homo economicus

DOCX 72 pages 63.1 KB Free download

72 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 63.1 KB

File type DOCX

Pages 72

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 72

ҳомо экономикс парадигмасини жон стюарт милл тақдим этган бўлиб, улар учун ҳомо экономус аниқ шахс эмас, фақат назарий модел эди. унинг концепцияси одамнинг ахлоқий табиати концепцияси билан боғлиқ бўлиб, у шотландия иқтисодчиси ва файласуфи адам смит томонидан тақдим этилган, эди. улар инсоннинг эркинлиги ва худбинлиги, лекин ўз манфаатларига эътибор қаратиб, умумий манфаатларга эришишга ёрдам беради. сезиларли даражада ўзгартирилган шакли классик иқтисодиётга қабул қилинди. иқтисодий фанларда иқтисодий шахсни фараз қилувчи шахс деб таърифлашади, чунки аслида одам ўзини оқилона тутмайди ва унинг қарорлари фақат иқтисодий ҳисоб -китобларга асосланмайди. инсоннинг оқилона ҳаракатларини тахмин қилиш танқидини жон майнард кейнс каби иқтисодиёт классиклари қабул қилишди, чунки аслида иқтисодий одам ақлли эмаслиги, иқтисодий назарияларда эса қарор қабул қилишда инсон рационализмининг этишмаслиги бўлиши керак. ҳисобга олинган. ҳомо экономикус (лотинча - "иқтисодий одам", "ақлли одам") - бу одам, оқилона ҳаракат қилиб, ҳар доим максимал фойда олишга интилади ва бунинг иқтисодий натижаларининг аҳамияти туфайли танлов қилади. танлов. оддий маънода, …

2 / 72

да биринчи бўлиб гапирган иқтисодчи адам смит эди, у ўзининг "халқлар бойлиги" асарида, бизнинг иқтисодий хулқ -атворимиз ва биз қандай қилиб энг қониқарли натижага эришишга интилишимиз борасида одамларнинг рационаллигини айтиб ўтган. ресурсларни энг кам йўқотиш учун. шундай қилиб, биз ҳомо иқтисодиёт тушунчаси 1776 йилда пайдо бўлган деб баҳслашишимиз мумкин. бу масалага чуқурроқ кириб, ж.с.миллга қайтган ҳолда, бу муаллиф ўз касбида бошқаларга товарлар ёки хизматлар олиш имкониятини берадиган одамларнинг хатти -ҳаракатларини оддий хайрихоҳлик билан аралаштириб юбормасликни таклиф қилади. шу маънода, ҳунарманднинг бизга кийим -кечак бериши ёки шифокорнинг бизни даволаши ва даволаши, улар табиатан меҳрибон дегани эмас, балки улар фойда қидиради. аслида, бу баёнот кекса ёшдаги муаллиф, тарихдаги энг муҳим файласуфлардан бири аристотелнинг ёзувлари билан боғлиқ. масиҳ туғилишидан деярли 4 аср олдин, бу юнон файласуфи эркаклар пул олишдан манфаатдор бўлишлари табиий эканини аллақачон тушунган эди, чунки улар ва уларнинг шахсий мулки туфайли улар ўз яқинларига ёрдам бериш имкониятига эга бўлишган. бирлар. оилангиз …

3 / 72

и спекüласёнлар мавзуси бўлганини кўрдик. бироқ, бу яқин тарихда (хих ва хх асрлар) математик, аниқроғи иқтисодий моделларда акс этди. ушбу атама билан ишлайдиган муаллифларнинг ёндашувларига кўра, улар ҳар доим иқтисодий одам максимал имкониятларга эга бўлишга ҳаракат қилади, деган хулосага келишади, ҳар доим ўзлари учун мавжуд бўлган имкониятларни ҳам, муҳит яратадиган қийинчиликларни ҳам созлаб берадилар. бу тизимни иқтисодий бошқарадиган маъмуриятни ўз ичига олади. олдинги нуқтада кутганимиздек, бу хатти -ҳаракатлар оқилона бўлиши керак, чунки одам фаровонлик олишни шу тарзда оптималлаштиришга муваффақ бўлади (у максимал даражага этади ва шу билан бирга ўз фаровонлигининг энг кичик қисмини сарфлашга ҳаракат қилади). унга мавжуд ресурслар). шундай қилиб, рационаллик энг яхши натижага эришиш функцияси билан чегараланади, лекин бу мақсад ўз -ўзидан оқилона дегани эмас. бу фарқни ажратиш жуда муҳим, чунки акс ҳолда, биз иқтисодий шахс ҳар доим қандай мақсадлар қўйиши кераклигини билади, чунки бу унинг узоқ муддатда қанчалик фойдали эканлигига асосланиб, кўп ҳолларда шундай бўлиши аниқ. бу …

