madaniyat funksiyalari

DOCX 11 pages 32.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 32.2 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

4-mavzu. madaniyat funksiyalari reja: 1.madaniyatning funksiyalari 2. kommunikativ funksiya (aloqa, axborot almashuv) 3. madaniyatning ijtimoiy funksiyalari madaniyatshunoslik fanida ijtimoiy-madaniy hodisalarga yaratilgan boyliklar va qadriyatlarga sistema sifatida qarash keng tarqalgan. bu qarashga kо‘ra madaniyat о‘zining ichki va tashqi aloqalariga ega. ichki aloqalarga sistemaning (madaniyatning) tarkibiy qismlari о‘rtasidagi munosabatlar, о‘zaro bog‘liqliklar va mushtarakliklar kiradi. tashqi aloqalarini esa sistemaning yon-atrofdagi boshqa sistemalar, tizimlar, obyektlar bilan munosabatlari tashkil etadi. ichki aloqalar madaniyatning о‘ziga xosligini, tarkibiy qismlaridagi mushtaraklik va farklarni, ulardagi tadrijiy yoki inqilobiy о‘zgarishlarni aks ettiradi. ichki aloqalari va xususiyatlariga kо‘ra madaniyat mustaqil sistema-ijtimoiy hodisaga aylanadi.tо‘g‘ri, madaniyatning ushbu mustaqilligi nisbiydir. jamiyatda qaror topgan ijtimoiy munosabatlar, siyosiy, ma’naviy va ahloqiy qarashlar, turmush tarzi, milliy xususiyatlar madaniyatga ta’sir etadi, uni u yoki bu kо‘rinishda namoyon bо‘lishini belgilaydi. masalan, siyosiy madaniyatni olaylik. siyosiy madaniyat kishilarning davlat, xukumat faoliyatiga, mavjud siyosiy tizimga munosabatlaridan iborat. g‘arbda davlat bilan shaxs о‘rtasidagi qarama-qarshilik, xatto ochiqdan-ochiq tо‘qnashuvlar oddiy xol hisoblanadi. istagan shaxs …

2 / 11

t kishilar va hokimiyat о‘rtasidagi munosabatlarni qanchalik о‘zgartirmasin, u asrlar davomida shakllangan tarixiy-madaniy paradigma (sо‘zlarni tuslash)ga tayanadi. ushbu tarixiy-madaniy paradigma siyosiy madaniyatning, nafaqat uning, balki madaniyatning qolgan barcha sahalarining ham ijtimoiy funksiyalarini belgilab beradi. qisqa qilib aytganda, madaniyatning ijtimoiy funksiyalari uning ichki qismlari faoliyatida namoyon bо‘lsa-da ular tashqi aloqalar, tashqi belgilar, tashqi obyektlar orqali belgilanadi. madaniyatning ijtimoiy funksiyalari jamiyat va kishilar ehtiyojlarining ifodasidir. ma’lumki, turli vaziyat va sharoitlarga qarab ehtiyojlar о‘zgarib turadi. demak, madaniyat va uning ijtimoiy funksiyalari ham о‘zgarib turadi. biroq, bundan madaniyatning mazmun, mohiyati ham о‘zgarib turadi degan fikr kelib chiqmasligi zarur. madaniyat ikki guruhga: muhim tarixiy о‘zak va о‘zgaruvchan qatlamlaridan iborat. bu guruhlash bizga madaniyatningijtimoiy funksiyalarini ham ana shu yondashishdan kelib chiqib, aniqlashga yordam beradi. tarixiy madaniy boyliklarni о‘rganish va saqlash funksiyasi madaniyatning о‘zakqatlamiga taalluqlidir. bu funksiya madaniyatning tarixiy-ijtimoiy hodisa ekanligidan kelib chiqadi. madaniyatning о‘zak qatlamiga taalluqli til, milliy ong va turmush tarzi, din, urf-odatlarni о‘rganish va …

3 / 11

ldig‘i sifatida qarashga moyil bо‘ladi. bо‘lar-bо‘lmasga о‘tmishga tosh otish, о‘tmishdan faqat nuqsonlar izlash - madaniyatsizlik belgisi. madaniyatni biryoqlama yoki tayyor andozalar nuqtai nazaridan baholab bо‘lmaydi. u tо‘g‘ri anglashni, keng qamrovli о‘lchovdan kelib chiqib, baholashni taqazo etadi. bu fazilatlar о‘zidan-о‘zi shakllanmaydi. ularni kishiga madaniyat о‘rgatadi. tarixiy-madaniy boyliklarni о‘rganish va asrash о‘tmish uchun emas, eng avvalo kelajak uchun, yosh avlodlarni vatanparvar, millatparvar qilib tarbiyalashuchunzarur. hozir yaxshi yashash uchun rivojlangan g‘arb mamlakatlariga havas qilish hollari paydo bо‘layapti. kо‘pgina yoshlarni ana shunday davlatlarda yashashga intilayotgani ham sir emas. albatta, kimning qayerda yashashi uning umuminsoniy huquqi. biroq horijdagi behayolik, beodoblik, madaniyatsizlikni, qilpillab, baqirib, sakrab qо‘shiq aytishni ba’zilar “chiroyli hayot” deb о‘ylaydilar. aslida chiroyli hayot vatan ravnaqi uchun xizmat, fidokorona va oqilona mehnat natijasidir. demak, mehnat, el, yurt manfaati uchun mehnat qilish, madaniy boyliklar yaratish chiroyli yashashni ta’minlashi mumkin. tarixiy-madaniy boyliklarga tо‘g‘ri munosabatni uyg‘otish esa kishida nafaqat tarixiy obidalarni asrash, madaniy merosni sevish, shu bilan birga …

