tuproqlarni biologik faolligi

PPT 21 pages 8.1 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 8.1 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

слайд 1 1 tuproqlarni biologik faolligi biosferadagi moddalar va energiya aylanishida tuproq mikroorganizmlarining ishtiroki tuproqning qattiq fazasi. tuproqning suyuq fazasi. tuproqning gaz fazasi. ma’ruza rejasi 2 ўзбекистон миллий университети, 2020 3 ko’pchilik organizmlar o’z tanasida ma’lum elementlarni to’plash xususiyatiga ega. masalan, suv o’tlar tanasidagi magniyning 10%, korinoyolilarning chig’anog’ida fosforning 20%, oltingugurt bakteriyalari tanasida oltingugurtning 10%i to’planishi mumkin. organizmlar tanasida kaliy, natriy, alyuminiy va boshqa elementlar ham to’planadi. bunday organizmlar o’lgandan keyin shu elementlar to’plangan qatlamlar hosil bo’ladi. shunday qilib, tirik organizmlar moddalarning biosferada aylanishida muhim ro`l o’ynaydi. moddalarning biogen aylanishi bilan birga biosferada suvning ham aylanishi kuzatiladi. bu jarayon quyosh energiyasi hisobiga amalga oshadi. quyosh energiyasi havo massasining harakatini ham amalga oshiradi. planetadagi bu jarayonlar bir butun modda aylanishini ta’minlaydi. bu jarayon maydaroq, mahalliy modda aylanishlari orqali amalga oshadi. har qanday kichik biologik aylanishda atomlar ko’p marta tirik organizmlar tarkibiga tushishi va chiqishi mumkin. moddalarning tirik organizmlar orqali o’tish tezligi …

2 / 21

ylantiradi, bu yerda ko'pincha organizmlarning rivojlanishi uchun zarur bo'lgan mineral elementlar etishmaydi, birinchi navbatda fosfor va temir. tuproqda ular doimo qattiq yuzada mavjud. tuproqdagi mikroblar asosan qattiq faza yuzasida joylashgan. ushbu hodisa hujayralarning yopishishi (adsorbsiya, immobilizatsiya) deb ataladi. 1 – твердая фаза, 2 – живая фаза, 3 – жидкая фаза, 4 – газовая 6 u tuproq mikroorganizmlari ekologiyasida asosiy ro`l o'ynaydi. yopishish tufayli hujayralar tuproq qatlamida saqlanib qoladi va yer osti suvlariga yuvilmaydi, ildizlar va qattiq ozuqaviy substratlar (tsellyuloza, lignin, xitin) yuzasida qoladi.. 7 tuproqdagi hujayralarning 80-90% odatda yopishgan holatda bo'ladi. ko'pgina erkin suzuvchi hujayralar tuproq eritmasida tuproqqa oson eruvchan ozuqa moddalari (qandlar, organik kislotalar) kiritilgandan keyingina paydo bo'ladi, ammo har bir mikroorganizm odatda biriktirilgan bosqichga ega bo'lib tuyuladi. 8 mikroorganizmlarning yopishishi mikroorganizmning xususiyatlariga, adsorbentning xususiyatlariga, u o'tkaziladigan suyuq muhit tarkibiga: ph, kationlarning kontsentratsiyasi va tabiatiga bog'liq. birinchi taxmin sifatida yopishgan hujayralar sonining tuproq zarralari yuzasi kattaligiga to'g'ridan-to'g'ri mutanosib bog'liqligi …

3 / 21

adigan bakteriyalar asosan tsellyulozaga yopishadi, kraxmal yordamida - kraxmalda, oksidlovchi oltingugurt - uning kristallarida yoki tomchilarida. uglevodorodlardan foydalanadigan mikroblar ham ularga tanlab yopishadi, tugun bakteriyalari va fitopatogen mikroorganizmlar esa mezbon o'simliklarning ildizlariga tanlab yopishadi. odatda mikroorganizmlar rivojlanishning turli bosqichlarida turlicha yopishadi. ularning erkin holatda bo'lgan bosqichlari va biriktirilgan turmush tarzini olib boradigan bosqichlari mavjud. ba'zi mikroblar dam olish bosqichida yopishgan holatga o'tishadi, boshqalari, aksincha, faol holatga yopishadilar va dam olish bosqichlarida ular erkin holatda bo'lishlari mumkin. 10 barcha holatlarda biriktirma ma'lum bir substrat-fermentativ o'zaro ta'sir tufayli amalga oshiriladi deb taxmin qilinadi. ba'zi hollarda, adezyon va aktseptorning o'ziga xos kimyoviy o'zaro ta'siri tufayli yopishish paydo bo'ladi va yopishqoqlik uchun javobgar bo'lgan maxsus kimyoviy guruhlar yaratilgan. bu patogen bakteriyalarni ichak traktining epiteliysiga yopishishi uchun batafsilroq o'rganilgan, shuningdek, dukkakli o'simliklarning ildizlariga fitopatogenlar va simbiyotik tugun bakteriyalarining yopishishiga ham tegishli. 11 bakteriyalar hujayralari (1), kationlar (2), substratlar (3), ekzofermentlar va boshqa biologik faol moddalar …

