pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat

PPTX 56 pages 2.7 MB Free download

56 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 2.7 MB

File type PPTX

Pages 56

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 56

презентация powerpoint o‘rta osiyo notiqlik san’ati reja: 1. markaziy osiyoda nutq madaniyati va notiqlik san’ati 2. markaziy osiyoda voizlik san’ati 3. va’zlarning turlari 4. nutqning go‘zalligi va ma’no ta’sirchanligi notiqlik san’ati musulmon sharqida voizlik deb atalgan. “va’z” so‘zi arabcha targ‘ib qilish, pand-nasihat degan ma’nolarning muqobilidir. “voiz” so‘zi esa va’z aytuvchi, nutq so‘zlovchi shaxs ma’nosini bildiradi. voizlik san’ati tinglovchining, jamoaning ongiga, his-tuyg‘usiga ta’sir etish mahoratidan saboq beradi. garchi voizlik san’atining shakllanishi o‘lkamizga islom dinining kirib kelishi va “quron”ni targ‘ib etish bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ritorika tarixi uzoq o‘tmishdan boshlangan. xususan, eramizdan avvalgi vii asrda mansub “avesto” kitobi, qadimda shakllanib,bizgacha etib kelgan xalq og‘zaki ijodi namunalari, v -vi asrlarga doir o‘rxun – enasoy yodgorliklari nomini olgan tosh bitiklar va yana ko‘plab manbalarda nutq odobi, bahs yuritish san’ati, da’vat etish mahorati, muomila madanyatiga oid qimmatli fikrlar va namunalarni uchratish mumkin masalan, “avesto”ning tarkibiga kirgan “zandedod” asosan axuramazda bilan zardo‘shtning savol – javodlari shaklida yozilgan …

2 / 56

, fuqarolarning burchlari, mudofaa masalalari haqida va’z so‘zlaganlar dastlab abu rayhon beruniy, abu nasr farobiy, ibin sino, al – xorazmiy, yusuf xos xojib, mahmud qoshg‘ariy, zamaxshariy kabi allomalar o‘zlarining turli mazmundagi asarlariga til, nutq, notiqlikka oid fikrlarni singdirganlar. jumladan, beruniy shunday yozadi: “yaxshi nutq tuzish uchun nahv (grammatika), aruz (she’r), mantiq fanlari hamkorligidan foydalanish zarur bo‘ladi. ularning bittasiga ahamiyat bermaslik, bulardan birining qoidasi buzulishi qolgan ikktasiga ta’sir qilmay qolmaydi.” farobiy ham til haqidagi ilm grammatika va mantiqning ahamiyati haqida alohida fikr bildiradi. xorazmiy ham o‘z asarlarida notiqlik san’ati masalalariga jiddiy e’tibor bergan. kaykovus esa “qobusnoma” asarida notiqlik va nutq odobi masalalari talqiniga alohida boblar ajratgan. markaziy osiyoda voizlik san’ati xazinasiga dast avval bahovuddin baland (xii asr), jaloliddin rumiy (xiii asr), xusayn koshifiy, muin vois (xv asr), alisher navoiy kabi so‘z ustalari g‘oyat katta hissa qo‘shganlar. tarixchi, shoir, hadisshunoslarning asrlarida voizlik san’ati namoyondalari haqida fikr va mulohazalar ham keltirilgan. jumladan, alisher …

3 / 56

ish xatiblik deb yuritilgan dabirlik davlat maqomidagi yozishmalarini yozma bayon etish va qiroat bilan o‘qib berishni taqozo etsa, va’zlar ham uch turli bo‘lgan: urishdan oldin lashkarlarning jangovor ruhini ko‘tarish uchun so‘zlangan nutq jihodiya nomi bilan yuqori tabaqaga mansub a’yonlar va zodogonlarga mo‘ljallangan va’z sultoniyot deb atalgan. bunda hukumdorlar maqtalgan. oddiy fuqorolarga mo‘ljallangan va’z esa g‘aribona deb nomlangan. yuqoridagilardan tashqari, madrasalarda suxandonlikdan ham saboq berilgan. hozir ham madrasalarda bu fan o‘qitilmoqda. ammo bu davrda jangovarlik va farmonbardarlik etakchi bo‘lgan. shu bois va’zlar ijtimoiy harakter kasb etgan va mafkuraviy qurolga aylangan. xx asr boshlarida yurt ozodligi ostida harakat qilgan ziyolilarimiz millatni isloh qilish yo‘lida yomon illatlarga barham berish, xalqni ezgulik sari otlantirishda va’zning ahamyatini yaxshi deb his etganlar. jumladan, “biz turkiston musulmonlari orasinda xilofi shariat odatlarining ko‘pligi har kimga ma’lumdir. muning daf’u isloxini kim etar?”. behbudiy buning uchun muqaddas masjidga so‘ylagan va’z har bir mo‘min qalbiga tez ta’sir etishini aytadi. sharq voizlik …

