professional parlament tizimining shakllanishi va rivojlanishida demokratik institutlarning o`rni va roli

DOCX 33.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1540968861_72746.docx professional parlament tizimining shakllanishi va rivojlanishida demokratik institutlarning o`rni va roli reja: 1. ikki palatali parlamentga saylovlar: tajribalar va istiqbollar. 2. demokratik tamoyillarga asoslangan saylovlar tizimini shakllantirish ikki palatali parlamentga saylovlar: tajribalar va istiqbollar. fuqarolik jamiyati va huquqiy davlat sharoitida saylovlar faqat demokratiyaning belgisi va ko`rinishi bo`lmasdan, shu bilan birga uning zaruriy sharti hamdir. bmt bosh assambleyasining 1948 yil 10 dekabrda qabul qilingan “inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi”dan quyidagi demokratik tamoyil o`rin olgan: «har bir inson bevosita yoki erkin saylangan vakillari orqali o`z mamlakati boshqaruv ishida qatnashish huquqiga egadir. xalq irodasi hukumatning hokimiyati asosi bo`lishi kerak: bu iroda yopiq ovoz berish yoki ovoz berishni erkinligini ta’minlovchi boshqa shunga teng ahamiyatli ko`rinishlardagi umumiy va teng saylov huquqi asosida ifodalanishi kerak». o`zbekiston respublikasi prezidenti islom karimov erkin saylovlar, ularning demokratik jamiyat barpo etishdagi tutgan o`rniga alohida to`xtalib, «modomiki, biz demokratik huquqiy davlat, fuqarolik jamiyati barpo etish kabi ezgu maqsad sari intilayotgan ekanmiz, …

i saylanibgina qolmay, jaimiyat a’zolarining xohish-irodasi, kayfiyati, olib borilayotgan siyosatga nisbatan munosabati aniqlanadi. konstitutsiyaviy tarzda o`rnatilgan va taraqqiyotning muhim faktorlari hisoblanmish fikrlar xilma-xilligi yaqqol namoyon bo`ladi. demokratik, adolatli jamiyatni saylovlarsiz qurish mumkin emas». demokratik tamoyillarga asoslangan saylovlar tizimini shakllantirish demokratik tamoyillarga asoslangan saylovlar tizimini shakllantirish, uni takomillashtirish o`tish davrini o`z boshidan kechirayotgan, mustaqillikka erishgan yosh davlatlarda fuqarolik jamiyati va huquqiy davlat qurish uchun muhim va dolzarb vazifalardan biridir. saylovlar tizimi huquqiy me’yorlarda mustahkamlab qo`yilgan, shuningdek, davlat va jamiyat tashkilotlari faoliyatlari tajribasida shakllangan vakillik organlari yoki ayrim rahbarlik vakilini saylashni o`tkazish va tashkil etish tartibotidir. fuqarolarning saylov huquqi ularni saylovlardagi ishtirokini, saylovchilar va saylanuvchi organlar o`rtasidagi o`zaro munosabatlarni muvofiqlashtiruvchi, shuningdek, saylovchilar ishonchini oqlamagan saylangan vakillarni chaqirib oluvchi tartibotlarning huquqiy me’yorlari majmuasidir. saylov huquqi tushunchasi torroq ma’noda, aniqrog`i, fuqarolarning saylovlarda ishtirok etish huquqi sifatida: yoki saylovchi sifatida (faol saylov huquqi), yoki saylanuvchi sifatida (passiv saylov huquqi) ham qo`llanilishi mumkin. shuningdek, keng ma’noda …

ti organlariga doir saylovlarda ham ana shunday qonuniyatni qayd etish mumkin: mahalliy organlar, bir palatali parlamentlar va ikki palatali parlamentlarning qo`yi palatalari hamma joyda ham to`g`ri saylovlar orqali saylanadi. ayrim mamlakatlarda esa (jumladan, aqsh senati) yuqori palatalari shu tarzda shakllanishi mumkin. bunday ovoz berish ham yashirin bo`lib, bu qoidalar hozirgi davrda dunyoning barcha rivojlangan mamlakatlariga xosdir. odatda, saylov tizimlarining uch asosiy turi ajratib ko`rsatiladi. bular proportsional, majoritar hamda aralash saylov tizimlaridir. proportsional saylov tizimidan faqat ko`pmandatli umumdavlat kruglarida tashkil etilgan saylovlarda foydalanish mumkin. bunda saylovchi vakillik organlariga ko`rsatilgan bitta nomzod uchun emas, balki saylov birlashmasi yoki partiya s’ezdida tasdiqlangan bir necha kishilik nomzodlar ro`yxatiga ovoz beradilar. natijada, tegishli organlardagi o`rinlar partiyalarning olgan ovozlariga qarab, proportsional ravishda taqsimlanadi. proportsional saylov tizimi uncha yirik bo`lmagan saylov bloklarining ham vakillik organlaridan joy egallashlariga imkon beradi. amaliyotning ko`rsatishicha, bu holat parlamentdagi siyosiy kuchlarning mayda bo`laklarga parchalanishiga olib keladi. natijada, parlament faoliyati «falajlanib» qolishi mumkin. …

