o'sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari

PPTX 32 стр. 419,8 КБ Бесплатная загрузка

32 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 419,8 КБ

Тип файла PPTX

Страницы 32

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 32

слайд 1 mavzu: o’sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari reja o‘sish va rivojlanish to‘g‘risida ma’lumot o‘sish va rivojlanishning yoshga oid davrlari geteroxroniya xodisasi haqida tushincha akseleratsiya hodisasining fiziolo-gik mohiyati oʻsish va rivojlanish toʻgʻrisida tushuncha. o‘sish va rivojlanish barcha tirik organizmlar kabi odam organizmiga xos xususiyatdir. organizmning har tomonlama o'sishi va rivojlanishi uning paydo boigan vaqtidan boshlanadi. bu ikki jarayon murakkab hisoblanib, bir butun va bir-biriga bogiangandir. o'sish deganda tana hujayralarining ko‘payishi natijasida tirik organizm oichamlarining ortishi, ya’ni bo‘yning cho'zilishi, og‘irlikning ortishi tushuniladi. bola ma’lum yoshgacha to‘xtovsiz, ammo o‘sish davrida ayrim tana qismlarining nomunosib o'sishi (bosh, oyoq, qo‘l suyaklari, ko'krak qafasi va qorin bo‘shlig‘i ichki organlari) turli yoshda har xil jadallikda boiishi mumkin, shunga qaramasdan barcha to‘qima va hujaylarda ya’ni organlarda o‘sish bir vaqtda, ayollarda o‘rtacha 18- 19 yoshgacha, yigitlarda 19-2o yoshgacha tugallanadi. notekis rivojlanish yoki geteroxroniya . organizmning normal holatida o‘sish va rivojlanish bir-biri bilan juda yaqin aloqada va hamkorlikda bo‘lsa …

2 / 32

etadi. yosh kattalashgan sari kallaning o‘sishi sekinlashadi, oyoq qo'llarning o‘sishi esa kuchayadi. jinsiy yetilish davrining»boshlanishiga qadar tana proporsiyalarida farq bo‘lmaydi va ular pubertat davrida yuzaga chiqadi. tananing bo‘yi va eni o‘rtasidagi proporsiyalarni turlicha boiishining uchta bosqichini ajratish mumkin: 4 yoshdan 6 yoshgacha, 6 dan 15 yoshgacha va 15 dan to voyaga yetgunga qadar. agar, pubertatoldi davrida umumiy bo‘y oyoqlarining o'sishi hisobiga ortsa, pubertat davrida esa-tananing o‘sishi hisobiga (suyaklarning qalinlashishi va mushak to‘qimalarining o‘sishi) ortadi. tananing bo‘yiga o'sishining notekisligi quyidagicha namoyon boiadi. yangi tug‘ilgan bolaning bo‘yi 48-52 sm boiadi. bola hayotining birinchi yilida uning bo‘yi 25 sm o‘sadi va 75 smni tashkil qiladi. dddnchi yili tananing o‘sishi sekinlashadi va u faqat 1o sm ga o‘sadi. keyingi yillarda (6-7 yoshgacha) o‘sish tezligi yanada sekinlashadi. kichik maktab yoshining boshlanishida bo‘y 6-1o sm, 8-1o yoshga kelib esa - 3-5 sm ga o‘sadi. jinsiy balog‘atga yetish davrida o‘sish tezligi yana ortadi, har yili o‘sish 5-1o …

3 / 32

rtib 9-1o kg ga yetadi. 2 yoshda bolaning vazniga 2,5-3,5 qo‘shiladi. 4, 5, 6 yoshlarda bola vazniga har yili 1,5-2 kg qo‘shilib boradi. 7 yoshdan boshlab uning vazni tez ortib boradi. 1o yoshgacha o‘g‘il bolalar bilan qiz bolalar vazni bir xil o‘zgaradi. jinsiy yetilish boshlanishi bilan qizlaming vazni 4,5-5 kg dan 14-15 yoshda har yili 5-8 kg ortadi. o ‘g‘il bolalarda esa 13-14 yoshdan vazni 7-8 kg ortadi, 15 yoshdan boshlab esa ularning vazni qizlarning vaznidan ortib ketadi. rivojlanishning uzluksizligi. o‘sish va rivojlanish jarayonlari uzluksiz sodir bo‘lishi aniqlangan va u organizmning o‘zgarishlarida, yani uning yangilanishida, yangi hujayralaming paydo bo‘lishida, funksiyalarning va faoliyat turlarining murakkablashishida hamda takomillashishida namoyon bo‘ladi. yurishning boshlanishi va motorikaning keyingi rivojlanishi, birinchi so‘zlar va nutq funksiyasining keyinchalik rivojlanishi, jinsiy balog‘atga yetish davrida bolaning o'spiringa aylanishi, markaziy asab tizimining va birinchi galda bosh miya po‘stlog‘ining uzluksiz rivojlanishi hamda reflektor faoliyatining murakkablashuvi- rivojlanishning bu bosqichlari organizmdagi ko‘p qirrali va …

