cho’l zonasi tuproqlari

PPTX 14 pages 1.8 MB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.8 MB

File type PPTX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

o’zbekiston xududi tuproqlarining okruglar bo’yicha geografik rayonlashtirish 9-mavzu o’zbekistonning cho’l zo’nasi tuproqlari reja: 1. cho’l zonasi tuproqlari. 2. sur – qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlar, ularning kelib chiqishi va klassifikasiyasi. 3. sur-qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlardan qishloq xo’jaligida foydalanish va unumdorligini oshirish tadbirlari. tayanch iboralar: tuproq, subtropik, tropikgorizontal zonallik, cho’l tuproqlari, sho’rtoblar, qumli cho’l tuproqlar, tuproq rayoni, cho’l tuproqlar sistematikasi. adabiyotlar. a1, a2, q1, q3, x1, x2, internet saytlari cho’l zo’nasining tuproqlari. cho’llar – doimiy quruq va issiq iqlimli viloyatlarda shakllangan, lanshaftlarning alohida tiplaridir. yer sharida cho’llar mo’tadil iliq (subboreal), iliq (subtropik) va issiq (tropik) bioiqlim mintaqalarida tarqalgan. o’zbekiston respublikasi yer maydonining deyarli 70 foizi cho’l zonasida joylashgan bo’lib, qizilqum, ustyurt, malikcho’l, sherobod, qarshi cho’llari va boshqa territoriyalarni o’z ichiga oladi. cho’l zonasining maydoni 130 mln/ga. iqlimi. cho’l zonasi iqlimining nihoyatda quruq bo’lishi, yozgi davrda haroratning yuqoriligi, mavsumiy va sutkali haroratning keskin farq qilishi, atmosfera yog’inlari miqdorining kamligi (namlanish koeffisiyenti 0-0,15) bilan …

2 / 14

uron pasttekisligi nihoyatda katta maydonni egallaydi (20-rasm). shuningdek, sirdaryo, amudaryo, tajang, to’rg’ay, murg’ob va atrek daryolarining qadimgi va hozirgi zamon deltalarini tashkil etadi. cho’l zonasi landshafti. sur – qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlar, ularning kelib chiqishi va klassifikasiyasi. o’zbekistonda sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar ustyurtda, qizilqum, qarshi, sherobod-surxon cho’llarida, shuningdek tog’ oldi past tekisliklarida keng tarqalgan. respublikamizda bu tuproqlar maydoni 10882 ming ga yoki 40,30% tashkil etadi.(u.tojiyev, x.namozov va boshqalar, 2004 y). sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarning tuzilishi va xossalari o’ta quruq cho’llarning kserofit-efemerli o’simliklari ta’sirida kechadigan tuproq paydo bo’lish jarayonlarining o’ziga xos xususiyatlari bilan belgilanadi. cho’l tuproqlarida gumusning kam to’planishi, deyarli barcha joylarda tuproqning sho’rlanganligi moddalar biologik aylanishining xususiyatlari bilan bog’liq. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarda o’sadigan o’simliklarning yer ustida va ildizlari hisobida to’planadigan organik massasi miqdori har gektarga o’rtacha 10s ni tashkil etadi. cho’l o’simliklari biomassasining 80 foizi ildizlarga to’g’ri keladi. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlaridagi cho’l o’simliklari biomassasida 200 kg/ga miqdorida har xil kimyoviy elementlar to’planadi. …

3 / 14

li tuproqlarga bo’linadi. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar tipi termik rejimlari va rivojlanish sharoitiga ko’ra hozirgi vaqtda 3 tipchaga bo’linadi: muzlaydigan juda iliq sur-qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlari ( markaziy ustyurt, qizilqum va boshqa joylarda tarqalgan). qisqa muddatli muzlaydigan subtropik sur-qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlari (ustyurt va qizilqumning janubiy qismi, krasnodar yarim oroli va farg’ona vodiysining tog’oldi tekisliklari); issiq subtropiklarning muzlaydigan sur-qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlari (qoraqum va boshqa joylarda uchraydi). sho’rxokli sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar, deyarli yuza qismida suvda oson eriydigan tuzlar (0,3 foizdan ko’p) saqlangan bo’ladi. xarakterli o’simliklari buyurgun va sho’raning har xil turlari hisoblanadi. sho’rxokli sur-qo’ng’ir tusli gipsli tuproqlar ko’p miqdorda (70-80 foiz) gips saqlovchi gorizontning mavjudligi bilan xarakterlanadi; taqirli sho’rtobsimon sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar mustahkam qatqaloq qatlamli bo’lishi, poligonal (yuzasi har xil shakldagi yorilib turadigan) yuzasi va umumiy ishqoriyligining yuqori bo’lishi bilan farqlanadi. mexanik va minerologik tarkibi. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar turli tarkibli ona jinslarda shakllanganligi sababli, ularning mexanik tarkibi ham har xil bo’lib, …

