tuproqdagi kremniy kislotalari va birikmalari

DOCX 5 pages 22.3 KB Free download

5 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 22.3 KB

File type DOCX

Pages 5

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 5

8-mavzu: tuproqdagi kremniy kislotalari va birikmalari. tuproq jarayonlarida oziq elementlar. tuproqdagi si va c ikki omil, ya’ni ona jins hamda o’simlik va hayvonat dunyosining holatini anglatadi. kremniyli birikmalar bilan organic moddalar o’rtasidagi o’zaro ta’sir natijasida yangi gilli-gumusli birikmalar hosil bo’ladi. bu tuproq hosil bo’lish jarayonining xarakterli xususiyatlaridan biridir. kremniy o’simliklar tarkibiga kiradi, ba’zi hollarda hosilga ta’sir qiladi. o’simlik kulida kremniy miqdori 0,5 dan 2,5% gacha, zamburug’larda 30% va donli o’simliklar kulida 18-20% gacha bo’lishi mumkin. ko’pchilik organizmlarda kremniy birikmalari skelet rolini bajaradi. ba’zi organizmlar uchun esa kremniy mikrokelement tariqasida kerak bo’ladi. o’zlashtirilgan fosfatlar miqdori hisobiga kambag’al tuproqlarda si hosil miqdorini oshiradi. kremniy dioksidi tuproqlarda har xil formalarda bo’lishi bilan birga xilma-xil miqdorlarni tashkil qiladi. eruvchanlik va nurashga nisbatan chidamli kremniy birikma bu kvars bo’lib, tuproqning yirik fraksiyalarida 40-90% gacha bo’lishi mumkin. silikon so'zi lotincha "silex" yoki "kremniy" so'zlaridan kelib chiqqan bo'lib, "kremniy" degan ma'noni anglatadi. silikonning inglizcha ekvivalenti "kremniy" so'zidir. …

2 / 5

; bu davriy jadvalning iv a guruhidagi metall bo'lmagan element. uning belgisi si, atom raqami - 14, atom og'irligi - 28,06, zichligi - 2,34. 1414 ° da eriydi. kremniy qo'rg'oshin rangiga ega. davriy jadvaldagi kremniy "si" dir va u davriy jadvalda a guruhiga kiritilgan. atomning 14 raqami atom og'irligi 28 086 ni tashkil etadi va u qora rangdan kristalgacha rangi bilan mo'rt qattiq tuzilishdir. mohs shkalasi bo'yicha uning zichligi 2,33 g / sm3 va 7 qattiqlikga ega. kremniy 1410 s da eriydi va 2355 c da qaynatiladi. bu metall va metall bo'lmaganlar orasidagi metalloid elementdir. silikonning eng muhim xususiyati shundaki, u yarimo'tkazgichdir. yarimo'tkazgichlar - bu izolyator va o'tkazgich o'rtasida o'tkazuvchanlik bo'lgan moddalar. elektr zanjirlarida kremniyning yarim o'tkazuvchanligi qo'llaniladi. bu juda qattiq element, uning kristalli tuzilishi olma o'xshash. xona haroratida barqaror va inert. isitilganda, u asta-sekin reaktsiyaga kirishadi. sink, kumush va qo'rg'oshin kabi ma'danlarda eriydi. bu halogenlar (masalan, ftor va yod …

3 / 5

alqali 3. zanjirli 4. lentali 5. qatlam-qatlamli 6. karkasli tuproqlarda 6 ta tipning barchasini kuzatish mumkin. qumli va yirik fraksiyalarda qatlam-qatlamlidan boshqa barcha silikatlar tiplari mavjud bo’ladi. bularga: dala shpatlari, amfibollar, olivine, epidot va boshqalar misol bo’ladi. tuproqning ill va kolloid zarrachalarida qatlam-qatlamli minerallar ko’p bo’lib, ular tuproqni kationlar va anionlar singdirish qobiliyatiga, yopishqoqligi, bo’kishi kabi xossalariga kata ta’sir ko’rsatadi. andalusit, kyanit va sillimanit andalusit, siyanit va sillimanit, tabiiy ravishda uchraydigan aluminosilikat minerallar bo'lib, ular al 2 sio 5 tarkibiga ega. ushbu uch polimorfning uchlik nuqtasi 500 ° c haroratda va 0,4 gpa bosimda joylashgan. ushbu uchta mineral odatda metamorfik jinslarda indeks minerallari sifatida ishlatiladi. ushbu minerallarning har biri har xil harorat bosimi rejimlarida uchraydi va shuning uchun ular kamdan-kam hollarda bitta jinsda joylashgan. shu sababli, uchta mineral ular topilgan mezbon jinslarning bosim-harorat yo'llarini aniqlashda foydali vositadir. aluminosilikat mineralining fazaviy diagrammasi al 2 sio 5 ning fazaviy diagrammasi uning har …

