"genetika va genomika asoslari" ma'ruzasining matni

DOC 149 sahifa 11,2 MB Bepul yuklash

149 sahifa "genetika va genomika asoslari" ma'ruzasining matni — DOC

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 11,2 MB

Fayl turi DOC

Sahifalar 149

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 149

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universitetining jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi “genetika va genomika asoslari” fanidan ma’ruza mashg‘ulotlari uchun ma’rular matni jizzax -2022 tuzuvchilar: i.e.mamatkulova___________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi m.a.ne’matova_____________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi assistenti taqrizchi: d.a.imomova___________jdpi “biologiya va uni o`qitish metodikasi” kafedrasi dotsenti “genetika va genomika asoslari” fanidan ma’ruza matni (5320500 – biotexnologiya (tarmoqlar bo‘yicha) bakalavr yo‘nalishi talabalari uchun) o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 2020 yil ___ ________ ___-sonli buyrug‘i bilan tasdiqlangan “genetika va genomika asoslari ” fan dasturi asosida tayyorlangan. “genetika va genomika asoslari ” fanidan tayyorlangan ma’ruza matni talabalarga nazariy bilim olish jarayonida uslubiy ko‘mak berish maqsadida tuzilgan va unda ma’ruzalar reja bo`yicha ketma-ket tarzda berilgan, foydalaniladigan adabiyotlar ro‘yxati, internet saytlar, glossariy, ma’ruza mavzulari keltirilgan. “genetika va genomika asoslari ” fanidan tayyorlangan ma’ruza matni “biotexnologiya” kafedrasining 2022 yil “___” ____________dagi ___ -sonli yig‘ilishida muhokamadan o‘tgan …

2 / 149

anch iboralar: genomika, dnk va oqsil ketma-ketliklari, sekvenirlash, bioinformatika, proteomika. 1) genetika fani tirik organizmlarning ikki asosiy xususiyati-irsiyat va o‘zgaruvchanligini o‘rganadi. genetika grekcha «genetikos» so‘zidan olingan bo‘lib, tug‘ilish, kelib chiqish degan ma’noni bildiradi. genetika o‘rganadigan manba tirik organizmlar – o‘simliklar, hayvonlar, mikroorganizmlar, xatto viruslar ham bo‘lib, ular barchasi hujayradan tuzilgan. irsiyat deganda odatda organizm o‘z belgilari va rivojlanish xususiyatlarini kelgusi naslga o‘tkazish xossasi tushuniladi. irsiy belgilar va xususiyatlarini bir bo‘g‘indan keyingi bo‘g‘inlarga o‘zgarmagan holda o‘tishi hujayrada yozilgan axborotga asosan yuzaga chiqadi. bu xususiyat hayvonlar, o‘simliklar va mikroorganizmlarda avlod, tur va zot, navlarga oid belgilarni avlodda saqlanib qolishini ta’minlaydi. hujayra yadrosida joylashgan xromosomalar irsiyatning moddiy negizi bo‘lib, avlodlar o‘rtasida navbatlanishni ta’minlovchi asosiy manba hisoblanadi. jinsiy ko‘payishda erkak (sperma) va urg‘ochi (tuxum) hujayralarining o‘zaro qo‘shilish, ya’ni urug‘lanish davrida, xromosomalar ota-onadan naslga o‘tadi. demak, irsiyatning moddiy negizi jinsiy hujayralarda joylashib, avlodlar shu hujayra orqali o‘zaro bog‘lanadi. bunda ona hujayrada bo‘lgan belgi va xususiyatlar …

3 / 149

arning kelib chiqish sabablarini o‘rganadi. 2) genetika fanida tirik organizmlarning irsiyat va o‘zgaruvchanlikni o‘rganishda asosiy usul – genetik tahlil hisoblanadi. u o‘z ichiga bir necha tekshirish usullarini oladi: 1. duragaylash usuli. bu usul yordamida ota-ona belgilarining naslga o‘tishini, duragaylash usuli yordamida tahlil qilib boriladi. duragaylash usuli genetik tahlilning asosi bo‘lib u o‘z ichiga matematik statistika usullarini ham oladi. 2. statistik usul. irsiyat va o‘zgaruvchanlik qonuniyatlarini statistik usullar yordamida tahlil qilib kuzatib boriladi. 3. sitologik usul yordamida irsiyatning moddiy asosi, hujayra tarkibidagi o‘zgarishlar yorug‘lik va elektron mikroskoplar yordamida kuzatib boriladi, bunda bioximiyaviy, fiziologik va boshqa usullar ham birga olib boriladi. 4. ontogenetik usul. genlarning ta’siri va ularni organizm individual rivojlanishida yuzaga chiqishi har xil muhit sharoitda nomoyon bo‘lishi o‘rganiladi. 3) genetika fanining alohida fan sifatida yuzaga kelishida biologiya fanida ochilgan yirik kashfiyotlar ta’sir ko‘rsatdi. shuning uchun genetika fanining rivojlanish tarixi uch davrga bo‘linadi: 1. birinchi davr 1865-1910 yillarni o‘z ichiga oladi. …

