maktab matematikasida ekstremal masalalar yechish uslubiyoti

DOC 57 pages 1.2 MB Free download

57 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type DOC

Pages 57

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 57

«maktab matematikasida ekstremal masalalar yechish uslubiyoti» mavzusidagi bitiruv malakaviy ishi farg‘ona -2025 r e j a kirish i bob. arifmetika va algebra darslarida ekstremumga doir masalalar yechish. 1.1-§.sodda masalalar. 1.2-§.kvadratning, to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetrini va yuzini hisoblash. 1.3-§.algebraik ifodaning son qiymati. 1.4-§.kvadrat funksiya. ii bob. geometriya darslarida ekstremumga doir masalalar yechish. 2.1-§.uchburchakning tomonlari orasidagi munosabat. 2.2-§.perpendikulyar va og‘malarning solishtirma uzunligi. 2.3-§. aylanaga ichki chizilgan ko‘pburchaklar. 2.4-§.trigonometrik funksiyalarning ekstremal qiymatlari. iii bob. sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda ekstremumga doir masalalar yechish. 3.1-§.eng katta ko‘paytma va eng kichik yig‘indi haqida teoremalar. 3.2-§. ba’zi bir elementar usullar. 3.3-§.bir masalaning umumlashmasi. 3.4-§. o‘tgan masalaning boshqa holi. 3.5-§. chiziqli programmalashning oddiy masalasi va uning grafik usulda yechilishi. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish ilm-fan va texnologiyalarning jadal rivojlanishi, global dunyoda raqobatning ortishi sharoitida har bir davlat va jamiyatning bu jarayonda raqobatbardoshligi yoshlarning intellektual rivoji hamda ularning iste’dodi va qobiliyatlarini to‘liq amalga oshirishga e’tibor berishga bog‘liq bo‘ladi. o‘zbekiston respublikasida amalga oshirilayotgan …

2 / 57

an uyg‘un bo‘lsin. lekin ayni paytda o‘zligini ham unutmasin. biz kimmiz, qanday ulug‘ zotlarning avlodimiz, degan da’vat ularning qalbida doimo aks-sado berib, o‘zligiga sodiq qolishga undab tursin. bunga nimaning hisobidan erishamiz? tarbiya, tarbiya va faqat tarbiya hisobidan.” “ma’lumki, yosh avlod tarbiyasi hamma zamonlarda ham muhim va dolzarb ahamiyatga ega bo‘lib kelgan. ammo biz yashayotgan xxi asrda bu masala haqiqatan ham hayot-mamot masalasiga aylanib bormoqda. “tarbiya qancha mukammal bo‘lsa, xalq shuncha baxtli yashaydi”, deydi donishmandlar. tarbiya mukammal bo‘lishi uchun esa bu masalada bo‘shliq paydo bo‘lishiga mutlaqo yo‘l qo‘yib bo‘lmaydi. barchangizga ayon, hozirgi kunda dunyo miqyosida beshafqat raqobat, qarama-qarshilik va ziddiyatlar tobora keskin tus olmoqda. diniy ekstremizm, terrorizm, giyohvandlik, odam savdosi, noqonuniy migratsiya, “ommaviy madaniyat” kabi xavf-xatarlar kuchayib, odamzot asrlar davomida amal qilib kelgan e’tiqodlar, oilaviy qadriyatlarga putur yetkazmoqda. mana shunday va boshqa ko‘plab tahdidlar insoniyat hayotida jiddiy muammolarni keltirib chiqarayotgani – ayni haqiqat va buni hech kim inkor etilmaydi”. bozor iqtisodiyoti …

3 / 57

doshib, ratsional yechish usullari bilan tanishtirish maqsadga muvofiqdir. matematikaning bir qancha masalalarida turli ko‘rinishdagi ifodalarning erishadigan eng katta yoki eng kichik qiymatlarini aniqlash talab etiladi. odatda bunday masalalar ekstremal masalalar deb yuritidadi. bunday masalalarni yechish uchun matematik analizda an’ana bo‘lib qolgan differensial hisob usullaridan keng foydalanilishi ko‘pchilikka ma’lum. ba’zi ekstremal masalalarni hal ko‘plab noqulayliklar yuza keltirish mumkin. o‘quvchilarni masalalar yechishga ratsional tarzda yondoshishi, mantiqiy fikrlarini kengashtirish maqsadida, ularga ekstremal masalalarni yechishda no’anaviy usullardan foydalanishni o‘rgatish foydaliroqdir. ekstremal masalalarni yechishda turli “sun’iy” usullar yaratib ular orqali masalalarni yechishga o‘rgatish o‘quvchilarning matematik qobiliyatini o‘stirishda muhim rol o‘ynaydi. ushbu bitiruv malakaviy ishda biz ekstremal masalalarni yechishda qo‘llash mumkin bo‘lgan ba’zi bir usullarni tavsiya qilmoqdamiz. bunda biz asosan, yig‘indi yoki ayirma ko‘rinishda berilgan ifodalar, ratsional kasr ko‘rinishda berilgan ifodalar ekstremal qiymatlarini aniqlash, kvadrat uchhad qatnashgan ifodalarning ekstremal qiymatlarini aniqlash usullarini kiritib, ular asosida ekstremal masalarni yechish usullarini ishlab chiqdik. bundan tashqari matematikada yaxshi tanish …

