nutqma'daniyati va davlat tilida ish yuritish

PPTX 23 pages 616.6 KB Free download

23 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 616.6 KB

File type PPTX

Pages 23

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 23

презентация powerpoint nutq madaniyati va davlat tilida ish yuritish 15-ma’ruza matn turlari va tarkibi reja: matn turlari dialogik matn tavsifiy matn matnni qisqartirish yo‘llari matnni kengaytirish yo‘llari matnga xos so‘zni tanlash asosiy tushunchalar: matn – ma’lum voqelik haqida tasavvur beradigan bir yoki bir nechta sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik. dialogik matn – ikki kishi o‘rtasidagi nutq. tasviriy matn – so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan bayon etilgan voqea-hodisa, xabar, ma’lumot bayonidir. ma’lum voqelik haqida tasavvur (ma’lumot) beradigan bir yoki bir necha sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik matn hisoblanadi. matn og‘zaki yoki yozma nutqqa xos bo‘lishidan qat’i nazar, ikki xil ko‘rinishda bo‘ladi: dialogik va monologik. dialogik matn ikki va undan ortiq suhbatdoshning turlicha mazmundagi fikr-axborot almashinuvidan iborat. ikki kishi o‘rtasidagi dialogik nutq savol-javob, buyruq-javob, xabar-e’tiroz kabi mazmunlarda bo‘lib, fikr xususidagi tasdiq yoki inkorni, ziddiyat yoki munozarani ifodalaydi. ko‘p kishilik dialoglarda suhbat mavzusi savol-javobdan iborat bo‘lmay, o‘rtaga tashlangan savol, taklif, da’vat biror …

2 / 23

bunday matnda belgi-xususiyat ifodalovchi so‘zlar, atamalar, modal so‘zlar, fe’lning funksional shakllari, ravishlar faol qo‘llanadi. tavsifiy matn yaratishda uyushiq bo‘laklar, ajratilgan gap bo‘laklari, atov gaplar, qo‘shma gap ko‘- rinishlaridan ham keng foydalaniladi. tavsifiy matn ilmiy, publitsistik, rasmiy-idoraviy, shuningdek, badiiy uslubga xosdir matnni qisqartirish quyidagi yo‘llar bilan amalga oshiriladi: — matnning asosiy fikrini ifodalovchi gaplarni ajrata olish; — gaplardagi uyushiq va ajratilgan bo‘laklarni, kiritma va ilova qurilmalarni qisqartirish; — birikmalarni ma’nodosh so‘zlarga, sodda yoyiq gaplarni yig‘iq gaplarga, qo‘shma gaplarni sodda gaplarga, ko‘chirma gaplarni o‘zlashtirma gaplarga aylantirish; — matnning qo‘shimcha fikr ifodalovchi gaplarini, sintaktik parallellar va takrorlarni qisqartirish; — matnni qisqa mazmunli tarkibiy qismlarga ajratish; — birikmali sifatdosh, o‘xshatish va boshqa tasviriy ifodalarni sodda va ixcham shaklga keltirish. matnni kengaytirish quyidagi yo‘l va vositalar bilan amalga oshiriladi: – matnning bosh fikri, g‘oyasini shakllantiruvchi tayanch so‘z yoki gap, ifodani aniqlash va shunga bog‘liq holda o‘z mustaqil, ijodiy fikrini ifodalovchi gap, ifoda qo‘shish; — matn …

3 / 23

at’i nazar, bir xil kasb egalariga tushunarli bo‘ladi. masalan, daska (kulollar xom idishlar ichini dasmollashda suv quyib ishlatadigan sopol idish), jo‘sha (tog‘dan olinadigan qizil kesak), volash (loyni ochib-yorib tozalash) kabi so‘zlar kulollargagina tushunarlidir. kasb-hunarga xos so‘zlarning asosiy qismini shu sohaga oid atama (termin)lar tashkil etadi. atamalar fan, texnika, madaniyat kabi sohalardagi aniq chegaralangan tushunchalarni ifodalaydigan bir ma’noli so‘z va so‘z birikmalaridir. atamalar qo‘shimcha ma’no jilolariga ega emas. atamalarning ko‘pchiligi boshqa tillardan o‘zlashgan so‘zlardan iborat. masalan: advokat, argon, dialog, debitor, grant, modul, metr, test, tormoz, marketing kabilar ixtisoslikka oid so‘zlarni nutqda to‘g‘ri tanlash va qo‘llash ham nutq madaniyatining, ham kasbiy bilimdonlikning muhim sharti hisoblanadi. so‘z tanlashda quyidagilarga e’tibor beriladi: — so‘zning lug‘aviy ma’nosini bilgan holda tanlash; — tanlangan so‘zni aniq talaffuz eta olishni nazarda tutish; — so‘zning suhbatdoshlarga tushunarli bo‘lishini hisobga olish; — so‘zning ma’no xususiyatlariga asoslanib, uni nutq maqsadiga muvofiq tarzda tanlash; — so‘zni matn mazmuniga mos tarzda tanlash; — …