4 / 14

qlarning singdirish sig’imi uncha katta emas va 100g tuproqda 5-8 mg ekv.ni tashkil etadi. singdirilgan asoslar tarkibida kalsiy va magniy ko’p. tipik sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarning singdiruvchi kompleksida magniy nisbatan ko’proq (20-34 foiz). sho’rtobli sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarda natriy miqdori 10-20 foiz va undan ham ortadi. bu tuproqlarning 30-40sm chuqurligida deyarli doim sho’rlanish alomatlari bo’ladi. tuzlardan kalsiy sulfat asosiy rol o’ynaydi. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar uchun xloridli-sulfatli sho’rlanish xarakterli. suv-fizik xossalari. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarda struktura yaxshi ifodalanmagan. tuproqning qatqaloqli qatlami va sho’rtobsimon gorizonti ancha zich bo’lib, suvni kam o’tkazadi. tuproqning yuqori gorizontlarida zichlik ancha yuqori (1,4-1,5g/sm3) bo’lganidan umumiy va aerasiya kovakligi ham past. sur-qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlardan qishloq xo’jaligida foydalanish va unumdorligini oshirish tadbirlari. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlar o’rta osiyoda keng tarqalgan bo’lib, 40,5 mln gektarga yaqin. ulardan qishloq xo’jaligida asosan yaylovlar sifatida foydalaniladi. ammo sug’orib dehqonchilik qilinadigan maydonlar juda kam. sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarning uncha katta bo’lmagan maydonlari tojikistonda (xo’ja-baqirgan, samgar) va o’zbekiston (malikcho’l, …

5 / 14

zot bilan o’g’itlash tufayli paxta hosili har gektariga o’rtacha 4,7 s oshgan. azot va fosfor o’g’itlaridan birga foydalanilganda (n320 va p180 kg) paxta hosili deyarli ikki barobar ortib, gektariga 41,6 s ni tashkil etgan (s.yallayev). shu rayonning sur-qo’ng’ir tuproqlariga 10 t. go’ng, n180, va fosfor 120 kg qo’llanilganda paxta hosili 32,5 s/ga bo’lgan (s.mirzayev). farg’ona viloyati sharoitida o’tkazilgan tajribalar ham sur-qo’ng’ir tusli tuproqlarda o’g’itlarning yuqori samaradorligini ko’rsatadi. image1.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "cho’l zonasi tuproqlari"

o’zbekiston xududi tuproqlarining okruglar bo’yicha geografik rayonlashtirish 9-mavzu o’zbekistonning cho’l zo’nasi tuproqlari reja: 1. cho’l zonasi tuproqlari. 2. sur – qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlar, ularning kelib chiqishi va klassifikasiyasi. 3. sur-qo’ng’ir tusli cho’l tuproqlardan qishloq xo’jaligida foydalanish va unumdorligini oshirish tadbirlari. tayanch iboralar: tuproq, subtropik, tropikgorizontal zonallik, cho’l tuproqlari, sho’rtoblar, qumli cho’l tuproqlar, tuproq rayoni, cho’l tuproqlar sistematikasi. adabiyotlar. a1, a2, q1, q3, x1, x2, internet saytlari cho’l zo’nasining tuproqlari. cho’llar – doimiy quruq va issiq iqlimli viloyatlarda shakllangan, lanshaftlarning alohida tiplaridir. yer sharida cho’llar mo’tadil iliq (subboreal), iliq (subtropik) va issiq (tropik) bioiqli...

This file contains 14 pages in PPTX format (1.8 MB). To download "cho’l zonasi tuproqlari", click the Telegram button on the left.

Tags: cho’l zonasi tuproqlari PPTX 14 pages Free download Telegram