to'lqinlar

PPTX 73 pages 5.4 MB Free download

73 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.4 MB

File type PPTX

Pages 73

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 73

ma‘ruza 7 ma‘ruza 7 prijinali mayatnik. matematik va fizik mayatniklar. so’nuvchi va majburiy tebranishlar. rezonans. to’lqin jarayoni. yassi va sferik to’lqinlar, ularning tenglamalari. to’lqin faza tezligi. oddiy garmonik harakat prujina tebranishlari agar jism tebranayotgan yoki orqaga va oldinga bir yo’ldan harakat qilayotgan bo’lsa va har bir tebranish shu vaqt oralig’ida sodir bo’lsa – bu harakat davriy deb ataladi. davriy harakatning oddiy shakli - bu prujina uchidagi bir obyekt tebranish tomonidan taqdim etiladi. bu tizim tebranishni boshqa ko'plab turlari bilan bilan chambarchas o'xshaydi. har qanday prujina bir tabiiy uzunligi mavjudki bu uzinlikda u m massali jismga prujina tasir otkazmaydi va bu muvozanat holati deb ataladi. agar massa chap tomonga xarakat qilsa bu prujinani siqilishiga olib keladi, yoki o’ng tomonga xarakat qilsa bu prujinani cho’zilishiga olib keladi. m massali jismga prujina o’z kuchli tasirini korsatadi, va bu tasir yonalishi m massali jismni muvozanat holatiga qaytaradi, shu sababli, bu kuch qaytarilish kuchi deb …

2 / 73

ik – og‘irligi hisobga olinmaydigan, cho‘zilmaydigan ipga osilgan m massali moddiy nuqtadir. matematik mayatnik u fizik mayatnikning xususiy holidir. ip vertikal o‘qdan kichik j burchakka siljitilsa, m massali moddiy nuqtaning inersiya momenti: ga tengligini inobatga olsak, matematik mayatnikning tebranish davri ifodasi: so‘nuvchi tebranishlar vaqt o‘tishi bilan tebranish tizimining energiyasi asta-sekin yo‘qotilishiga bog‘liq tebranishlar – so‘nuvchi tebranishlar deb ataladi. boshqacha qilib aytganda, energiya zahirasi muhitning qarshiligi, ishqalanish kuchlarini yengishga sarf bo‘ladi. tebranuvchi jismga qaytaruvchi kuch va jismning harakat tezligiga proporsional bo‘lgan qarshilik kuchlarning yig‘indisi taʼsir etadi, deb hisoblaylik. oy o‘q bo‘ylab to‘g‘ri chiziqli so‘nuvchi tebranish uchun nyutonning ii qonuni quyidagi ko‘rinishga ega bo‘ladi: tenglikning hadlarini m ga bo‘lsak, quyidagi ifodaga ega bo‘lamiz: bu ifoda erkin so‘nuvchi tebranishlarning differensial tenglamasi deb ataladi. bu yerda: , 𝛽 - so‘nish koeffitsiyenti deb ataladi. bu tenglamani yechimi: , bu yerda, so‘nuvchi tebranishning chastotasidir so‘nuvchi tebranishlar muhitning qarshiligi bo‘lmagan holatda (r = 0) – ifoda tizimning …

3 / 73

mplitudalar nisbati quyidagiga tengdir: bu so‘nish dekrementi deb ataladi. bu ifodaning logarifmi so‘nishning logarifmik dekrementi deb ataladi: so‘nuvchi tebranishlar mexanik majburiy tebranishlarnung differensial tenglamasi majbur etuvchi kuch rezonans majbur etuvchi kuch chastotasi tebranish tizimining xususiy chastotasiga yaqinlashganda majburiy tebranishlar amplitudasining birdaniga ortishi hodisasi – rezonans hodisasi deb ataladi. rezonans amplitudasi rezonans chastotasi majburiy tebranishlarning amplitudasi: majbur etuvchi kuch chastotasi 𝜔=0 bo‘lsa, tebranish sodir bo‘lmaydi, siljish statik deformatsiyaga teng bo‘ladi. agarda so‘nish kuzatilmasa, so‘nish koeffitsienti nolga teng bo‘ladi. tebranish amplitudasi, majbur etuvchi kuch chastotasi ortishi bilan ortadi va quyidagi holda cheksiz kattalashadi. rezonans agarda so‘nish koeffitsienti noldan farqli bo‘lsa, u holda, maxraj minimumga etganda amplituda maksimal qiymatga erishadi. mahrajdan chastota bo‘yicha olingan birinchi xosila nolga teng bo‘ladi. u holda rezonans chastotasi: ga teng bo‘ladi. rezonans rezonans to‘lqin hodisasi fazoda modda yoki maydonlarni turli ko‘rinishdagi g‘alayonlanishining tarqalishi - to‘lqin deb ataladi. to‘lqinlar: mexanik va elektromagnit to‘lqinlarga bo‘linadi. mexanik to'lqinlar: elastik to'lqinlar va …