4 / 72

ис годелье, маршал салинс или марсель мосс, каби муаллифларнинг позицияси, уларнинг барчаси антропологлар ва иқтисодчилар бўлиб, улар кўпроқ иқтисодий маданиятни мисол қилиб келтиришади, улар иқтисодий манфаатларига қараб эмас. шахс олади. олади, лекин ҳар икки томоннинг ўзаро муносабати асосида. яъни, иккала имтиёз ҳам бир хил даражага етиши шарт. 2. австрия мактабини танқид қилиш. иқтисодиётнинг инсоний модели ҳақидаги асосий танқидлардан яна бири бу бошқа иқтисодиёт мактабидан, австриядан. улар столга, биз кўрган ёндашувга кўра, ҳар доим қайси вариант энг фойдали бўлишини биладиган одамнинг ҳамма нарсани билиши ҳақидаги саволни қўйишади. шубҳасиз, бу ҳар доим ҳам шундай эмас ва камдан -кам ҳолларда биз ҳаракатнинг барча оқибатлари ҳақида тўлиқ тасаввурга эгамиз. шунинг учун, субъект ҳар доим унга катта фойда келтирадиган қарорни қабул қилади, деб баҳслашиш жуда содда бўларди ва жиддий тарафкашлик бўлади. шунинг учун, одамнинг хулқ -атвори нимага асосланганлигини билиш учун ҳар доим мавжуд бўлган маълумотларни баҳолаш жуда муҳимдир. 3. психология томондан танқид худди шундай, психология …

5 / 72

қозонмаслик. , биз сизни танловингизни тубдан ўзгартиришга мажбур қила оламиз ва иккала ҳолатда ҳам вариантлар бир хил бўлади. шундай қилиб, бу ҳомо эcономиcус модели олган учинчи йирик танқид бўлади ва бу камчиликларни тўлдиришга ҳаракат қилиш ва шу билан кўпроқ ўзгарувчиларни кўриб чиқиш учун бошқа моделлар серияси таклиф қилинган. “нomo economicus” эволюцияси. замонавий иқтисодий тафаккурдаги фанлараро тадқиқотлар иқтисодий хулқ -атвор ва одамларнинг хулқ -атворини янада аниқроқ тушунишга олиб келиши таҳлил қилинади. бир томондан, иқтисодий империализмнинг натижаси бошқа ижтимоий фанларда иқтисодий усулларнинг фаол қўлланилиши ва ҳуқуқ иқтисодиёти, иқтисодий социология, жамоатчилик танлови назарияси каби фанлараро соҳаларнинг пайдо бўлиши, хулқ-атвор иқтисодиёти, экспериментал иқтисодиёт ва бошқалар. нейроиқтисодиёт иқтисодиёт методологиясининг ўзгаришига таъсир қилади ва неоклассик мактабнинг асосий олд шартларидан бирини ўзгартиришга олиб келади. оқилона иқтисодий хулқ -атвор моделларидан бири бу "ҳомо еcономиcус" дир. инсон рационаллигининг моҳиятини чуқурроқ англашга имкон берадиган "иқтисодий одам" модели. хулқ -атвор иқтисодиёти аллақачон алоҳида фан сифатида шунчалик кучлироқ бўлдики, унинг ривожланишининг "классик" …

Want to read more?

Download all 72 pages for free via Telegram.

Download full file

About "homo economicus"

ҳомо экономикс парадигмасини жон стюарт милл тақдим этган бўлиб, улар учун ҳомо экономус аниқ шахс эмас, фақат назарий модел эди. унинг концепцияси одамнинг ахлоқий табиати концепцияси билан боғлиқ бўлиб, у шотландия иқтисодчиси ва файласуфи адам смит томонидан тақдим этилган, эди. улар инсоннинг эркинлиги ва худбинлиги, лекин ўз манфаатларига эътибор қаратиб, умумий манфаатларга эришишга ёрдам беради. сезиларли даражада ўзгартирилган шакли классик иқтисодиётга қабул қилинди. иқтисодий фанларда иқтисодий шахсни фараз қилувчи шахс деб таърифлашади, чунки аслида одам ўзини оқилона тутмайди ва унинг қарорлари фақат иқтисодий ҳисоб -китобларга асосланмайди. инсоннинг оқилона ҳаракатларини тахмин қилиш танқидини жон майнард кейнс каби иқтисодиёт классиклари қабул қилишди, чунки аслида иқтисодий...

This file contains 72 pages in DOCX format (63.1 KB). To download "homo economicus", click the Telegram button on the left.

Tags: homo economicus DOCX 72 pages Free download Telegram