tuproqstrukturasi va havo xossalari

PPTX 30 pages 240.2 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 240.2 KB

File type PPTX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti 3 – mavzu. tuproq strukturasi, suv xossalari, tuproqning havo xossasi va havo rejimi reja tuproq strukturasi, ahamiyati tuproqning suv xossalari tuproqning havo xossasi va havo rejimi adabiyotlar: a1, a5, a6. q3, q16, q17 tayanch iboralar tuproq strukturasi, makrostruktura, mikrostruktura, nozik struktura, agregat, suv xossalari, suv kutaruvchanlik, suv o’tkazuvchanlik, qattiq suv, gravitatsion suv, kapilyar suv, gigroskopik suv, suv rejimi, tuproqning havo xossasi va havo rejimi maruzachi: o.sh.boynazarov tuproq strukturasi, ahamiyati struktura - tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini belgilovchi muhim agronomik xossadir. tuproq paydo bo’lish jarayonlari natijasida tuproqdagi turli mexanik elementlar bir-biri bilan (asosan gumus va kalsiy ta’sirida) birikib har xil donador bo’lakchalar (uvoqchalar) hosil qiladi va unga struktura agregatlari yoki bo’lakchalari deyiladi. tuproqning alohida agregatlar (bo’lakchalar) ga ajralib (bo’linib) ketish qobiliyatiga struktura holati, turli o’lcham, shakl va sifat tarkibli struktura agregatlarining yig’indisiga uning strukturasi deb ataladi. qum va qumloq …

2 / 30

0,25-10 mm gacha bo’lgan m a k r o s t r u k t u r a va 0,25 mm dan kichik agregatlardan iborat m i k r o s t r u k t u r a g a ajratiladi. tadqiqotlardan ma’lumki, qumoq va soz mexanik tarkibli tuproqlarda optimal holidagi strukturaning bo’lishi uchun 0,25 mm dan katta agregatlar miqdori 70-80 foiz (jumladan, suvga chidamli agregatlar 40-60 foizni) tashkil etishi muhim ahamiyatga ega. yirik makrostrukturalar tuproqdagi eng qulay suv-havo xossalarini yuzaga keltiradi. makrostruktura bilan bir qatorda tuproq unumdorligida, ayniqsa 0,25 dan 0,05 mm gacha o’lchamli mikrostrukturalarning roli ham katta. mikrostrukturalar o’rta osiyoning bo’z tuproqlari sharoitida ekinlardan yuqori hosil olishni ta’minlaydi. strukturaning shakli plitasimon prizmasimon kubsimon tuproq strukturasi o’lchami (katta-kichikligi) ga ko’ra quyidagi gruppalarga bo’linadi: >10 mm, kesakli struktura 10-0,25 mm gacha makrostruktura 0,01 mm dan kichik nozik mikrostruktura 0,25-0,01 mm gacha dag’al mikrostruktura strukturaning agronomik ahamiyati. ilgari aytilganidek, agronomik …

3 / 30

havo almashinuvida ham muhim rol o’ynaydi. mikroagregatlar ( 0,25 mm li agregatlar miqdori, % tuproq va uning holati >0,25 mm li agregatlar miqdori, % oddiy qora tuproq: qo’riq yer eski ekinzor shimoliy qora tuproq: eski ekinzor ikki yillik o’tlar to’q tusli kashtan: qo’riq yer qora shudgor 88,7 57,6 44,6 63,6 29,3 28,0 sug’oriladigan bo’z tuproq eski paxtazor uch yillik bedapoya bo’z tuproq mintaqasidagi o’tloq tuproq; yangi ochilgan qo’riq yer eski paxtazor uch yillik bedapoya 7,0 35,0 61,0 22,0 48,0 tuproq strukturasiga o’tlarning ta’siri. (m.boxodirov, a.rasulovdan) 2. tuproqning suv xossalari tuproq suvi va uning ahamiyati. ko’p fazali va dispers sistema hisoblangan tuproq tarkibida doim ma’lum miqdorda suv singdirilib, ushlanib turilgan bo’ladi. quruq tuproq (105oc da quritilgan) massasiga nisbatan prosent hisobida saqlanadigan suv, tuproq namligini belgilaydi. tuproq namligi uning hajmiga nisbatan foiz hisobida yoki gektariga kubometr va mm bilan ham ifodalanishi mumkin. tuproqdagi nam atmosfera yog’inlari, sizot suvlari, atmosferadagi suv bug’larining kondensasiyasi …

