sayfi saroyi

PPT 581,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1461474323_62398.ppt слайд 1 sayfi saroyi sayfi saroyi xiv asrda yashab ijod qilgan turkiy adabiyot vakillaridan biridir. u adabiyotimizda shoir va tarjimon sifatida o’z o’rniga ega. www.arxiv.uz www.arxiv.uz manbalardan ma’lum bo’lishicha, sayfi saroyi 1321 yilda qamishli yurtida tug’ilgan. qamishli-xorazmdagi qishloqlardan birining nomi. ammo u nom volga bo’yida ham ko’p uchraydi. u qamishlidan bilimini oshirish uchun saroyga keladi. saroy-oltin o’rda davlatining poytaxtidir. muhammad ibn arabshohning yozishicha, «saroy tutgan o’rni va xalqining juda ko’p bo’lishi bilan eng katta shaharlarning birisi edi. u fan markaziga aylandi. oz vaqti ichida bu yerda ko’plab atoqli, mashhur kishilar to’plandi». ular orasida qutbiddin ar-roziy, ma’sud taftazoniy, kamoliddin at-turkmaniy, hofiz ibn bazzoziylar bor edi. shuningdek, mashhur shoir kamoliddin xo’jandiyning ham xiv asr oxirlarida saroyda yashab ijod etganligi yaxshi ma’lum. shoir shu yerda yashab turgan davrida «saroyi» degan taxallusini olgan. sayfi uning ismi bo’lib, «qilich» degan ma’noni bildiradi . /b.to’xliev. 9-sinf. 189-190-betlar/. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sayfi saroyining yashab ijod qilib o’tgan …

z vataniga ketish uchun malikdan ruxsat so’raganidan dalolat beradi: www.arxiv.uz www.arxiv.uz ilohiy bu qari miskin qulingni, bag’ishla ko’rguzub to’g’ri yo’lingni. maliklar rasmidir dilshod qilmoq, qarisa qullarin ozod qilmoq. qari yorli quling sayfi saroyi, faqiru benavo lutfing gadoyi. ani lutfing bilan dilshod qilg’il, bag’ishlab yozuqin ozod qilg’il. www.arxiv.uz www.arxiv.uz adib taxminan 1396 yilda vafot etgan. sayfi saroyining o’zbek adabiyoti taraqqiyotiga qo’shgan hissasi bebahodir. undan bizgacha, bir qancha g’azal, qasida, qit’a, ruboiylar, «suhayl va guldursun» dostoni, «sinbondnoma», «guliston» kabi asarlarining erkin tarjimalari yetib kelgan. bulardan tashqari, sa’diy «guliston»i tarjimasiga kiritilgan original she’riy parchalar, masnaviylar ham sayfi saroyi qalamiga mansubdir. shoir g’azallarida shakl va mazmun birligini birinchi o’ringa qo’yadi. shoirning «shoirlar ta’rifida» degan masnaviysida ijodkorlarga talabchan munosabatda bo’ladi: www.arxiv.uz www.arxiv.uz jahon shoirlari, ey gulshani bog’, kimi bulbuldurur so’zda, kimi zog’. kimi to’ti tegin chaynar shakarni, kimi lafzi bilan o’rtar durarni. kimining so’zlari mavzunu shirin, kimining loyiqi ta’rifi tahsin. kimi o’zganing ash’orin menim der, …

zulari yetakchilik qilgani holda, odamiylik, inson qadr-qimmati, ijtimoiy mavzular ham uchraydi. shoir so’z o’yinlaridan mahorat bilan foydalanadi. «erur» radifli g’azali bu jihatdan xarakterlidir: www.arxiv.uz www.arxiv.uz dilbarimning zulfi sunbul, chehrasi gulzor erur, bo’yina oshiq sanubar, yuzina gul, zor erur. og’zi fistuq, ko’rki tangsuq, o’zi mushfiq yor erur, husnining chovi xitou chin ichinda bor erur. asli alchin, so’zlari chin, ko’zlari totor erur, ming yashar har kim dudog’i sharbatin totor erur... vasfina sayfi saroyining ishi ash’or erur, andin o’zga birla oshiqqa yemak osh, or erur. www.arxiv.uz www.arxiv.uz sayfi saroyi g’azallari o’zining ohangdorligi, sodda va o’ynoqiligi bilan ham ajralib turadi. yangi oydur qoshing, ey ko’rka boyim, qilur ta’zim yuzungni ko’rsa oyim. su ichkanda dudog’ingdan su tomsa, bitar qandu shakar ul yerda doyim... www.arxiv.uz www.arxiv.uz shoir yaxshilikni ilgari suradi. yomonlik qilganga ham yaxshilik qil deydi: yamonlik qilgan erga, ezgulik qil, qopar it og’zini luqma otadur. sayfi saroyining bunday qarashlari «gulistoni bit- turkiy»da keltirilgan baytlarda ham …

