fiskal siyosat

DOCX 16 pages 54.1 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 54.1 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

y bob. fiskal siyosat o‘quv maqsadi: davlatning iqtisodiy o‘sishga ta’siri va iqtisodiy o‘sishga ta’minlovchisi sifatida, davlatning infratuzilmalarni ta’minlashi, kapital, qonunlar, ta’lim, sog‘likni saqlash va kommunal xizmatlar, xususiy kapital samaradorligini oshirish rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy rivojlanish farqlari to‘g‘risida tushuncha, ularning mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: davlat budjeti, soliq, budjet daromadlari, budjet xarajatlari, fiskal siyosat, soliq yuki, budjet jarayonlari, dikretsion fiskal siyosat, nodiskreцion fiskal siyosat, boj, qo‘shimcha qiymat solig‘i 5.1. davlat budjeti va uning tarkibi davlat iqtisodiyotni bilvosita tartibga solib turish uchun asosan ikkita muhim dastakdan foydalanadi: pul-kredit siyosati (yoki monetar siyosat) va soliq-budjet siyosati (yoki fiskal siyosat). fiskal siyosatni davlatning moliyaviy siyosati ham deb atashadi. fiskal siyosat orqali davlat o‘z daromadlarini shakllantiradi va xarajatlarni amalga oshiradi. davlat budjeti - davlat pul mablag‘larining (shu jumladan, davlat maqsadli jamg‘armalari mablag‘larining) markazlashtirilgan jamg‘armasi bo‘lib, unda daromadlar manbalari va ulardan tushumlar miqdori, shuningdek, moliya yili mobaynida aniq maqsadlar uchun ajratiladigan mablag‘lar …

2 / 16

lgilaydi hamda ular ustidan nazoratni amalga oshiradi; respublika budjeti xarajatlarini amalga oshiradi; budjet mablag‘lari oluvchilarning davlat budjeti mablag‘laridan foydalanishini tartibga soluvchi normativ-huquqiy hujjatlarni, shuningdek, umummajburiy tusdagi boshqa normativ-huquqiy hujjatlarni qabul qiladi. davlat budjeti daromadlarining asosiy manbalari. quyidagilar davlat budjeti daromadlarining manbalari bo‘lib hisoblanadi: 1. soliqlar, yirimlar, bojlar va boshqa majburiy to‘lovlar. 2. davlatning moliyaviy va boshqa aktivlarini joylashtirilishi, foydalanishga berilishi va sotilishidan olingan daromadlar. 3: meros olish, hadya etish huquqi bo‘yicha davlat mulkiga o‘tgan pul mablag‘lari. 4. yuridik va jismoniy shaxslardan, shuningdek, xorijiy davlatlardan kelgan qaytarilmaydigan pul tushumlari. 5. rezident-yuridik shaxslarga va chet el davlatlariga berilgan budjet ssudalarini qaytarish hisobiga tushadigan to‘lovlar va boshqalar. odatda davlat budjetining daromadlar qismi asosan soliq tushumlari orqali shakllantiriladi. soliqlar jamiyatning sinflarga bo‘linishi, davlatning paydo bo‘lishi va uning armiya, sud, mansabdorlar va davlatning boshkd boshqaruv vositalarini saqlab turish ehtiyojlarini qondirishi uchun manba sifatida yuzaga kelgan. davlat budjeti xarajatlarining tarkibi. davlat budjeti xarajatlari quyidagi yo‘nalishlarda sarflanadi: …

3 / 16

lari; 6. davlat maqsadli jamg‘armalariga beriladigan budjet dotaцiyalari va budjet ssudalari; 7. davlat qarzini qaytarish va unga xizmat ko‘rsatish bo‘yicha to‘lovlar va boshqa xarajatlar. 5.2. soliqlarning asosiy funksiyalari davlatning jamiyat hisobiga yalpi ichki mahsulotning ma’lum bir qismini majburiy to‘lov sifatida olib qo‘yishi soliqlarning mohiyatini tashkil etadi. davlat funksiyalarining kengayishiga muvofiq ravishda soliqlarning mavjud yalpi ichki mahsulotdagi (yaim) ulushi ham oshib boradi. soliqlar moliyaviy kategoriya sifatida yaim ning qanday qismi davlat tasarrufiga kelib tushishini xarakterlaydi. soliqlar qayta taqsimlash munosabatlarining faol qatnashchisi sifatida kapital yig‘ishni kuchaytirish yoki kamaytirish, aholining to‘lovga qodirligini kengaytirish yoki kamaytirish orqali takror ishlab chiqarishning o‘sish sur’atlarini rag‘batlantiradi yoki kamaytiradi va shu kabi dastaklar orqali butun takror ishlab chiqarish jarayoniga jiddiy ta’sir ko‘rsatadi. soliqlarning funksiyalari ularning mohiyatini, amaliyotda harakat qilayotganligini ko‘rsatadi. shunday ekan, funksiya doimo yashab, soliq mohiyatini ko‘rsatib turishi zarur[footnoteref:1]. hozirgi vaqtda soliqlarning funksiyalari va ularning aniq soni borasida munozaralar mavjud. [1: яҳёев к,.а. солиққа тортиш назарияси ва …