4 / 30

itasion suv; sizot suvi; bug’simon suv; qattiq suv kimyoviy birikkan suv. tuproqdagi turli kimyoviy birikmalar (minerallar) tarkibida gidroksil gruppa [fe(oh)3, al(oh)3] shaklida (konstitusion suv) yoki yaxlit molekulyar (caso4·2h2o, na2so4·10h2o) holida (kristalizasiya suvi) saqlangan bo’ladi. birinchisi tuproqni 400-8000c qizdirganda, ikkinchisi esa 100-2000c da ajralib chiqadi. kimyoviy birikkan suv tuproq tarkibining muhim ko’rsatkichi bo’lib, ammo bu suv o’simliklar uchun o’zlashtirilmaydigan holatdadir fizik birikkan (sorbilangan, yutilgan) suv sorbsiya kuchlari ya’ni tuproq qattiq qismi bilan suv molekulalarining bevosita o’zaro ta’siri natijasida tuproq zarrachalarining yuzasida ushlanib turiladigan suv xisoblanadi. fizik birikkan (sorbilangan) suvning ikki shakli: fizik mustaxkam birikkan (gigroskopik) va fizik bo’sh birikkan (parda) suvlari ajratiladi. gigroskopik suv – tuproq zarrachalari yuzasida adsorbilangan (singdirilgan) suv hisoblanadi. gigroskopik namning miqdori tuproq massasiga nisbatan soz tuproqlarda 5-6% , qum va qumloq tuproqlarda esa uning miqdori 1 – 2% dan oshmaydi. fizik bo’sh birikkan (parda) suv. maksimal gigroskopik namga ega bo’lgan tuproq, sernam sharoitda suyuq holdagi suvning bir …

5 / 30

ga bog’liq ko’plab yirik va nozik kapillyarlar yig’indisidan iborat. shuning uchun tuproqning mexanik tarkibi, struktura holati va zichligiga ko’ra, kapillyar suvning ko’tarilishi va umuman uning harakati har xil. tabiiy sharoitda o’tkazilgan kuzatishlardan ma’lumki, og’ir mexanik tarkibli tuproq qatlamlarida kapillyar suv 2 m dan 6 m gacha ko’tariladi, qumloq va qum tuproqlarda esa bu ko’tarilish 40-80 sm atrofida bo’ladi. kapillyar suv o’zining manbai va kapillyar yo’llar orqali harakatlanish xususiyatiga ko’ra, asosan ikki xil: ko’tariluvchi kapillyar suv va muallaq kapillyar suvlarga bo’linadi. gravitatsion suv tuproqning yirik kapillyar va nokapillyar yo’llari orqali o’z og’irlik kuchi bilan yuqoridan pastga yoki qiyalik joylarda suv o’tkazmaydigan qatlam orqali yon tomonga qarab erkin harakat qiluvchi suvga gravitasion suv deyiladi. sho’rlanmagan tuproqlarda bu suvning osmotik bosimi 0,5 atm. dan kam bo’lganidan, o’simlikka yaxshi singib o’tadi. ammo tez harakatlanishi va boshqa shakldagi suvga o’tishi sababli, gravitasion suv o’simliklarni bevosita suv bilan kam ta’minlaydi. kapillyar va gravitasion shakldagi suvlar erkin …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tuproqstrukturasi va havo xossalari"

o’zbekiston respublikasi oliy va o’rta maxsus ta’lim vazirligi samarqand qishloq xo’jalik instituti 3 – mavzu. tuproq strukturasi, suv xossalari, tuproqning havo xossasi va havo rejimi reja tuproq strukturasi, ahamiyati tuproqning suv xossalari tuproqning havo xossasi va havo rejimi adabiyotlar: a1, a5, a6. q3, q16, q17 tayanch iboralar tuproq strukturasi, makrostruktura, mikrostruktura, nozik struktura, agregat, suv xossalari, suv kutaruvchanlik, suv o’tkazuvchanlik, qattiq suv, gravitatsion suv, kapilyar suv, gigroskopik suv, suv rejimi, tuproqning havo xossasi va havo rejimi maruzachi: o.sh.boynazarov tuproq strukturasi, ahamiyati struktura - tuproq unumdorligi va ekinlar hosildorligini belgilovchi muhim agronomik xossadir. tuproq paydo bo’lish jarayonlari natijasida tuproqdagi turli me...

This file contains 30 pages in PPTX format (240.2 KB). To download "tuproqstrukturasi va havo xossalari", click the Telegram button on the left.

Tags: tuproqstrukturasi va havo xossa… PPTX 30 pages Free download Telegram