elektr energetikasining tarixi va rivojlanishi

DOC 108 pages 29.0 MB Free download

108 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.0 MB

File type DOC

Pages 108

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 108

1 kirish. 1. ma’ruza: kirish. fanning maqsadi va vazifalari. 1. kirish. fanning maqsadi va vazifalari. 2. o’zbekiston elektr energetikasining tarixi va rivojlanish isitqbollari. 3. elektr tizimi elementlarining nominal kuchlanishi. 4. elektroqurilmalar haqida umumiy malumotlar 5. elektr stansiyalari va podstansiyalari haqida umumiy ma’lumot. adabiyotlar: tayanch so’zlar va iboralar: elektr energiyasining hozirgi kundagi ahamiyatini baholash juda mushkul; hayotimizni va har bir inson hayotini – ishlab chiqarishdami, biznesdami, turmushdami elektrsiz tasavvur qilish mumkin emas. xx asrda sodir bo‘lgan ilmiy-texnika revolyusiyasining ikki muhim yo‘nalishini ko‘rsatish mumkin. bu – odamning fizikaviy energiyasini boshqa energiya turlari (asosan elektr energiyasi) bilan to‘la almashtirish va jarayonlarni avtomatlashtirish yordamida odamlarni andazalangan operatsiyalardan (fizikaviy va aqliy mehnatlardan) ozod qilish. shuning uchun, vatanimiz kompleks xo‘jaligining barcha sohalaridagi ilmiy-texnikaviy taraqqiyot energetika va avtomatika bilan aniqlanadi. ushbu fanni o’qitishdan maqsad va vazifalari – talabalar elektr stansiya va podstanstiyalari qismini tuzilishi, asosiy elektr qurilmalarini ishlash asoslari va ularni tanlash, yuqori kuchlanishli jihozlarning yerga tutashtiruvchi …

2 / 108

shlandi. 1926 yil o‘zbekiston energetikasining birinchisi, o‘sha vaqtda o‘rta osieda eng kata bo‘lgan 2 ming kvt quvvatli bo‘zsuv gesini birinchi navbati ishga tushdi. respublikada quvvat o‘sishini asosini o‘zbekiston energetika tizimi tuzilgan paytda (1934 y) chirchiq-bo‘zsuv yo‘nalshidagi 180 ming kvt quvvatli ketma-ket qurilgan suv elektr stansiyalari tashkil etdi. ko‘rsatilgan elektr stansiyalarda yagona quvvati 150 dan 300 ming kvt bo‘lgan 30 dan ortiq zamonaviy energetika bloklar o‘rnatilgan. loyiha quvvati 3,2 mln. kvt va yagona energetika blokini quvvati 800 ming kvt li o‘rta osiyoda eng katta bo‘lgan tolimarjon issiqlik dres ni qurilishi davom etmoqda. suv ekergetikasi o‘zbekiston respublikasini energetika vazirligi sistemasidagi bir necha suv elektr stansiya kaskadlari bilan belgilangan. bulardan o‘rta-chirchiq ges lar kaskadi suv havzasiga ega va shu sababli 600 ming kvt quvvatli chorvoq gesi va 165 ming kvt quvvatli xodjikent gesi quvvatni rostlash tartibida ishlaydi. qolgan ges lar esa asosida suv okimi bo‘lgan tartibda ishlaydi. energetika respublika kompleks xo‘jaligining asosiy sohasi …

3 / 108

olishi kerak. ma’lumki, texnikada seriyali ishlab chiqarish imkoniyatiga ega bo‘lmoqlik uchun uskunalarni standartlash, ya’niy ularni katta-kichiklik, massa, tok, kuchlanish yoki boshqa parametrlari bo‘yicha bir necha turga bo‘lib, ishlab chiqarish kerak. elektr tizimda past (220-660 v), o‘rta (3-35kv), yuqori (110-220kv) va o‘ta yuqori (330-1150 kv) kuchlanishli tarmoqlar tavsiya etilmaydi. nominal kuchlanish. elektr tizimining uskunalari (generatorlar, transformatorlar, liniyalar va boshgqalar) mo‘ljallangan nominal kuchlanish bilan xarakterlanadi. elektr energiya iste’molchilari va generatorlarning nominal kuchlanshi deb, ularni normal sharoitda ishlashi uchun mo‘ljallangan kuchlanshi aytiladi. iste’molchilarning yuklamalari har doim o‘zgarib turganligi tufayli tarmogqning kuchlanshi xar bir nuqtada nominal qiymatdan og‘ib turadi. ammo, 50 gs li uch fazali tok tizimida kuchlanish nominal qiymatidan og‘ishi standart bo‘yicha ± 5% dan katta bo‘lmasligi kerak. generatorlarni nominal quchlanishi tarmoqda bo‘ladigan kuchlalsh yo‘qotilishini hisobga olib tarmoq kuchlaiishidan 5% ga oshiq qilib olinadi. transformatorlarni nominal kuchlanishi salt yurish holatida ularni birlamchi va ikkilamchi cho‘lg‘amlari uchun olinadi. trassformatorni birlamchi cho‘lg‘ami elektr energiyani qabul …

