noempirik usullar

PPTX 41 pages 3.5 MB Free download

41 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 3.5 MB

File type PPTX

Pages 41

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 41

mo aochk (mo lkao) valent elektronlar yondoshuvi. yarim empirik usullar noempirik usullar noempirik hisob uslublarining amaliyotda qo’llanilishi. maruzachi-эрданов фазлиддин фахритдинович reja: 1. hisoblashning noempirik usullari 2. xartri-fok-rutan (xfr) tenglamasi. 3. ab initio usuli 2 hisoblashning noempirik usullari hisoblashlarning noempirik usullari xartri-fok-rutan (xfr) tenglamalarini qat’iy tartibda yechishga asoslaniladi. bunda hisoblash davomida molekula tarkibidagi barcha elektronlar va shuningdek, elektronlararo o’zaro ta’sirlashishlarda barcha integrallar hisobga olinadi. ab initio usulida hisoblashning muhim jihatlaridan biri – bu мо tarkibiga kiruvchi ао (basis funksiya) turini tanlashdan iborat. ab initio usulining kamchiligi–katta molekulalar uchun hisoblashda mashina vaqtining sezilarli darajada ko’p sarflanishi bilan bog’liqdir. masalan, benzolni (core i5, 2.60 ghz kompyuterda) am1 usulida hisoblash uchun 0.1 sekund vaqt ketsa noempirik usulning sto-3g(sleyter tipidagi orbital) basis to’plamida 45 marta ko’p, yani 4.5 sekund vaqt sarflanadi turli xil bazis to’plamlarida benzol molekulasi hisobi bazis to’plam (basis set) bazis funksiya energiya (a.b.) noldan farqli ikki elektronli integrallar soni vaqt (sekund) sto-3g …

2 / 41

asini yechishda molekulyar tizimning noempirik holatda qarab chiqilishini nazarda tutadi va uning asosida olingan rutan tenglamasini yechishni amalga oshiradi. lekin, ab initio usullarida ayrim xolatlarda ko‘p elektronli tenglamalarni echishni osonlashtirish maqsadida bir qator cheklovlarga yo‘l qo‘yiladi. noempirik hisoblashlar maqbul bo‘lgan holatdagi yechimga nisbatan to‘liq va ravshan erishish imkonini beradi, biroq amaliyotda ulardan foydalanish cheklangan bo‘lib, bu holat ehm-(elektron hisoblash mashinasi) mashina vaqti resurslari cheklanganligi bilan bog‘liqdir, bu esa faqat uncha katta o‘lchamga ega bo‘lmagan molekulalar uchungina hisoblashlarni amalga oshirish imkonini beradi. bunday holatlarda katta bazis to‘plami yoki elektron korrelyasiyalardan voz kechiladi va albatta hisoblash aniqligi ancha pasayadi hisoblashning noempirik usullari barcha mavjud bo‘lgan, noempirik usullar birinchi bosqichda mmu-(xotira boshqaruv bloki) rejimida mo aochk- (atom orbitalining chiziqli kombinatsiyasi) usuli bo‘yicha bir elektronli (sleyter determinantlari) hisoblashlarini amalga oshiradi. hisoblashning noempirik usullarida, yarim empirik hisoblash usullari kabi born – oppengeymer yaqinlashuvidan foydalaniladi, bu yaqinlashuvga muvofiq, atom yadrosi vaqt davomida harakatsiz holatda qoladi (muzlatilgan …

3 / 41

bir va ikki markazli integrallarni hisoblashda mashina vaqtini tejash imkonini beradi. hisoblashning noempirik usullari noempirik hisoblashlarda keng tarqalgan bazis to‘plamlari sifatida sto-3g, 321g, 6-31g va boshqalarni keltirish mumkin. nisbatan oddiy tipdagi bazis majmuasi – bu sto-ng (gauss tipidagi n funksiya orqali approksimatsiyalanuvchi slayter tipidagi atom orbitali) hisoblanadi. bu holat har bir atom orbitali gauss tipidagi n funksiya yig‘indisidan tashkil topganligini ifodalaydi, bunda gauss funksiyalari koeffitsientlari shunday holatda tanlanadiki, ya’ni ularning chiziqli kombinatsiyasi sleyter tipidagi orbitallar tavsiflariga yaqinlashtiriladi. garchi, dastlab sto-2g va sto-6g sinovlardan o‘tkazilgan bo‘lsada, bu ko‘rinishdagi bazis yig‘indilardan nisbatan ma’lum bo‘lgani – sto3g hisoblanadi. test sifatidagi hisoblashlarni amalga oshirishda sto-ng bazis yig‘indisidan foydalanish natijalari ko‘rsatishicha, n > 3 holatda hisoblash natijalari juda o‘xshash hisoblanadi. minimal qiymatdagi bazis yig‘indilar o‘z tarkibiga faqat atom orbitallarini qamrab oladi. hisoblashning noempirik usullari atomlarning sferik simmetriyasi va molekulalarning makon bo‘ylab joylashish invariantlik tavsiflari barcha uchta p – orbitallarni kamida bitta p – elektron vujudga …