4 / 57

ifmetika kursida ayrim mavzularning o‘qitilishi miqdorlarning eng katta (maksimum) va eng kichik (minimum) qiymatlarini hisoblash kabi masalalarni hal qilish imkoniyatini yaratadi. jumladan, “butun sonlar ustida amallar” mavzusida shunday imkoniyat mavjud. bu mavzuni o‘tishda o‘qituvchi o‘quvchilarga quyidagi savollarni berishi mumkin: 1.eng katta ikki xonali son nimaga teng? 2.eng kichik uch xonali son nimaga teng? 3.eng katta uch xonali son bilan eng kichik ikki xonali sonning yig‘indisi nimaga teng? 4.eng katta uch xonali sonni hosil qilish uchun eng katta bir xonali songa eng katta ikki xonali sonni necha marta qo‘shish kerak? va boshqalar. bunga o‘xshash misollar o‘quvchilarda miqdorlarning eng kichik va eng katta qiymatlari haqida boshlang‘ich tasavvur hosil qilish bilan birga, ularni keyinchalik o‘tiladigan murakkab mavzularni, jumladan, ikki yoki bir necha sonning eng katta umumiy bo‘luvchisi va eng kichik umumiy bo‘linuvchisini puxta o‘zlashtirishlariga zamin tayyorlaydi. masalan, quyidagi masalani ko‘raylik: bolalar velosipedining orqa g‘ildiragidagi tishli g‘ildirakchada 20 ta tish, pedalning tishli g‘ildirakchasida esa …

5 / 57

ham solishtiring. yechish. 1) kvadrat shaklidagi ekin maydoncha perimetri qancha? 2) to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi ekin maydoncha perimetri qancha? м 3) kvadrat shaklidagi ekin maydonchasining yuzi qancha? 4) to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi ekin maydonchasining yuzi qancha? xulosa. har ikkala ekin maydonchasining yuzi bir xil (10000 kv.m), lekin, kvadrat shaklidagi ekin maydonchasining ihotasi to‘g‘ri to‘rtbuchak shaklidagi ekin maydonchasining ihotasidan kam. bu masalaning xulosasi qanday amaliy ahamiyatga ega? kvadrat va to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi yer uchastkalari bir xil yuzga ega bo‘lishi mumkin. ihota uchun foydalaniladigan materialni tejash maqsadida kvadrat shaklidagi yer uchastkasini tanlash lozim. 2-masala. 800 m uzunlikda devor hosil qilish uchun qo‘rilish materiallari tayyorlangan. shu materiallar bilan qanday yuzli kvadrat va to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi yer uchastkalarini o‘rab olib mumkin? yechish. 1) kvadrat shaklidagi yer uchastkasining bir tomoni nimaga teng? 2) kvadrat shaklidagi yer uchastkasining yuzi nimaga teng? . 3) to‘g‘ri to‘rtburchak shaklidagi yer uchastkasining tomoni nimaga teng? to‘g‘ri to‘rtburchak ikki qo‘shni tomonlarining yig‘indisi: . …

Want to read more?

Download all 57 pages for free via Telegram.

Download full file

About "maktab matematikasida ekstremal masalalar yechish uslubiyoti"

«maktab matematikasida ekstremal masalalar yechish uslubiyoti» mavzusidagi bitiruv malakaviy ishi farg‘ona -2025 r e j a kirish i bob. arifmetika va algebra darslarida ekstremumga doir masalalar yechish. 1.1-§.sodda masalalar. 1.2-§.kvadratning, to‘g‘ri to‘rtburchakning perimetrini va yuzini hisoblash. 1.3-§.algebraik ifodaning son qiymati. 1.4-§.kvadrat funksiya. ii bob. geometriya darslarida ekstremumga doir masalalar yechish. 2.1-§.uchburchakning tomonlari orasidagi munosabat. 2.2-§.perpendikulyar va og‘malarning solishtirma uzunligi. 2.3-§. aylanaga ichki chizilgan ko‘pburchaklar. 2.4-§.trigonometrik funksiyalarning ekstremal qiymatlari. iii bob. sinfdan tashqari mashg‘ulotlarda ekstremumga doir masalalar yechish. 3.1-§.eng katta ko‘paytma va eng kichik yig‘indi haqida teoremalar. 3.2-...

This file contains 57 pages in DOC format (1.2 MB). To download "maktab matematikasida ekstremal masalalar yechish uslubiyoti", click the Telegram button on the left.

Tags: maktab matematikasida ekstremal… DOC 57 pages Free download Telegram