4 / 23

hun qanday choralar ko‘rildi va boshqa shu kabi masalalarga diqqat qilinadi. masalan, siz shifoxonada hamshira bo‘lib ishlaysiz. sizni 2010-yil 12-dekabrdagi 125-buyruqqa asosan toshkent shahriga ish o‘rganish uchun 10 kunlik xizmat safariga yuborishgan. siz qaytib kelib shifoxonaning bosh hakimiga hisobot berishingiz kerak. u taxminan quyidagicha bo‘ladi: farg’ona bolalar shifoxonasi bosh hakimi s. m.g’ofurovga hamshira d.y.salimovaning xizmat safari haqida hisobot men, d.y. salimova 2010-yil 12-dekabrdagi 125-buyruqqa asosan, toshkent shahrida faoliyat yuritayotgan jahon sog’liqni tashkilotining “chegara bilmas shifikorlar” o‘quv loyihasining o‘n kunlik kursini tamomlab qaytdim. safarimdan maqsad, hamshiralik sohasidagi eng yangi muolaja usullari va yangi texnikalar bilan tanishish hamda tajriba almashish edi. xalqaro miqyosda hamshiralik faoliyati bo‘yicha olib borilayotgan ishlar, yangilik va ilg’or tajribalar bilan tanishdim. boshqa mamlakatlarda hamshiralarning bemorga qarashdagi roli va imkoniyati oshgan, har bir hamshiraga uchtadan bemor biriktirilgan, har biriga alohida muolaja xonasi va zarur jihoz, asbob-uskunalar berilgan. shuning uchun hamshiralar qaramog’idagi bemorlar bizdagiga nisbatan tezroq davolanib, oyoqqa turmoqda. natijada …

5 / 23

tashqari moliyaviy hisobotlat faqat jadvallar va raqamlarning o‘zidan iborat bo‘lishi ham mumkin. hozir yillik ish rejasining bajarilishiga oid hisobotni olib ko‘raylik, undagi ifoda usuli ishning umumiy hajmiga qarab o‘zgaradi. ya’ni unda sonlardan, moliyaviy ko‘rsatkichlardan ham foydalaniladi. d a l o l a t n o m a dalolatnoma o‘zining moddiy-moliyaviy va yuridik javobgarligi bilan katta ahamiyatga ega bo‘lgan rasmiy hujjatlar turkumiga kiradi. tashkilot yoki ayrim shaxslar faoliyati bilan bog’liq biron-bir bo‘lib o‘tgan(sodir bo‘lgan) voqea, hodisa, ish-harakatni yoki mavjud holatni tasdiqlash, unga guvohlik berish maqsadida bir necha kishi tomonidan tuzilgan hujjat dalolatnoma deyiladi. dalolatnoma tuzishda xilma-xil maqsadlar ko‘zlanadi. lekin, dalolatnomani tuzishdan asosiy maqsad sodir bo‘lgan voqea-hodisalarni yoki mavjud holatni qonuniy-huquqiy tomondan isbotlash yoki tasdiqlashdir. bir qancha hollarda dalolatnoma tuzish maxsus huquqiy me’yorlar bilan qat’iy belgilangan. masalan, korxonalarning hisob-kitob bo‘limlari faoliyatida dalolatnomalar avvaldan belgilab qo‘yilgan mazmun va davriylikka asosan tuziladi. dalolatnomalar deyarli barcha hollarda pul mablag’lari va moddiy boyliklarga bog’liq bo‘ladi. hatto, …

Want to read more?

Download all 23 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutqma'daniyati va davlat tilida ish yuritish"

презентация powerpoint nutq madaniyati va davlat tilida ish yuritish 15-ma’ruza matn turlari va tarkibi reja: matn turlari dialogik matn tavsifiy matn matnni qisqartirish yo‘llari matnni kengaytirish yo‘llari matnga xos so‘zni tanlash asosiy tushunchalar: matn – ma’lum voqelik haqida tasavvur beradigan bir yoki bir nechta sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik. dialogik matn – ikki kishi o‘rtasidagi nutq. tasviriy matn – so‘zlovchi yoki yozuvchi tomonidan bayon etilgan voqea-hodisa, xabar, ma’lumot bayonidir. ma’lum voqelik haqida tasavvur (ma’lumot) beradigan bir yoki bir necha sintaktik birliklardan tashkil topgan nutqiy butunlik matn hisoblanadi. matn og‘zaki yoki yozma nutqqa xos bo‘lishidan qat’i nazar, ikki xil ko‘rinishda bo‘ladi: dialogik va monologik. dialogik matn ...

This file contains 23 pages in PPTX format (616.6 KB). To download "nutqma'daniyati va davlat tilida ish yuritish", click the Telegram button on the left.

Tags: nutqma'daniyati va davlat tilid… PPTX 23 pages Free download Telegram