ib parlament a’zoligiga o`tadilar. ikkinchisi, preferentsiallik tamoyiliga ko`ra, ya’ni saylovchiga ro`yxatda ko`rsatilgan biror nomzodni belgilash huquqi beriladi. ta’kidlash joizki, proportsional saylov tizimi faqat kollegial organlarga, masalan, parlamentga o`tkaziladigan saylovlardagina qo`llanilishi mumkin. majoritar saylov tizimining (frants. majorite - ko`pchilik) asosini «ko`pchilik tamoyili» tashkil etadi. bunday tizim, odatda, bir mandatli okruglarda amal qiladi va eng ko`p ovoz olgan nomzod g`olib hisoblanadi. majoritar saylov tizimining ikki shakli mavjud, bular: nisbatan ko`pchilik va mutlaq ko`pchilik ovoz olish tizimlaridir. birinchi shaklda, nomzod mandate olishi uchun raqiblaridan ko`proq ovoz to`plashi lozim. ikkinchi shaklda esa nomzod kamida ellik foiz (50%+1) ovozga ega bo`lganidagina g`alaba qozonadi. agar nomzodlardan birortasi ham 50 % dan ko`p ovoz ololmasalar, u holda ikkinchi tur saylovlari o`tkaziladi. ikkinchi turda faqat eng ko`p ovoz olgan ikki nomzod qatnasha oladi, xolos. majoritar saylov tizimi proportsional saylov tizimidan ko`ra ancha universal tabiatga ega bo`lib, uni nafaqat vakillik organlariga bo`lgan saylovlarda, balki prezident saylovlarida ham qo`llash mumkin. …

ilar o`zlari ishongan hamda mamlakatni boshqarishga layoqatli deb bilgan insonlariga vakolat beradilar. saylovlar demokratik taraqqiyotning asosiy sharti sifatida bir qator vazifalarni bajaradi: • aholi manfaatlarini agregatsiyalash va artikulyatsiyalash vazifasi -saylovlar davrida kishilarga o`z manfaatlarini anglash imkoniyati yaratiladi. saylovlar davrida saylovchilarning ko`proq ovozini olishga intilgan nomzodlar, ommaviy axborot vositalari ularningmuammolariga boshqa vaqtdagidan ko`ra ko`proq e’tibor beradilar. bu sa ayni vaqtida fuqarolar tomonidan o`z manfaatlarini anglashlari uchun qulay vaziyatni tug`diradi. saylov platformalarida kishilarning manfaatlari artikulyatsiyalanadi, ya’ni bu manfaatlar, qarashlar, istaklar hayotga tadbiq etishga tayyor, aniq dastur shaklini oladi; • hokimiyat institutlari ustidan nazorat o`rnatish vazifasi – saylovlar hokimiyat ustidan nazorat o`rnatishning muhim mexanizmi sanaladi. chunki saylovlar davrida kishilar hukumatga, parlamentga bo`lgan munosabatlarini bildiradilar, hokimiyat tuzilmalarining tarkibini yangilab turadilar. shuningdek, saylov natijasida hukumatni nazorat qiluvchi organ - parlament shakllanadi, siyosiy muxolifat ta’sir kuchiga ega bo`ladi; • turli fikrlarni uyg`unlashtirish, umumiy siyosiy irodani shakllantirish vazifasi - saylovlar natijasida ko`pchilik insonlarning yagona g`oya, maqsad, dastur, …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "professional parlament tizimining shakllanishi va rivojlanishida demokratik institutlarning o`rni va roli"

1540968861_72746.docx professional parlament tizimining shakllanishi va rivojlanishida demokratik institutlarning o`rni va roli reja: 1. ikki palatali parlamentga saylovlar: tajribalar va istiqbollar. 2. demokratik tamoyillarga asoslangan saylovlar tizimini shakllantirish ikki palatali parlamentga saylovlar: tajribalar va istiqbollar. fuqarolik jamiyati va huquqiy davlat sharoitida saylovlar faqat demokratiyaning belgisi va ko`rinishi bo`lmasdan, shu bilan birga uning zaruriy sharti hamdir. bmt bosh assambleyasining 1948 yil 10 dekabrda qabul qilingan “inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi”dan quyidagi demokratik tamoyil o`rin olgan: «har bir inson bevosita yoki erkin saylangan vakillari orqali o`z mamlakati boshqaruv ishida qatnashish huquqiga egadir. xalq irodasi hukumatning hokimiyat...

DOCX format, 33.5 KB. To download "professional parlament tizimining shakllanishi va rivojlanishida demokratik institutlarning o`rni va roli", click the Telegram button on the left.

Tags: professional parlament tizimini… DOCX Free download Telegram