hujayraning hayoti va sikllari

PPTX 60 pages 5.9 MB Free download

60 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.9 MB

File type PPTX

Pages 60

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 60

презентация powerpoint hujayraning hayotiy sikllari. mitoz va meyozning biologik ahamiyatini ko‘rsatib berish. nuklein kislotalarning tuzilishini o‘rganish. biosintez. irsiyatning xromosoma nazariyasi, genlarning birikishi holati va krossingover. belgilarning jinsga birikkan holda irsiylanishi. hujayra siklini hujayraning hayot charxpalagi deb hisoblash mumkin. boshqacha qilib aytganda, bu hujayraning “tugʻilishi” (yaʼni ona hujayraning boʻlinishi) va koʻpayishi (ikkita yangi qiz hujayrasini hosil qilish uchun boʻlinish) oʻrtasida sodir boʻladigan oʻsish va rivojlanish bosqichlaridir. hujayra siklining bosqichlari boʻlinish uchun hujayra bir nechta muhim vazifalarni bajarishi kerak: u oʻsishi, genetik material (dnk) nusxasini yaratishi va ikkita qiz hujayraga boʻlinishi kerak. hujayralar ushbu vazifalarni hujayra siklini tashkil etuvchi rejalashtirilgan va yuqorida aytib oʻtilgan bosqichlarda bajaradi. hujayra sikli bu bir chiziqli yoʻl emas, balki aylanadir, chunki har bir aylana (sikl)ning oxiridagi ikkita yangi hujayra ham ushbu jarayonni boshidan boshlaydi. eukariotik hujayralarda yoki, boshqacha aytganda, yadroga ega boʻlgan hujayralarda hujayra siklining bosqichlari ikki asosiy davrga boʻlinadi: interfaza va mitotik (m) faza. interfaza davrida …

2 / 60

arni ham ikki hissa koʻpaytiradi. sentrosomalar m fazada dnkni ikkiga ajratishga yordam beradi. g2 faza. bu fazada hujayra yanada koʻproq oʻsadi, oqsillar va organellalarni hosil qiladi va mitozga tayyorgarlik koʻrish uchun hujayra tarkibini qayta tartibga soladi. g2 fazasi mitoz boshlanishi bilan yakuniga yetadi. g1, s va g2 bosqichlari birgalikda interfaza deb nomlanadi. inter- prefiksi interfazaning ikkita mitotik (m) fazalar oʻrtasida sodir boʻlishini aks ettirib, oʻrtasida degan maʼnoni anglatadi. mitoz bu (ona) hujayra boʻlinishining bir turi boʻlib, genetik jihatdan oʻxshash ikkita yangi (qiz) hujayra hosil boʻlishi bilan yakunlanadi. mitoz hujayra sikli tarkibiga kirib, uning bir qismi hisoblanadi, bunda hujayra yadrosining dnksi ikkita teng xromosoma toʻplamiga boʻlinadi. inson tanasida sodir boʻladigan hujayra boʻlinishlarining katta qismi mitoz orqali amalga oshadi. oʻsish va rivojlanish davomida mitoz jarayoni organizmni hujayralar bilan toʻldiradi va organizm hayoti davomida eskirgan hujayralarni yangi hujayralar bilan almashtiradi. achitqi kabi bir hujayrali eukariotlar uchun mitotik boʻlinishlar aslida koʻpayish shakli hisoblanadi va …

3 / 60

davri interfazani oʻtadi. interfazada dnk, oqsil, atf sintez boʻladi. natijada xromosomalardagi dnk miqdori ikki hissa ortadi. bu jarayon replikatsiya deyiladi. mitoz 4 ta faza: profaza, metafaza, anafaza, telofaza dan iborat. ushbu hujayra allaqachon interfazada (kech g2 faza) va dnk replikatsiyalangan, shuning uchun yadrodagi xromosomalar ikkita bir xil qiz xromatidalardan iborat. siz hozir xromosomalarni aniq koʻra olmaysiz, chunki ular hanuzgacha uzun, toʻrsimon va dekondensatsiyalangan shaklda. profazada xromosomalar spirallashib, yiriklasha boshlaydi; yadro membranasi va yadrocha yemirilib, xromosomalar sitoplazmaga tarkalib ketadi. profaza oxirida sentrosomalar hujayra qutblariga joylashib oladi; ular oʻrtasida mikronaychalardan iborat axromatin ipchalar paydo boʻlib, boʻlinish duki hosil boʻladi. metafazada xromosomalarning spirallashib yoʻgʻonlashuvi davom etadi. metafaza oxirida xromosomalar hujayra markazida boʻlinish oʻqi ekvatorida joylashib oladi. bu fazada har bir xromosoma 2 ta xromatildan iborat boʻlib, ular sentromerasi orqali oʻzaro birikkan, xromatidlar esa boʻlinish duki iplariga ilashgan boʻladi. anafazada xromatidlar oʻrtasidagi bogʻlanish uzilib, har bir xromosoma 2 ta mustaqil xromatidga ajraladi. axromatin ipchalar …

