o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari

PPTX 28 pages 4.5 MB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.5 MB

File type PPTX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

"o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari" "o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari" tayyorladi: 261-guruh talabasi fattullayev shaxzod reja: 1,o’zaro aloqadorlik va rivojlanish to’g’risidagi qarashlar tarixi. 2. o’zaro aloqadorlik va rivojlanish tamoyillari. 3, qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonuni. 4, inkorni-inkor qonuni o’zaro aloqadorlik va rivojlanish to’g’risidagi qarashlar tarixi harakat, taraqqiyot, umumiy bog’lanish va aloqadorlik to’g’risidagi falsafiy qarashlar ham falsafa fani bilan birga paydo bo’lgan. lekin, dunyodagi barcha o’zgarish, aloqadorlik va rivojlanishlarni falsafiy jihatdan tushunib yetish juda qiyinlik bilan kechdi. cunki, insoniyat taraqqiyotining juda uzoq davrlarigacha kishilar kosmosni, o’simliklar, hayvonot dunyosini, hatto kishilarning o’zlarini ham o’zgarmas, doimo bir xilda turadi, deb bilishgan. dunyoning o’zgaruvchanligi, undagi narsa va hodisalarning bir-birlariga bog’likligi to’g’risidagi tasavvurlarning paydo bo’lishi insoniyatning dunyoni bilishi jarayonidagi juda katta kashfiyoti bo’lgan. dunyoning o’zgaruvchanligi to’g’risidagi dastlabki fikrlar qadimgi xitoy, hindiston hamda yunonistonning falsafiy ta’limotlarida ilgari suriladi. qadimgi davr faylasuflari, garchi hali harakatning turli kurinishlari va xillari to’g’risida ilmiy dalillarga ega bo’lishmasa ham, borliqning umumiy …

2 / 28

rda ma’lum barqaror, o’zgarmas xusu siyatlarning ham mavjudligini anglay boshlaganlar. nihoyat, dunyo o’zgaruvchanmi, yoki o’zgarmasmi? degan sa vollar paydo bo’lib, bu savollarga mutafakkirlar turli xil javob berganlar. qadimgi mutafakkirlar ziddiyatlilik va o’zgaruvchanlik fikr-mulohazalardagina emas, balki real borliqda ham mavjud ekanligini payqaganlar. bu mulohazalarda hozirgi talqindagi dialektikaning asoslari mujassamlashgan. shu sababli qadimgi faylasuflarning stixiyali dialektikasini dialektikaning tarixan birinchi shakli deb hisoblanadi. amaliyot bergan kupdanko’p ma’lumotlarga va o’z kundalik tajribalariga tayangan ko’pchilik mutafakkirlar dunyo o’zgaruvchan, deyishsa, bunga qarama-qarshi bo’lgan, dunyo o’zgarmas, barqaror, deyuvchi mutafakkirlar ham o’zlarining muayyan asoslariga ega bo’lishgan. natijada, dunyoning, undagi narsa va hodisalarning ham o’zgaruvchan, ham barqaror o’zgarmas xossalari haqidagi qarashlar kelib chiqadi o‘zaro aloqadorlik va rivojlanish tamoyillari . har qanday konsepsiyaning mazmunini yoritishda uning tamoyillarini tahlil qilish ayniqsa muhim ahamiyat kasb etadi. rivojlanish falsafasi ham bundan mustasno emas. tamoyillar nima? falsafiy ma’noda «tamoyil»(prinsip) tushunchasi fundamental qoida, birinchi asosni, biron-bir konsepsiya yoki nazariyaning eng muhim asosini anglatadi. falsafiy nazariya …

3 / 28

l qilish, yaxshilik – yomonlik va sh.k.). qarama-qarshiliklar – o‘zaro bog‘lanishli bo‘lgan tushunchalar. turli jihatlardan olingan taqdirda, ular o‘zaro birlikni tashkil etmaydi va bir-biriga zid bo‘lmasligi mumkin. qarama-qarshiliklar o‘rtasida ikki xil munosabat mavjud: yagonalik munosabati va qarshi harakatga doir munosabat. (qonunning klassik ta’rifida «kurash» atamasi ishlatiladiki, u qonunning mohiyatini soddalashtiradi, chunki mazkur atama ko‘proq jamiyatga tegishlidir.) qarama-qarshiliklar birligi nima? birinchidan, qarama-qarshiliklar birligi – bu ularning uzviyligi. har bir qarama-qarshilik boshqa bir qaramaqarshilikning mavjudlik sharti hisoblanadi. ular alohida-alohida mavjud bo‘lishi mumkin emas (agar qarama-qarshiliklardan biri yo‘q bo‘lsa, ularning ikkinchisi ham yo‘q bo‘ladi). ikkinchidan, qarama-qarshiliklar birligi ular bir-birini taqozo etgan va bir-biriga o‘tgan holdagina muayyan mazmun kasb etadi. har qanday qarama-qarshilik o‘zida mavjud bo‘lmagan, lekin boshqa qaramaqarshilikda mavjud bo‘lgan jihatga muhtoj bo‘ladi. ular bir-biri bilan o‘zaro ta’sirga kirishadi. qarama-qarshiliklar bir-biriga ta’sir ko‘rsatish orqali birbiriga o‘tadi. bu qarama-qarshiliklar makonda bir-biridan ajratilgan, turli jinsli hodisalar sifatida mavjud bo‘lmasligini, ularning har biri o‘zida boshqasining muayyan …