4 / 108

gaz turbinali va boshqa stansiyalarga bo‘linadi. elektr energiyasini o‘zgartirish hamda taqsimlashga mo‘ljallangan korxona yoki qurilma elektr podstansiyalari (nimstansiya) deyiladi. o‘zbekiston va boshqa ko‘pgina mamlakatlarda elektr energiyasi hosil qilish va uni taqsimlash uchun 50 gs chastotali uch fazali o‘zgaruvchan tok qabul qilingan (aqsh, finlyandiya va boshqa bir qancha mamlakatlarda 60 gs chastota qabul qilingan). uch fazali tokdan foydalanish sababi shundaki, bir fazali o‘zgaruvchan tok qurilmalariga qaraganida uch fazali tok tarmoqlari va qurilmalari juda tejamli bo‘ladi, shuningdeq eng ishonchli, oddiy va arzon asinxron elektr dvigatellaridan elektr yuritma sifatida keng foydalanish imkoniyati bo‘ladi. sanoatning ba’zi tarmoqlarida uch fazali tok bilan bir qatorda o‘zgaruvchan tokni to‘g‘rilash yordamida olinadigan o‘zgarmas tokdan ham foydalaniladi (ximiya sanoati va rangdor metallurgiyadagi elektroliz jarayoni, elektrlashtirilgan transport va boshqalar). hozirgi vaqtda o‘zgarmas tokdan elektr energiyasini uzoq masofalarga 800 kv gacha kuchlanish bilan uzatishda ham foydalanilmoqda. sinov savollari 1. o‘zbekistonda birinchi qurilgan ges ning quvvati nechi kvt ga teng edi? 2. …

5 / 108

g aylanish soni chastotasi bilan tarmoq chastotasi orasida aniq muvofiqlik bor: (1) bunda - generator statori chulg‘amlarining juft qutblari soni. bug‘ va gaz turbinalari aylanish chastotasi katta ( ) qilib ishlab chiqariladi, chunki shunda turbogeneratorlar eng yuqori texnik-iqtisodiy ko‘rsatkichlarga ega bo‘ladi. odatdagi, yoqilg‘ida ishlaydigan issiqlik elektr stansiyalarida (iem larda) agregatlarning aylanish chastotasi, odatda, ni tashkil etadi, sinxron turbogeneratorlarda esa ikkita qutb bo‘ladi. aes da aylanish chastotasi bo‘lgan agregatlar ishlatiladi. turbogeneratorlar tezyurarligi sababli uning konstruksiyasining o‘ziga xos tomonlari bo‘ladi. bu generatorlar vali gorizontal joylashadigan qilib tayyorlanadi. turbogeneratorning katta mexanik va issiqlik yuklamalarida ishlovchi rotori magnit hamda mexanik xossalari yuqori bo‘lgan maxsus (xrom-nikelli yoki xrom–nikel-molibdenli) po‘latdan tayyorlangan yaxlit pokovkadan yasaladi. rotorning qutbi aniq bo‘lmaydi. aylanish chastotasi katta bo‘lganligi uchun, mexanik mustahkamlikni ta’minlash nuqtai nazaridan, rotorning diametri uchun dan ortmaydi. rotor qobiqining uzunligi ham ma’lum chegaraga ega bo‘lib, ga teng bo‘ladi. u val statik egilishining ruxsat etiladigan kattaligi va ma’qul titrash xarakteristikasini hosil …

Want to read more?

Download all 108 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr energetikasining tarixi va rivojlanishi"

1 kirish. 1. ma’ruza: kirish. fanning maqsadi va vazifalari. 1. kirish. fanning maqsadi va vazifalari. 2. o’zbekiston elektr energetikasining tarixi va rivojlanish isitqbollari. 3. elektr tizimi elementlarining nominal kuchlanishi. 4. elektroqurilmalar haqida umumiy malumotlar 5. elektr stansiyalari va podstansiyalari haqida umumiy ma’lumot. adabiyotlar: tayanch so’zlar va iboralar: elektr energiyasining hozirgi kundagi ahamiyatini baholash juda mushkul; hayotimizni va har bir inson hayotini – ishlab chiqarishdami, biznesdami, turmushdami elektrsiz tasavvur qilish mumkin emas. xx asrda sodir bo‘lgan ilmiy-texnika revolyusiyasining ikki muhim yo‘nalishini ko‘rsatish mumkin. bu – odamning fizikaviy energiyasini boshqa energiya turlari (asosan elektr energiyasi) bilan to‘la almashtirish va ja...

This file contains 108 pages in DOC format (29.0 MB). To download "elektr energetikasining tarixi va rivojlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr energetikasining tarixi … DOC 108 pages Free download Telegram