4 / 16

hkil etadi. iqtisodiy hamkorlik va taraqqiyot tashkiloti (ixdt) ga a’zo 24 davlatda soliq tushumlarining budjet daromadlaridagi ulushi 78% (norvegiya) dan 97,8% (italiya)[footnoteref:2] gacha tebranib turadi. mdx davlatlarida soliq tushumlarining davlat budjetidagi ulushi ko‘rsatkichi rossiyada - 82,7%, ukrainada - 82,2%, qozog‘istonda - 97%, belarus respublikasida - 97,3%2 ni tashkil etadi. o‘zbekistan respublikasida soliq tushumlari 2003 yilda jamlangan budjetga nisbatan 94% ni tashkil etdi. [2: government financial statistics. imf, 2001-2003] davlat o‘z tasarrufiga ishlab chiqarilgan yaim ning anchagina qismini solila tortish yo‘li bilan oladi va qayta taqsimlaydi. soliq tushumlarining ulushi (ijtimoiy fondlardagi to‘lovlar bilan birgalikda) yaim ga nisbatan aqsh da - 29%, kanadada - 34%, germaniyada - 41%, fransiyada - 43%, shvetsiyada - 55%, rossiyada - 24,3%, qozog‘istonda - 22,4%. ukrainada - 23,0% va belarus respublikasida - 33,9% ni tashkil etadi. o‘zbekistan respublikasida 2003 yilda soliq tushumlari budjetdan tashqari fondlar (pensiya fondi, bandlikka ko‘maklashish fondi, yo‘l fondi) bilan birgalikda yaim ga nisbatan …

5 / 16

nat qo‘llab-quvvatlashga erishiladi”. boshqacha aytganda soliq yukining imkoniyati yuqori [3: яҳёев к..а. солиққа тортиш назарияси ва амалиёти. -т.: фан ва технологиялар маркази нашриёти, 2003. 15-6] bo‘lgan soliq to‘lovchilarga ko‘proq tushishi hisobidan fuqarolarning ijtimoiy yordamga muhtoj qismi foydasiga mablag‘lar olinishi sodir bo‘ladi. shved iqtisodchisi eklundning so‘zlariga ko‘ra: “davlat ishlab chiqarish va xizmatlarining katta qismi yig‘ilgan soliqlar hisobidan moliyalashtiriladi va qolgan qismi fuqarolar o‘rtasida taqsimlanadi. bunga ta’lim, tibbiy xizmatlar, bolalarni tarbiyalash va shu kabi yo‘nalishlar tegishlidir. maqsad - hayotiy muhim vositalarni imkon qadar teng taqsimlanishiga erishish”[footnoteref:4]. [4: эклунд к. эффективная экономика - шведская модель. /пер. со швед. —м.: экономика. 1991. стр.163.] fiskal-taqsimot funksiyasining amalga oshirilishiga aniq bir misol bu aksizlardir. ular alohida turdagi tovarlarga, odatda juda qimmat turadigan va aholining boy qatlami o‘ziga ravo ko‘ra oladigan tovarlarga o‘rnatiladi. shuningdek, soliqqa tortishning progressiv mexanizmi ham bunga yaqqol misoldir. iqtisodiyoti ijtimoiy yo‘naltirilgan bir qancha mamlakatlarda (shvetsiya, norvegiya, shveyцariya) soliqlar aholining ko‘p daromadli qismidan ijtimoiy …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "fiskal siyosat"

y bob. fiskal siyosat o‘quv maqsadi: davlatning iqtisodiy o‘sishga ta’siri va iqtisodiy o‘sishga ta’minlovchisi sifatida, davlatning infratuzilmalarni ta’minlashi, kapital, qonunlar, ta’lim, sog‘likni saqlash va kommunal xizmatlar, xususiy kapital samaradorligini oshirish rivojlanayotgan davlatlar o‘rtasidagi iqtisodiy rivojlanish farqlari to‘g‘risida tushuncha, ularning mazmunini aniqlashga doir nazariy bilimlarni shakllantirishdan iborat tayanch iboralar: davlat budjeti, soliq, budjet daromadlari, budjet xarajatlari, fiskal siyosat, soliq yuki, budjet jarayonlari, dikretsion fiskal siyosat, nodiskreцion fiskal siyosat, boj, qo‘shimcha qiymat solig‘i 5.1. davlat budjeti va uning tarkibi davlat iqtisodiyotni bilvosita tartibga solib turish uchun asosan ikkita muhim dastakdan foydalanadi: p...

This file contains 16 pages in DOCX format (54.1 KB). To download "fiskal siyosat", click the Telegram button on the left.

Tags: fiskal siyosat DOCX 16 pages Free download Telegram