4 / 28

beradi. qarama-qarshiliklar birligi narsaning barqarorligini aks ettiradi va nisbiy, o‘tkinchi hisoblanadi. qarama-qarshiliklarning kurashi mutlaq xususiyat kasb etadi, u hech qachon to‘xtamaydi. 18 ziddiyatlar – narsa yoki hodisa qarama-qarshi tomonlarining bir-birini istisno etish va bir-biriga o‘tish munosabatlaridir. ziddiyatlar borliqning barcha hodisalari va jarayonlariga xos bo‘lib, o‘zgarish va rivojlanishning manbai, harakatlantiruvchi kuchi sifatida amal qiladi. ayni shu sababli ziddiyat dialektik ziddiyatlilik qonunining mohiyatini yoritib beruvchi bosh kategoriya hisoblanadi. ziddiyat – bu qarama-qarshiliklar munosabatigina emas, balki ularning tarqalish jarayoni hamdir. shu tufayli ham, gegel g‘oyalariga asoslanib, ziddiyat tarqalishining quyidagi bosqichlari (fazalari) farqlanadi: ayniyat, tafovut, qarama-qarshilik, ziddiyat va asos (ya’ni ziddiyatning echilishi). inkorni-inkor qonuni . inkorni-inkor qonunining mohiyati nimadan iborat? ayni bir atama bunday ketma-ket qo‘llanilishining ma’nosi nimada? inkor kategoriyasi rivojlanayotgan ob’ekt tarixidagi bir lahzanigina tavsiflaydi. bitta inkor harakati o‘zgarish qaysi yo‘nalishda yuz berayotgani, oldingi va keyingi voqealar oqimida u qanday ahamiyatga ega ekanligini, yuz bergan voqeaning mazmunini aniqlash uchun doim ham imkoniyat yaratavermaydi. …

5 / 28

ot yoki tanazzul alomati ekanligini bir inkor harakatining o‘zidan aniqlash mushkul. shu bois, masalan, qabul qilingan muayyan qonun, saylov natijalari va shu kabilar haqida xulosa chiqarishga shoshilmaslik kerak. ikkinchidan, inkorni-inkor rivojlanish shaklining tavsifi bo‘lib xizmat qiladi. ma’lumki, gegelning dialektika tizimida rivojlanish mantiqiy ziddiyatning yuzaga kelishi va uning bartaraf etilishi sifatida tavsiflanadi. bu jarayon «tezis – antitezis – sintez» formulasiga muvofiq yuz beradi. dialektika kontekstida rivojlanishning uch bosqichi ijtimoiy va tabiiy tizimlar rivojlanishining ko‘p sonli ssenariylaridan biri sifatida namoyon bo‘ladi. ammo gegel qayd etgan rivojlanishning siklliligi, uning chiziqsizligi tabiat va jamiyatda jarayonlar kechishining ancha keng tarqalgan shakli hisoblanadi. uchinchidan, tabiiy va ijtimoiy sikllarda rivojlanish ham, tanazzul ham bo‘lmasligi mumkin: o‘zgarish aylanma harakat qiladi. inkorni-inkorda rivojlanish quyi bosqichining o‘ziga xos xususiyatlari yuqoriroq bosqichda takrorlanishi yuz beradi. avvalgi holatlarga qaytish imkoniyati, ya’ni o‘tilgan holatlarning ayrim xossalari rivojlanishning yuqoriroq bosqichida takrorlanishi bilish va tarixning rivojlanishini tushunish uchun o‘z ahamiyatini saqlab qoladi. demak, inkor rivojlanishni …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari"

"o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari" "o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari" tayyorladi: 261-guruh talabasi fattullayev shaxzod reja: 1,o’zaro aloqadorlik va rivojlanish to’g’risidagi qarashlar tarixi. 2. o’zaro aloqadorlik va rivojlanish tamoyillari. 3, qarama-qarshiliklar birligi va kurashi qonuni. 4, inkorni-inkor qonuni o’zaro aloqadorlik va rivojlanish to’g’risidagi qarashlar tarixi harakat, taraqqiyot, umumiy bog’lanish va aloqadorlik to’g’risidagi falsafiy qarashlar ham falsafa fani bilan birga paydo bo’lgan. lekin, dunyodagi barcha o’zgarish, aloqadorlik va rivojlanishlarni falsafiy jihatdan tushunib yetish juda qiyinlik bilan kechdi. cunki, insoniyat taraqqiyotining juda uzoq davrlarigacha kishilar kosmosni, o’simliklar, hayvonot dunyosini, hatto kishilarning o’zlar...

This file contains 28 pages in PPTX format (4.5 MB). To download "o`zaro aloqadorlik va rivojlanish qonunlari", click the Telegram button on the left.

Tags: o`zaro aloqadorlik va rivojlani… PPTX 28 pages Free download Telegram