4 / 149

kajo‘xori) va avstraliyada z.chermak (no‘xat) o‘simlik duragaylari ustida ish olib borib, ular bir-biridan xabarsiz g.mendel aniqlagan qonunlarni qayta ochib uning to‘g‘ri ekanligini tasdiqladilar. shuning uchun 1900 yil genetika fanining tug‘ilish yili deyiladi. 2. ikkinchi davr 1911-1953 yillar hisoblanadi. bu davrda irsiyatning moddiy negizini aniqlash ustida kuzatishlar olib borildi. 1911 yilda amerika genetigi tomas morgan va uning shogirdlari irsiyatning xromosom nazariyasini yaratdi. u drozofila - meva pashshasi bilan olib borgan tajribalarida belgilar naslga o‘tishi xromosomalar bilan bog‘liqligini, genlar xromosomalarni moddiy bo’lakchalari ekanligini, ular xromosoma tarkibida zanjir shaklida joylashgan bo‘ladi degan ta’limotni yaratdi. t.morgan aniqlagan bu yangilik keyinchalik boshqa olimlar laboratoriya ishlarida ham tasdiqlandi va genlar hujayra yadrosi tarkibidagi xromosomalarda joylashganligi va ular jinsiy hujayralar orqali urug‘lanish davrida naslga o‘tishi tasdiqlandi. 1925 yilda. g.a.nadson va g.s.fillipov birinchi marta zamburug‘larga radiy nuri, 1927 1. g.meller drozofila pashshasiga rentgen nuri ta’sir ettirib irsiy o‘zgarishlar mutasiya hosil qilish usulini ishlab chiqdilar. 1928 yili angliya bakteriologi …

5 / 149

chib berishdi. fransuz mikrobiologlari f.jakob va j.mono hujayrada oqsil sintezini boshqarish nazariyasini yaratishdi. 1969 y. g.xorana laboratoriyada zamburug‘ hujayrasining genini sun’iy sintez qildi. 1970 y. aqsh viskon universiteti olimlari tomonidan m-rnk asosida dnk molekulasini sintez qilishda ishtirok etuvchi transkriptaza fermentining ochilishi katta yutuq bo‘ldi.irsiyatning moddiy negizi dnk moddasi ekanligini va uning biologik xususiyati hujayrada oqsil sintezini boshqarishi, gen -dnk molekulasining bir molekula oqsil sintez qilinishini ta’minlovchi bir qismi ekanligini ochilishi, hozirgi vaqtda yangi yo‘nalish gen injeneriyasini yuzaga kelishiga olib keldi. hozirgi vaqtda gen injeneriyasi usullari yordamida insoniyat tirik organizmlar irsiyatni o‘zgartirish imkoniyatiga ega bo‘lmoqda. genlarni bir organizmdan ikkinchisiga o‘tkazish, shu yo‘l bilan esa yangi shakllar yaratish, inson salomatligi uchun zarur dori-darmonlarni sanoat asosida ko‘plab ishlab chiqarish usullariga ega bo‘ldik: 4. a) gen injeneriyasi erishgan yutuqlar genlarni bakteriya hujayrasiga o‘tkazib, fermentlar, gormonlar, dori-darmonlar va boshqa maxsulotlarni ishlab chiqarish yo‘lga qo‘yildi. masalan: 1977 y. boyer insulin va samototropin genini sintezlab ichak tayoqchasi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 149 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

""genetika va genomika asoslari" ma'ruzasining matni" haqida

o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi mirzo ulug‘bek nomidagi o‘zbekiston milliy universitetining jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi “genetika va genomika asoslari” fanidan ma’ruza mashg‘ulotlari uchun ma’rular matni jizzax -2022 tuzuvchilar: i.e.mamatkulova___________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi katta o‘qituvchisi m.a.ne’matova_____________o‘zmu jizzax filiali “biotexnologiya” kafedrasi assistenti taqrizchi: d.a.imomova___________jdpi “biologiya va uni o`qitish metodikasi” kafedrasi dotsenti “genetika va genomika asoslari” fanidan ma’ruza matni (5320500 – biotexnologiya (tarmoqlar bo‘yicha) bakalavr yo‘nalishi talabalari uchun) o‘zbekiston respublikasi oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligi 2020 yil ___ ________ ___-sonli buyrug‘i bilan ta...

Bu fayl DOC formatida 149 sahifadan iborat (11,2 MB). ""genetika va genomika asoslari" ma'ruzasining matni"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: "genetika va genomika asoslari"… DOC 149 sahifa Bepul yuklash Telegram