4 / 21

rlariga, azotni fiksatsiyalashga, nitrifikatsiyaga, kislotali va asosli aminokislotalardan foydalanishga, metan, vodorodning oksidlanishiga va ba'zi uglevodorodlardan foydalanishga ta'siri yaxshi o'rganilgan. zarrachalarning ta'siri, asosan, tuproq eritmasi bo'lgan suyultirilgan eritmalarda ko'proq seziladi. bu erda mikroorganizmlar ko'pincha ozuqa moddalarining past konsentratsiyasi tufayli eritmada rivojlana olmaydi, ammo ular zarralar yuzasida rivojlanadi, chunki bu erda oziq-ovqat kontsentratsiyasi ancha yuqori. adsorban zarralar va bakteriyalar hujayralarining o'zaro joylashishining turli xil holatlari 15 tuproqning suyuq fazasi (tuproq eritmasi) odatda kapillyarlarda joylashgan yoki har xil qalinlikdagi plyonkalarni hosil qiladi. kapillyarlar va plyonkalar mikroorganizmlar hujayralaridan ancha qalin yoki ingichka bo'lishi mumkin. nisbatan kamdan-kam hollarda, yomg'irdan, sug'orishdan yoki er osti suvlari darajasining ko'tarilishidan so'ng, tuproqda tortishish kuchi ta'sirida harakatlanadigan katta miqdordagi suv paydo bo'ladi. tuproqning suyuq fazasi uchun mikrozonallik gazlar, organik moddalar, ph va boshqalar tarkibiga nisbatan xarakterlidir. 16 tuproqning suyuq fazasida har doim ma'lum miqdordagi mineral, organik va organomineral moddalar molekulyar yoki kolloid holatida, shuningdek erigan gazlar mavjud. biroq, tuproq eritmasidagi …

5 / 21

arlar qalinligi: i - plyonka va kapillyarlar juda yupqa, hujayralar yuzaga bosilgan; 2 - plyonkalar va kapillyarlar hujayralardan ancha kattaroq; erkin va yopishqoq hujayralarni ham topish mumkin; 3 - plyonkalar va kapillyarlar hujayralarga nisbatan ko'p marta qalin, hujayra larning erkin harakatlanishi mumkin ўзбекистон миллий университети, 2020 19 tizimda (tuproqda) suvning faolligi bir qator moddalar, shu jumladan eruvchan tuzlarning mavjudligiga bog'liq. tuzli eritmalarda suvning faolligi (namlik potentsiali) keskin pasayadi. shu munosabat bilan ta'kidlash kerakki, kserofiliya va osmofiliya tushunchalari mohiyatan bir xil ma'noga ega. tuzli eritmalarda mikroblar xuddi qurg'oqchilik sharoitida rivojlanadi, chunki hujayra uchun suv olish qiyin bo'ladi. tuzli eritmalarda mikroorganizmlarning rivojlanishiga ikki omil ta'sir qiladi: 1) suvning kam faolligi, 2) hujayra uchun ma'lum kationlar va anionlarning yuqori kontsentratsiyasining toksikligi. shuning uchun tuz eritmalarida mikroorganizmlarning rivojlanishi, hattoki bir xil suv faolligi bilan ham tuzning tabiatiga bog'liq bo'ladi. ўзбекистон миллий университети, 2020 20 tuproqning gaz fazasi tuproqda deyarli har doim suv va gazlar …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqlarni biologik faolligi"

слайд 1 1 tuproqlarni biologik faolligi biosferadagi moddalar va energiya aylanishida tuproq mikroorganizmlarining ishtiroki tuproqning qattiq fazasi. tuproqning suyuq fazasi. tuproqning gaz fazasi. ma’ruza rejasi 2 ўзбекистон миллий университети, 2020 3 ko’pchilik organizmlar o’z tanasida ma’lum elementlarni to’plash xususiyatiga ega. masalan, suv o’tlar tanasidagi magniyning 10%, korinoyolilarning chig’anog’ida fosforning 20%, oltingugurt bakteriyalari tanasida oltingugurtning 10%i to’planishi mumkin. organizmlar tanasida kaliy, natriy, alyuminiy va boshqa elementlar ham to’planadi. bunday organizmlar o’lgandan keyin shu elementlar to’plangan qatlamlar hosil bo’ladi. shunday qilib, tirik organizmlar moddalarning biosferada aylanishida muhim ro`l o’ynaydi. moddalarning biogen aylanishi bi...

This file contains 21 pages in PPT format (8.1 MB). To download "tuproqlarni biologik faolligi", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqlarni biologik faolligi PPT 21 pages Free download Telegram