iy, mavlono ahmad urganjiy kabi shoirlarning bir qancha g’azallari berilgan. so’nggida sayfi saroyining ikki bayti, uch qit’asi va 82 bayt-164 misradan iborat «suhayl va guldursun» dostoni berilgan. bu liro-epik asardir. doston asosida dunyoviy ishq yotadi. sevgida vafodorlik, mardlik tarannum etiladi. manbalarda qayd etilishicha, doston 1394 yilda yozilgan. asar nizomiyning «xisrav va shirin», navoiyning «mehr va suhayl» asarlarini eslatadi. dostonning qisqacha syujeti shunday: amir temur urganchga hujum qiladi. ko’p kishi asir olinadi. ular orasida suhayl ham bor edi. temurning qizi guldursun suhaylni ko’rib sevib qoladi. guldursun qorovullarni mast qilib, suhaylni banddan ozod qiladi. ular qochadilar. sahroda ochlik va suvsizlikdan guldursun holsizlanib qoladi. uzoq qishloqqa suv izlab ketgan suhayl qaytib kelganda guldursun vafot etgan bo’ladi. dahshatga tushgan suhayl shunday qarorga keladi: www.arxiv.uz www.arxiv.uz menga yaxshi bukun yor birla o’lmak, na lozim g’am bilan dunyoda qolmak. u o’ziga tig’ sanchadi va halok bo’ladi. shamol bo’lib, ularning jasadini qumlar bilan ko’madi. suhayl oh urdi, …

iruvchi yangi hikoyatlar, qit’a va baytlar bilan to’ldirib, ona tilida xalqiga taqdim etadi. sayfi saroyi «guliston»idagi hikoyatlar quyidagi boblarga bo’lingan: www.arxiv.uz www.arxiv.uz birinchi bob-sultonlar haqidagi hikoyatlar. ikkinchi bob-faqirlar axloqi haqidagi hikoyatlar. uchinchi bob-qanoatning foydasi haqidagi hikoyatlar. to’rtinchi bob-sukutning foydasi haqidagi hikoyatlar. beshinchi bob-ishqdagi yigitlik sifati haqidagi hikoyatlar. oltinchi bob-qarilikdagi zaiflik sifatlari haqida. ettinchi bob-tarbiyaning ta’siri haqida. sakkizinchi bob-suhbat odoblari haqida. www.arxiv.uz www.arxiv.uz har hikoyatning oxirida masal yoki falsafiy chekinishlar mavjud. masallar, to’rtlik, baytlar shoirning mulohazalarini tasdiqlash uchun xizmat qilgan. asardagi hikoyatlar mavzulari rang-barang bo’lganidek, obrazlar ham xilma-xildir. shohlar, vazirlar, amaldorlar, ruhoniylar, olimlar, hunarmandlar, dehqonlar, darveshlar, o’g’rilar, pahlavonlar, savdogarlar va boshqalar. shartli tarzda nomlanuvi «asir, podsho va vazir» haqidagi (asir podshoni so’kishi, ikki vazir ikki xil talqin etishi), («podsho va uch o’g’li») kichik o’g’ilning ko’rimsiz, ammo jasurligi), «malik, qul va kema», «no’shiravon va kiyik ovlash», «tosh bilan bog’liq hikoyat», «pahlavon va shogirdi» (shogirdning xiyonati va 360 usul), «pahlavon va so’kish», «o’g’ri, …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sayfi saroyi"

1461474323_62398.ppt слайд 1 sayfi saroyi sayfi saroyi xiv asrda yashab ijod qilgan turkiy adabiyot vakillaridan biridir. u adabiyotimizda shoir va tarjimon sifatida o’z o’rniga ega. www.arxiv.uz www.arxiv.uz manbalardan ma’lum bo’lishicha, sayfi saroyi 1321 yilda qamishli yurtida tug’ilgan. qamishli-xorazmdagi qishloqlardan birining nomi. ammo u nom volga bo’yida ham ko’p uchraydi. u qamishlidan bilimini oshirish uchun saroyga keladi. saroy-oltin o’rda davlatining poytaxtidir. muhammad ibn arabshohning yozishicha, «saroy tutgan o’rni va xalqining juda ko’p bo’lishi bilan eng katta shaharlarning birisi edi. u fan markaziga aylandi. oz vaqti ichida bu yerda ko’plab atoqli, mashhur kishilar to’plandi». ular orasida qutbiddin ar-roziy, ma’sud taftazoniy, kamoliddin at-turkmaniy, hofiz ibn baz...

Формат PPT, 581,0 КБ. Чтобы скачать "sayfi saroyi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sayfi saroyi PPT Бесплатная загрузка Telegram