4 / 11

i. u bir tomondan tarixiy-madaniy boyliklarni о‘rganishni, ikkinchi tomondan esa milliy–madaniy boyliklarni davr, taraqqiyot talablari va ehtiyojlari nuqtai nazaridan rivojlantirishni nazarda tutadi. madaniyat milliy xususiyatlarni rivojlantirishga о‘z tarkibiy qismlarini, institutlarini da’vat etar ekan, ulardan milliy mentalitetga xos fazilatlarni milliy va umuminsoniy belgilarni doim uyg‘unlashtirishni, milliy madaniyatni umuminsoniy sifatlar bilan boyitishni ham talab etadi. madaniyat qanchalik milliy bо‘lmasin, unda turli millatlar, elatlar va madaniyatlarga xos umuminsoniy belgilar mavjud bо‘ladi, chunki, milliy madaniyat, yon-atrofda yashayotgan xalqlar, elatlar, madaniy qatlamlar ta’sirisiz yoki yordamisiz rivojlanmaydi. shuning uchun milliy madaniyatning rivojlanishi mavjud bо‘lgan tarixiy-madaniy aloqalarni boyitish, yon-atrofdagi madaniy jarayonlardan ijobiy tomonlarini о‘zlashtirish orqali kechadi. g‘arb madaniyatiga xos salbiy tomonlarga, о‘zimizdagi ba’zi nuqsonlarga (mol-dunyoga, mansabga sig‘inish kabi) tanqidiy qarash zarur. shaxsning ijodiy va madaniy kuchlarini rivojlantirish madaniyatning tub maqsadi hisoblanadi. inson manfaatlari har narsadan ulug‘ va bu manfaatlari ham taraqqiyotga olib kelavermaydi, ijtimoiy hayotiva turmushini yaxshilamaydi. ayrim olgan shaxs manfaati ijtimoiy, jamiyat va umuminsoniy manfaatlarga mushtarak …

5 / 11

hayotini tasavvur qila olmaydi. biroq bu informatsiyalar kо‘pincha kundalik ehtiyojlarni yoki shunchakiqiziqishlarni qondirishga xizmat qiladi. tо‘g‘ri, ular kishining shakllanishida, ichki dunyosida ma’lum bir iz qoldirishi va madaniy о‘zakka ta’sir о‘tkazishi mumkin. ammo ular mohiyatiga kо‘ra kunora, har bir daqiqada о‘zgarib, bir-birini yo tо‘ldirib yoki butunlay inkor etib turgani sababli har doim ham madaniy о‘zakda saqlanib qolavermaydi. madaniyatning yana bir funksiyasi dam olish va hordiq chiqarishni uyushtirishdir. ijtimoiy hayot taraqqiy etgan sayin mazmunli dam olish va hordiq chiqarishga ehtiyoj ham ortadi. g‘arb mamlakatlarida hozir “dam olish va hordiq chiqarish ba’zi g‘arb odamlari sivilizatsiyasi” atamasi keng qо‘llanilmoqda. dam olish va hordiq chiqarishni ba’zi g‘arb odamlari sivilizatsiyalar taraqqiyotining bosh kо‘rsatkichi deb qarashi aqlga muvofiq emas. maroqli va sermazmun dam olish kishilarning nafaqat ijtimoiy-madaniy, shu bilan birga tabiiy, psixo-fiziologik ehtiyojlariga kiradi. agar kishi ushbu ehtiyojlarini kerakli darajada qondirmasa, unda bir yoqlama rivojlanish shakllanadi. ertayu kech, oylab, yillab faqatjinoyatchilarni fosh qilish (xatto bu niyat ijobiy …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "madaniyat funksiyalari"

4-mavzu. madaniyat funksiyalari reja: 1.madaniyatning funksiyalari 2. kommunikativ funksiya (aloqa, axborot almashuv) 3. madaniyatning ijtimoiy funksiyalari madaniyatshunoslik fanida ijtimoiy-madaniy hodisalarga yaratilgan boyliklar va qadriyatlarga sistema sifatida qarash keng tarqalgan. bu qarashga kо‘ra madaniyat о‘zining ichki va tashqi aloqalariga ega. ichki aloqalarga sistemaning (madaniyatning) tarkibiy qismlari о‘rtasidagi munosabatlar, о‘zaro bog‘liqliklar va mushtarakliklar kiradi. tashqi aloqalarini esa sistemaning yon-atrofdagi boshqa sistemalar, tizimlar, obyektlar bilan munosabatlari tashkil etadi. ichki aloqalar madaniyatning о‘ziga xosligini, tarkibiy qismlaridagi mushtaraklik va farklarni, ulardagi tadrijiy yoki inqilobiy о‘zgarishlarni aks ettiradi. ichki aloqalari va xus...

This file contains 11 pages in DOCX format (32.2 KB). To download "madaniyat funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: madaniyat funksiyalari DOCX 11 pages Free download Telegram