4 / 56

tganda bularning barchasi mixlangan. so‘z qo‘llash masalasida kaykovus shunday degan edi: “gar so‘zni hunarni yaxshi bilsang ham, hech bir so‘zni sindirmagil, to‘g‘ri ta’rif qilgil va uni bir rangda aytgil: xosga xos, omiyga omiy so‘z degil, toki u hikmatga muvofiq bo‘lsun va eshitgan kishiga og‘ir kelmasin, yo‘qsa so‘zingni dalil va hujjat bila ham eshitmagaylar” (kaykovus. kaykovusnoma. – t., meros, 1992, 35- b.). ravshanki, biz o‘zaro muloqot jarayonida og‘izaki nutqdan ko‘p foydalanamiz. ruxshunos olimlarning tadqiqotlariga qaraganda, hozirgi zamon kishisi o‘zaro muloqotga sarf qiladigan vaqtning uchdan ikki qismi og‘zaki, jonli muloqotga to‘g‘ri keladi. rus olimi a.f.koni bu xususda shunday degan edi: “so‘z – insonning buyuk qurollaridan biri. o‘rnida sidqidildan va o‘z vaqtida aytilgan oddiygina so‘z qudratli va yengilmas kuchga aylanadi”. til fikr anglatish quroli bo‘lishi bilan birga mukammal hissiy ta’sir qilish vositasi hamdir. tilning bu xususiyatidan inson o‘z fikrinni o‘tkir va ta’sirchan qilib ifodalashidan tashqari, kishilar bir - birlarini hissiy jihatdan lazzatlantirish, zavqlantirish …

5 / 56

raxmat va hokazo. nutqiy ta’sirchanlikni yuzaga kelishida ko‘chma va ko‘p ma’noli so‘zlar ham muhim ahamyat kasb etadi. ular notiqqa kinoyali nutq, so‘z o‘yinlari, o‘xshatishlar hosil qilishda qo‘l keladi nutq ta’sirchanligini oshiruvchi notiqning qurollaridan yana biri ma’nodosh so‘zlardir sinonim so‘z va iboralar so‘zlovchi muhim hisoblagan va urg‘u berayotgan fikrga tinglovchining diqqatini yanada ko‘proq jalb etishga yordamlashadi. chunki bir sinonimik qatordagi so‘zlar belgi darajasi va hissiy bo‘yoqdorligi bilan ajralib turadi. nutq jarayonida biror voqea – hodisani izohlashda ko‘pincha bir sinonimik so‘zning o‘zi ojizlik qiladi. bunday hollarda ularni juft yoki yonma – yon qo‘llab, ma’no kuchaytiriladi: ohi zor, faryodu fig‘on, zavqu shavq va hokazo. ba’zan notiq bunday vaziyatda zid ma’noli so‘zlardan ham foydalanadi: o‘lib - tirilib mehnat qildik til – shox-u gadoga birday xizmat qiladi. albatta, notiqlik san’atining so‘zdan boshqa vositalari (imo – ishoralar, urg‘u, talafuz) mavjud. lekin ular ichida so‘z eng yuqori pog‘onalarda turadi. image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg …

Want to read more?

Download all 56 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat"

презентация powerpoint o‘rta osiyo notiqlik san’ati reja: 1. markaziy osiyoda nutq madaniyati va notiqlik san’ati 2. markaziy osiyoda voizlik san’ati 3. va’zlarning turlari 4. nutqning go‘zalligi va ma’no ta’sirchanligi notiqlik san’ati musulmon sharqida voizlik deb atalgan. “va’z” so‘zi arabcha targ‘ib qilish, pand-nasihat degan ma’nolarning muqobilidir. “voiz” so‘zi esa va’z aytuvchi, nutq so‘zlovchi shaxs ma’nosini bildiradi. voizlik san’ati tinglovchining, jamoaning ongiga, his-tuyg‘usiga ta’sir etish mahoratidan saboq beradi. garchi voizlik san’atining shakllanishi o‘lkamizga islom dinining kirib kelishi va “quron”ni targ‘ib etish bilan bog‘liq bo‘lsa-da, ritorika tarixi uzoq o‘tmishdan boshlangan. xususan, eramizdan avvalgi vii asrda mansub “avesto” kitobi, qadimda shakllanib,bizgach...

This file contains 56 pages in PPTX format (2.7 MB). To download "pedagogik texnologiyalar va pedagogik mahorat", click the Telegram button on the left.

Tags: pedagogik texnologiyalar va ped… PPTX 56 pages Free download Telegram