4 / 5

osiy qismi bo‘lakli birlamchi minerallardan tashkil topgan 0,25 mm dan katta bo‘lgan fraksiyaga to‘g‘ri keladi. bundan mayda fraksiyalarda dala shpatlari, temirli, alyuminiyli minerallarning miqdori ortadi. illi fraksiyada gelli minerallar ko‘p tarqalgan. kremniy iv oksid xoh u amorf holatda, xoh alyumosilikatlar tarkibida bo‘lsin hf bilan reaksiyaga kirishadi. sio2 + 6hf → h2sif6 + 2h2o kremniyning vodorod bilan birikmalari ham uglerod birikmalariga o‘xshaydi, ya’ni ch4 va sih4. bu birikmaga (sih4) silan deyiladi. bu rangsiz, hidsiz, gaz bo‘lib, havoda o‘z-o‘zidan yonadi. sih4 + o2 → sio2 + 2h2o uglevodorodlardan o‘zlarining turg‘unligi past, ya’ni kamligi bilan farq qiladigan disilan si2h6 va trisilan si3h8 kabi kremniyli birikmalar mavjud. agar uglevodorodlarda c-h bog‘lanishdagi energiya 413 kdj. mol.-1 bo‘lsa, si-h holatdagi energiya 225 kdj. mol-1 shuning uchun ham silanlar tez hatto uy sharoitida oksidlanadi. kremniy uglerod kabi si-si-si zanjir hosil qiladi, lekin qo‘sh bog‘, uchlamchi bog‘larni hosil qilmaydi. bu kremniyni ugleroddan keskin farqlaridan biri, bunga sabab si …

5 / 5

il o‘simlik va hayvonat dunyosi olami bajaradi. tuproqdagi si va c ikki omil, ya’ni ona jins hamda o‘simlik va hayvonot dunyosining holatini anglatadi. yana shuni alohida ta’kidlash kerakki, tuproqlarning ayrim qatlamlarida organik moddalar 95-99% gacha bo‘lishi mumkin. aynan shunday miqdorlarda kremniyli moddalar ham mavjud bo‘la oladi. masalan, uglerodli organik birikmalar o‘rmon tushamasi qatlamida 95-99% tuproq massasini tashkil qiladi. torfli va boshqa organogen tuproqlarda ham bunday holatni ko‘rsatish mumkin. buning aksicha podzol tuproqlarning a2 qatlamida esa organik moddalar juda kam 0,01% gacha hatto undan ham oz bo‘lib, kremniyli birikmalar miqdori esa keskin oshadi. qumli tuproqlarda esa sio2 uning miqdori 99-100% ga yaqinlashadi. o‘zbekistondagi och va to‘q tusli bo‘z tuproqlarda 69,5-74,7% (ismatov j.r. 1989) miqdorlarda sio2 tarqalgan bo‘lib, uning bu ko‘rsatkichlari tuproqning ustki qatlamlarida nisbatan kamroq bo‘lib, ichki qatlamlar, ya’ni keyingi genetik qatlamlari tomon ortib boradi. tog‘li jigarrang tuproqlarda ham sio2 miqdori ko‘p bo‘lib, 67-74% ni tashkil qiladi. kremniy to‘rt oksidining oz …

Want to read more?

Download all 5 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqdagi kremniy kislotalari va birikmalari"

8-mavzu: tuproqdagi kremniy kislotalari va birikmalari. tuproq jarayonlarida oziq elementlar. tuproqdagi si va c ikki omil, ya’ni ona jins hamda o’simlik va hayvonat dunyosining holatini anglatadi. kremniyli birikmalar bilan organic moddalar o’rtasidagi o’zaro ta’sir natijasida yangi gilli-gumusli birikmalar hosil bo’ladi. bu tuproq hosil bo’lish jarayonining xarakterli xususiyatlaridan biridir. kremniy o’simliklar tarkibiga kiradi, ba’zi hollarda hosilga ta’sir qiladi. o’simlik kulida kremniy miqdori 0,5 dan 2,5% gacha, zamburug’larda 30% va donli o’simliklar kulida 18-20% gacha bo’lishi mumkin. ko’pchilik organizmlarda kremniy birikmalari skelet rolini bajaradi. ba’zi organizmlar uchun esa kremniy mikrokelement tariqasida kerak bo’ladi. o’zlashtirilgan fosfatlar miqdori hisobiga kambag’a...

This file contains 5 pages in DOCX format (22.3 KB). To download "tuproqdagi kremniy kislotalari va birikmalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqdagi kremniy kislotalari … DOCX 5 pages Free download Telegram