4 / 32

lami «vunderkind»lar (nemis tilida sehrli bolalar) deyiladi. ko‘pgina atoqli kishilarning yoshligidanoq katta qobiliyatga ega boiganliklari bizga ma’lum. jumladan, buyuk allomalarimizdan abu rayhon beruniy, alisher navoiy va abu ah ibn sinolarni misol keltirishimiz mumkin. abu ali ibn sino 16-17 yoshidanoq mashhur tabib-hakim bo‘lib tanilgan. dunyoning birinchi vunderkindi deb italiya yozuvchisi torkvato tasso e’lon qilingan. u 13 yoshida balon universiteti talabasi bo‘lgan. viktor gyugo esa 12 yoshida fransiya akademiyasining rag‘ batnomasini olgan. yana buyuk kompozitor motsartni misol qilishimiz mumkin. u 4 yoshida musiqa yozgan. hozirgi davrda bunday bolalarga mamlakatimizda katta e’tibor berilmoqda. ular uchun maxsus litsey va gimnaziyalar tashkil etilgan. 1. o‘sish va rivojlanish to‘g‘risida ma’lumot odam organizmi tuxum hujayra shakllanishidan to nobud bo‘lgunicha juda murakkab bo‘lgan o‘sish va rivojlanish jarayonlarini kechadi. shu davrda sodir bo‘ladigan morfologik va funksional o‘zgarishlar shaxsiy rivojlanish- ontogenezni tashkil qiladi. o‘sish deganda, odam hujayralari soni va og‘irligining ortishi hisobiga gavdasi og‘irligi va o‘lchamining kattalashishi tushiniladi. hamma to‘qimalar …

5 / 32

larining o‘sishi va rivojlanishi turli yoshda turlicha bo‘ladi. bola hayotining birinchi yili o‘sish, rivojlanishning eng jadal davri hisoblanadi. bolalar yana balog‘at yoshida 11-15 yoshlarda juda jadal o‘sish va rivojlanish davrini o‘taydilar. bola tug‘ilganida uning bo‘yi 50 sm bo‘lsa, bir yoshga kirganida 75-80 sm gacha o‘sib, rivojlanadi. gavda og‘irligi yangi tug‘ilgan bolada 3-4 kg bo‘lsa, birinchi yilning oxiriga borib, 9,5-10 kg gacha yetadi. 10 o`sish va rivojlanish jarayoni turli yosh davrlari o’sish va rivojlanish yangi tug‘ilish davridan toki to‘lig‘icha voyaga yetish yoshigacha tana uzunligi-3,5 marta, gavda uzunligi-3 marta, qo‘llar uzunligi-4,5 marta, oyoqlar uzunligi esa-5 martagacha ortadi. 2.o‘sish va rivojlanishning yoshga oid davrlari. hozirgi vaqtda ko‘pgina rivojlangan mamlakatlarda jaxon sog‘liqni saqlash tashkiloti mutaxassislari ishlab chiqqan tizimga muvofiq odam ontogenezi quyidagi davrlarga bo‘linadi: 1.chaqaloqlik davri-1kundan-10 kungacha 2.emadigan davr-10 kundan-1 yoshgacha 3.erta bolalik (go‘daklik) davri- 1-3 yosh 4.birinchi bolalik davri-4-7 yosh 5.ikkinchi bolalik davri-o‘g‘il bolada-8-12 yosh (qiz bolada 8-11 yosh) 6.o‘smirlik davri-o‘g‘il bolada-13-16 yosh …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 32 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o'sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari"

слайд 1 mavzu: o’sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari reja o‘sish va rivojlanish to‘g‘risida ma’lumot o‘sish va rivojlanishning yoshga oid davrlari geteroxroniya xodisasi haqida tushincha akseleratsiya hodisasining fiziolo-gik mohiyati oʻsish va rivojlanish toʻgʻrisida tushuncha. o‘sish va rivojlanish barcha tirik organizmlar kabi odam organizmiga xos xususiyatdir. organizmning har tomonlama o'sishi va rivojlanishi uning paydo boigan vaqtidan boshlanadi. bu ikki jarayon murakkab hisoblanib, bir butun va bir-biriga bogiangandir. o'sish deganda tana hujayralarining ko‘payishi natijasida tirik organizm oichamlarining ortishi, ya’ni bo‘yning cho'zilishi, og‘irlikning ortishi tushuniladi. bola ma’lum yoshgacha to‘xtovsiz, ammo o‘sish davrida ayrim tana qismlarining nomunosib o'sishi (bo...

Этот файл содержит 32 стр. в формате PPTX (419,8 КБ). Чтобы скачать "o'sish va rivojlanishning umumiy qonuniyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o'sish va rivojlanishning umumi… PPTX 32 стр. Бесплатная загрузка Telegram