавсифловчи кўрсаткич. мазкур кўрсаткич ишлаб чиқариш омилларининг самарадорлигини ифодалайди. ялпи унумдорлик – ишлаб чиқариш омили сифатида фойланадиган барча ресурсларни барча пировард …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy o‘sish modellari"

7 - mavzu. to‘liq bir tarmoqli neoklassik o‘sish modeli reja 7.1. neoklassik o‘sish modellari tahlili 7.2. neoklassik modellarning rivojlangan darajasiga va iqtisodiy o‘sishga ta’siri iqtisodiy o‘sish modellari yalpi ishlab chiqarishning uzoq muddatli ko‘payishini taklif omillariga tayangan holda tahlil etish imkonini beradi. boshqa iqtisodiy modellar singari iqtisodiy o‘sish modellari ham real jarayonlarni mavhum va soddalashgan ko‘rinishda, shartli tarzda grafiklarda va tenglamalarda aks ettiradi. iqtisodiy o‘sishning keynscha va neoklassik modellari mavjud. - keynscha modellarning mohiyati quyidagicha asoslanadi: ularning barchasi keynsning yalpi talab to‘g‘risidagi bosh g‘oyasiga tayanadi. ya’ni ularni tuzishda mualliflar iqtisodiyotni uzoq muddatli mutanosib rivojlanishining hal qiluv...

This file contains 17 pages in DOCX format (39.6 KB). To download "iqtisodiy o‘sish modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy o‘sish modellari DOCX 17 pages Free download Telegram