keksalikdavrida psixik rivojlanishning o‘zigaxosligi

PPTX 33 sahifa 686,4 KB Bepul yuklash

33 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 686,4 KB

Fayl turi PPTX

Sahifalar 33

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 33

keksayish va keksalik davri xususiyatlari keksalik davrida psixik rivojlanishning o’ziga xosligi. reja: 1. keksalik bioijtimoiy hodisa sifatida. 2. keksalik va keksayish nazariyalari. 3. keksalik davrida yetakchi faoliyat va rivojlanishning ijtimoiy shart-sharoitlari. психогеронтология психология фанининг таркибий қисми эканини илмий жиҳатдан с.холл асослаган бўлса-да, лекин бу йўналишнинг ўзига хос хусусиятлари тўғрисида марк туллий цицерон (“катта катон ёки кексайиш ҳақида” асарида), и.и.мечников (“оптимизм этюдлари” китобида), ўрта осиё алломалари донолик, донишмандлик ҳақидаги дурдоналарида фалсафий фикр ва мулоҳазаларни билдирганлар. америкалик психолог с.холл (1846−1924) “кексайиш” монографиясида амалий ва методологик аҳамиятга молик қатор ғояларни илгари сурган. ўша асар кенг илм аҳли ичига тез ёйилишига қарамай, унинг издошлари бирданига кўпаймади. йигирманчи асрнинг 30 - йилларидан бошлаб кексалик даврига оид тиббий − биологик тадқиқотларнинг кўпайиши, шунингдек, инсон камолотига шахс сифатида ёндашишнинг пайдо бўлиши психогеронтологиянинг ривожланишига бирмунча таъсир кўрсатди. ана шу тариқа кексайишга тиббий, ижтимоий жиҳатдан ёндашиш билан бир қаторда психологик жабҳа жиҳатидан ёндашиш ҳам вужудга келди ва психогеронтологиянинг тадқиқот …

2 / 33

риатрия сўзи кексайган инсон шахсини даволашни билдиради. инволюция тушунчаси эволюциянинг тескариси бўлиб, ўсишдан орқага қайтишни ифодалайди. герогигиена − кексайган одамнинг саломатлигини сақлаш ва мустаҳкамлаш соҳасидир. герогигиена кекса одамларда асаб, руҳий касалликларнинг олдини олиш учун хизмат қилади. гетерохронлик бир хил ёшдаги одамларда руҳий жараёнларнинг турлича (ҳар хил вақт ва муддатда) намоён бўлишидир. психогеронтология фанида геронтогенезнинг эволюцион омиллари қаторига и.в.давидовский наслий, экологик, биологик, ижтимоий аломатларни киритади. д.бромлей инсонни қариш цикли учта босқичдан иборат бўлишини таъкидлайди: 1) “ишдан, хизматдан узоқлашиш” (истеъфо) − 6670 ёш: 2) кексалик (70 ва ундан катта ёш), 3) мункиллаган кексалик (ҳаста кексалик ва ўлим) − максимум 110 ёш. шу билан бирга (кексайишнинг қонуниятлари ҳам кашф қилинган, улар қаторига қуйидагиларни киритиш мумкин: 1) гетерохронлик (ҳар хил вақтлилик) қонуни; 2) ўзига хослик қонуни; 3) хилма-хиллик қонуни. и.в.давидовский “кексайиш нима?” номли асарида таъкидлаганидек, инсон 50−60 ёшга тўлганда ёки ундан ошган чоғида етукликнинг кечиккан даврига кириб келади. шу ёшдаги одамларнинг ўлимини xviii асрдаги …

3 / 33

и. кўзнинг рангни сезиши ёки улғайиши билан ўзгариб боради, ҳатто, рангни ажратиш қобилияти сезиларли даражада пасаяди. шуни алоҳида таъкидлаш керакки, ранг ажратиш, спектр нурларининг ёйилиши ибн сино томонидан тушунтириб берилган, фан оламида эса бу кашфиёт гельмгольцга қиёс берилади. кўришнинг пасайиши гетерохрон хусусият касб этиб, спектрнинг қисқа ва тўкис қисмида (кўк ва қизил рангда) аниқроқ акс этади. психогеронтологик нуқтаи назардан сезиш вақтини тадқиқ қилган е.н.соколов, е.и.бойко, а.р.луриялар сезиш вақти ёш даврининг информацион стимул функциясидан бошқа нарса эмас дея хулоса чиқарадилар. улар сезиш вақтининг эгри чизиқли кўрсаткичларини схема тарзида ишлаб чиқиб, кексалик даврига хос иккита хусусиятни чуқур таҳлил қилдилар. худди шунга ўхшаш маълумотлар д.биррон, д.ботвинник тажрибаларида ҳам олинган. психогеронтологияда кекса эркак ва аёлларнинг психологик хусусиятларини ўрганишда кўпроқ тест (синов) дан фойдаланилади. тестлар ўз мақсади, моҳияти ҳамда тизмига биноан бир нечта кўринишга эга: 1) мақсадга йўналтирилган, билим ҳажмини аниқловчи стандарт тестлар − имтиҳон − синов варақаси; 2) инсоннинг ақл-заковатини ўлчашга мослаштирилган ақл тестлари; …