4 / 41

noempirik usullari bitta tipdagi (1s, 2s va hakozo) sleyter orbitallari uchun davriy tizimda xohlagan qatorlar uchun approksiyalanuvchi gauss tipidagi funksiyalar n chiziqli kombinatsiyasi faqatgina sleyter eksponenta qiymati bo‘yicha aniqlanadi, bu qiymat masshtabni kengaytiruvchi ko‘paytma rolini bajaradi. gauss funksiyalari n boshlang‘ich kombinatsiyalari eksponensial ko‘paytmaga ega bo‘lgan slayter ao ko‘rinishga ega hisoblanadi (sleyter eksponentasi deb nomlanib, ζ (zeta) bilan belgilanadi) va birga teng hisoblanadi. ζ qiymatning 1 dan farqli bo‘lishida, ζ qiymat uchun stong yig‘indisini xosil qilishda boshlang‘ich kombinatsiyalar tarkibida gauss funksiyalari eksponentalarini ko‘paytirish talab qilinadi. hisoblashning noempirik usullari odatda, har bir element uchun optimal holatdagi ζ qiymati – ya’ni, sleyter eksponenta qiymati asosiy holatda atom energiyasini to‘liq minimallashtirish yo‘li bilan topiladi, bunda navbatdagi bosqichda kichik o‘lchamdagi molekulalar uchun hisoblash natijalari bo‘yicha tuzatishlar kiritiladi. sleyter eksponentalar son qiymati orbital o‘lchamlarini aniqlab beradi. ushbu holat bilan masshtablarni kengaytirish ko‘paytmasi izohlanadi. ζ qiymati kamayishi bilan orbitallarning diffuz tavsiflari va energiyasi qiymati ortadi. eksponentaning yuqori …

5 / 41

kuchli darajada anizotrop xususiyatga ega bo‘lgan molekulalarda qayd qilinadi. masalan, suv molekulasida bog‘lanmagan elektron juft orbitali oh bog‘ orbitallariga nisbatan ko‘proq darajada diffuz xususiyatga ega bo‘lishi kerak. barcha tipdagi mo uchun minimal bazisda bir xil ao to‘plami qo‘llaniladi. hisoblashning noempirik usullari minimal sto-3g bazis to‘plami vodorod atomida (1s) bitta bazis funksiyani (atom orbitali), ikkinchi davrga kiruvchi – li dan ne gacha (1s, 2s, 2px, 2py va 2pz) atomlarda beshta funksiyani va uchinchi davrdagi na dan ar gacha (1s, 2s, 2px, 2py, 2pz, 3s, 3px,3py va 3pz) atomlarda to‘qqizta funksiyani o‘z ichiga oladi. u 1970 – yillarda zamonaviy tezkorlikdagi, xotira hajmi katta bo‘lgan ehm lar paydo bo‘lgunga qadar keng tarqalgan. sto-3g bazisi ma’lum bir yillar davomida noempirik optimallashtirishda standart sifatida qayd qilingan, biroq unda bir qator kamchiliklar mavjud. hisoblashning noempirik usullari sto-3g bazisining ko‘p sondagi kamchiliklari uning kichik o‘lchamga egaligi va oddiyligi bilan belgilanadi, bu ko‘rinishdagi kamchiliklar nisbatan keng ko‘lamdagi valent …

Want to read more?

Download all 41 pages for free via Telegram.

Download full file

About "noempirik usullar"

mo aochk (mo lkao) valent elektronlar yondoshuvi. yarim empirik usullar noempirik usullar noempirik hisob uslublarining amaliyotda qo’llanilishi. maruzachi-эрданов фазлиддин фахритдинович reja: 1. hisoblashning noempirik usullari 2. xartri-fok-rutan (xfr) tenglamasi. 3. ab initio usuli 2 hisoblashning noempirik usullari hisoblashlarning noempirik usullari xartri-fok-rutan (xfr) tenglamalarini qat’iy tartibda yechishga asoslaniladi. bunda hisoblash davomida molekula tarkibidagi barcha elektronlar va shuningdek, elektronlararo o’zaro ta’sirlashishlarda barcha integrallar hisobga olinadi. ab initio usulida hisoblashning muhim jihatlaridan biri – bu мо tarkibiga kiruvchi ао (basis funksiya) turini tanlashdan iborat. ab initio usulining kamchiligi–katta molekulalar uchun hisoblashda mashina vaq...

This file contains 41 pages in PPTX format (3.5 MB). To download "noempirik usullar", click the Telegram button on the left.

Tags: noempirik usullar PPTX 41 pages Free download Telegram