4 / 73

‘z navbatida to‘lqin fronti to‘lqin sirtlarining biridir. to‘lqin sirtlarining shakli manbalarning joylashishi va muhitning xususiyati bilan aniqlanadi. quyidagi to‘lqinlar mavjuddir: yassi to‘lqinlar, ular faqat bir xil yo‘nalishda tarqaladilar (ularning to‘lqin sirti tarqalish yo‘nalishiga perpendikulyardir); sferik to‘lqinlar - manbadan barcha yo‘nalishlarda tarqaladilar (to‘lqin sirtlari konsentrik sferalardan iborat bo‘ladi); silindrik to‘lqinlar. to‘lqin tarqalish yo‘nalishini ko‘rsatuvchi chiziq to‘lqin nuri deb ataladi. izotrop muhitlarda to‘lqin nurlari to‘lqin sirtlariga normaldir. bo‘ylama to‘lqinlarda muhitning zarrachalari to‘lqin tarqalish yo‘nalishi bo‘ylab tebranadilar. bo‘ylama to‘lqinlarning tarqalishi elastik muhitning siqilish va cho‘zilish deformatsiyalariga bog‘liqdir va barcha muhitlarda: suyuqlik, qattiq jism va gazlarda sodir bo‘ladi. to‘lqin hodisalari muhitda hosil bo‘ladigan elastik deformatsiyalarning xarakteriga qarab ularni ko‘ndalang va bo‘ylama to‘lqinlarga ajratish mumkin. звук тоже представляет из себя волну и имеет частоту от 20 до 20000 гц. to'lqinlarning manbai tebranayotgan jismlar bo'lib, ular atrofdagi bo'shliqda muhit deformatsiyasini yaratadilar 1. ko‘ndalang to‘lqinlar - bunda tebranishlar to'lqin harakati yo'nalishiga perpendikulyar bo'ladi faqat qattiq jismlarda uchraydi. …

5 / 73

i 0 tebranishdan faza bo‘yicha orqada qoladi: - to‘lqinning 0m = x masofaga yetib kelishi uchun zarur bo‘lgan vaqt to‘lqin soni to‘lqin uzunligi to‘lqin uzunligi deb to‘lqin frontining t bir davrga teng vaqtda ko‘chgan masofasiga aytiladi. suyuqlik yuzasidagi to'lqinlar bo'ylama ham, ko'ndalang ham emas. agar siz kichkina to'pni suv yuzasiga tashlasangiz, u aylana yo'l bo'ylab to'lqinlar ustida chayqalib harakatlanayotganini ko'rishingiz mumkin. shunday qilib, suyuqlik yuzasida to'lqin zarrachalarning bo‘ylama va ko'ndalang harakatining qo'shilishi natijasidir. основное свойство волны - в волне происходит перенос энергии без переноса вещества математический маятник. модель нитяного маятника, когда массой нити, размером груза и трения можно пренебречь, называются математическими маятниками. период малых колебаний математического маятника т=2π√l/g, где l-длина нити, g- ускорения свободного падения в данном месте. пружинный маятник. пружинный маятник — это колебательная система, состоящая из материальной точки массой т и пружины. с увеличением массы груза период колебаний груза увеличивается. с увеличением жесткости пружины период колебаний уменьшается. период …

Want to read more?

Download all 73 pages for free via Telegram.

Download full file

About "to'lqinlar"

ma‘ruza 7 ma‘ruza 7 prijinali mayatnik. matematik va fizik mayatniklar. so’nuvchi va majburiy tebranishlar. rezonans. to’lqin jarayoni. yassi va sferik to’lqinlar, ularning tenglamalari. to’lqin faza tezligi. oddiy garmonik harakat prujina tebranishlari agar jism tebranayotgan yoki orqaga va oldinga bir yo’ldan harakat qilayotgan bo’lsa va har bir tebranish shu vaqt oralig’ida sodir bo’lsa – bu harakat davriy deb ataladi. davriy harakatning oddiy shakli - bu prujina uchidagi bir obyekt tebranish tomonidan taqdim etiladi. bu tizim tebranishni boshqa ko'plab turlari bilan bilan chambarchas o'xshaydi. har qanday prujina bir tabiiy uzunligi mavjudki bu uzinlikda u m massali jismga prujina tasir otkazmaydi va bu muvozanat holati deb ataladi. agar massa chap tomonga xarakat qilsa bu prujinani si...

This file contains 73 pages in PPTX format (5.4 MB). To download "to'lqinlar", click the Telegram button on the left.

Tags: to'lqinlar PPTX 73 pages Free download Telegram