4 / 33

ридан кенг фойдаланилмоқда. биологик кексайиш нафақат ёшига тўлган кишиларнинг ишни давом эттириш истаги ва улардан фойдаланиш эҳтиёжи тиббиёт ва руҳият илми олдига бир қанча талаблар қўяди. бу талаблар м.д.александрова ва унинг шогирдлари таъкидлаганидек, 60 ёшдан ошган одамларнинг соматик сиҳатлилиги уларнинг ишлаб чиқишда қатнашишига қанчалик имкон беришини, инсоннинг руҳий саломатлиги ишлашда қай даражада ёрдамлашишини, соғлом кекса одамнинг психофизиологик функциялари, психик жараёнлари, шахсий хусусиятлари ва касб-корлик учун зарур талабларга мос келиш-келмаслигини аниқлашдан иборатдир. шуларнинг сўнгги қисмини тадқиқ қилиш бевосита психологларнинг зиммасида бўлиб, ёш улғайиб боришига қараб физиологик функцияларнинг ўзгаришини психометрия маълумотларига таяниб муайян усулда ўрганилиши лозим. бу усулда бир қанча элат, жамоа, ҳудуднинг худди шу ёшдаги аҳолиси билан солиштирилади. тадқиқотнинг бу усули айрим руҳий жараёнларнинг ёш динамикасини аниқлашга хизмат қилади. асаб системасининг қариши в.д.михайлова − лукашева, м.м.александровская каби олимларнинг физиологик ва гистологик тадқиқотларида кексаларнинг асаб системаси, бош мия тузилиши ўзгариши ўрганилган бўлиб, бу ҳол макроскопия ва микроскопия маълумотлари асосида ифодаланган. макроскопия маълумотларига …

5 / 33

ерв толалари йўғонлашади; 5) хабар олиб борувчи йўлда миелин толаларининг миқдори озаяди. сенсор−перцептив функцияларнинг қариши. кўриш функциясининг ёш даври динамикасига бағишланган қатор тадқиқотлар мавжуд бўлиб, америкалик психолог крук тадқиқотининг маълумотларига қараганда, агар вақт ҳеч бир чекланмаса, кўрув стимулларини идрок қилиш 20−50 ёшли одамларда бир текис, аниқ ва тўғри амалга ошиши мумкин. мабодо вақт чекланган бўлса, идрок қилинаётган жисм қисқа вақт намойиш қилинса, қўзғатувчининг кучи ўзгариб турса, ёшлар билан катталар ўртасида кескин фарқ вужудга келади. оддий турмушда бу ҳол жисмларга узоқ муддат термулиш имконияти ва сунъий ёруғликдан фойдаланиш кўрув идроки пасайишининг олдини олади ва муваққат узилишни барҳам топтиради. л.е.биррон ва л.ботвинник, қуйидагича хулоса чиқардилар: сенсор информацияни қайта ишлаш ва стимулларни баҳолаш учун кекса кишиларга кўп вақт керак. кўриш пасайишини иккита сабаби бўлиб, бир кўз гавҳарининг торайиши, иккинчиси кўз аккомодациясининг ёмонлашувидир. с.паконинг фикрича, идрок қилинаётган объект ва унинг стимуллари қанчалик мураккаблашиб борса, тажрибада ёш даврининг фарқлари шунчалик ортиб боради. бир гуруҳ психологларнинг …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 33 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"keksalikdavrida psixik rivojlanishning o‘zigaxosligi" haqida

keksayish va keksalik davri xususiyatlari keksalik davrida psixik rivojlanishning o’ziga xosligi. reja: 1. keksalik bioijtimoiy hodisa sifatida. 2. keksalik va keksayish nazariyalari. 3. keksalik davrida yetakchi faoliyat va rivojlanishning ijtimoiy shart-sharoitlari. психогеронтология психология фанининг таркибий қисми эканини илмий жиҳатдан с.холл асослаган бўлса-да, лекин бу йўналишнинг ўзига хос хусусиятлари тўғрисида марк туллий цицерон (“катта катон ёки кексайиш ҳақида” асарида), и.и.мечников (“оптимизм этюдлари” китобида), ўрта осиё алломалари донолик, донишмандлик ҳақидаги дурдоналарида фалсафий фикр ва мулоҳазаларни билдирганлар. америкалик психолог с.холл (1846−1924) “кексайиш” монографиясида амалий ва методологик аҳамиятга молик қатор ғояларни илгари сурган. ўша асар кенг илм аҳ...

Bu fayl PPTX formatida 33 sahifadan iborat (686,4 KB). "keksalikdavrida psixik rivojlanishning o‘zigaxosligi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: keksalikdavrida psixik rivojlan… PPTX 33 sahifa Bepul yuklash Telegram

keksalikdavrida psixik rivojlanishning o‘zigaxosligi

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"keksalikdavrida psixik rivojlanishning o‘zigaxosligi" haqida

O'xshash fayllar