4 / 60

siyalangan xromosomalarning ikki qismi)ni ajratishni talab qiladi. bundan tashqari, meyoz davomida hujayra ota va onadan irsiylangan hamda oʻzaro oʻxshash, ammo bir xil boʻlmagan gomologik xromosomalarni ham ikkiga ajratishi kerak. bu ishlarni amalga oshirish uchun meyozda ikki davrli boʻlinish jarayoni ketadi. gomologik juftlar birinchi davr – meyoz i da ajratiladi. qiz xromatidalar esa ikkinchi davr – meyoz ii da taqsimlanadi. meyozda boʻlinish davomida bitta boshlangʻich hujayradan toʻrtta gameta (tuxum hujayra yoki spermatozoid) hosil boʻladi. har bir davrda hujayralar toʻrtta bosqichdan oʻtadi: profaza, metafaza, anafaza va telofaza. meyoz i meyoz i ga kirishdan oldin hujayra interfazadan oʻtishi kerak. mitozdagi kabi hujayra g1 faza davomida oʻsadi, s faza davomida xromosomalar ikki barobar oshadi, g2 faza davomida boʻlinishga tayyorlanadi. profaza i davomida mitozdan farqli jihatlar kuzatiladi. mitozdagi kabi xromosomalar spirallashadi, lekin meyoz i da gomologik xromosomalarning juftlashishi roʻy beradi. har bir xromosoma oʻzining gomologi bilan puxta juftlashadi, shunda ikkalasi ham butun uzunliklari boʻyicha mos …

5 / 60

hosil boʻladi. krossingoverdan soʻng boʻlinish urchugʻi xromosomalarni hujayra markazi (metafaza plastinkasi)ga yigʻa boshlaydi. bir qarashda mitozga oʻxshaydi, lekin bu yerda xromosomalar juft-juft boʻlib joylashadi. har bir xromosoma urchuqning bir qutbidagi mikronaychalarga, gomolog xromosomalar esa qarama-qarshi qutbidagi mikronaychalarga yopishadi. shunday qilib, metafaza i davomida, oʻxshash boʻlmagan xromosomalar ajralish uchun metafaza plastinkasiga yigʻiladi. anafaza i da gomologik xromosomalar hujayraning qarama-qarshi qutblariga tortiladi. har bir xromosomadagi qiz xromatidalar birlashgancha qoladi va tarqalmaydi. telofaza i da xromosomalar hujayraning qarama-qarshi qutblariga tortiladi. baʼzi hujayralarda yadro qobigʻi qayta tiklanadi va dnk dekondensatsiyalanadi, boshqa turlarida esa bu bosqich oʻtkazib yuboriladi, chunki shu zahoti meyoz ii boshlanib ketadi. sitokinez ham telofaza i da sodir boʻladi. ikkita gaploid qiz hujayra shakllanadi. meyoz ii hujayralar dnk nusxasini olmasdan meyoz i dan meyoz ii ga oʻtadi. meyoz ii meyoz i ga qaraganda qisqaroq va sodda jarayon boʻlib, uni “gaploid hujayralar uchun mitoz” deb nomlash mumkin. meyoz ii ga meyoz i dan …

Want to read more?

Download all 60 pages for free via Telegram.

Download full file

About "hujayraning hayoti va sikllari"

презентация powerpoint hujayraning hayotiy sikllari. mitoz va meyozning biologik ahamiyatini ko‘rsatib berish. nuklein kislotalarning tuzilishini o‘rganish. biosintez. irsiyatning xromosoma nazariyasi, genlarning birikishi holati va krossingover. belgilarning jinsga birikkan holda irsiylanishi. hujayra siklini hujayraning hayot charxpalagi deb hisoblash mumkin. boshqacha qilib aytganda, bu hujayraning “tugʻilishi” (yaʼni ona hujayraning boʻlinishi) va koʻpayishi (ikkita yangi qiz hujayrasini hosil qilish uchun boʻlinish) oʻrtasida sodir boʻladigan oʻsish va rivojlanish bosqichlaridir. hujayra siklining bosqichlari boʻlinish uchun hujayra bir nechta muhim vazifalarni bajarishi kerak: u oʻsishi, genetik material (dnk) nusxasini yaratishi va ikkita qiz hujayraga boʻlinishi kerak. hujayralar u...

This file contains 60 pages in PPTX format (5.9 MB). To download "hujayraning hayoti va sikllari", click the Telegram button on the left.

Tags: hujayraning hayoti va sikllari PPTX 60 pages Free download Telegram