transport masalasi

DOCX 11 pages 176.7 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 176.7 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

5-ma’ruza. transport masalasi. potensiallar usuli reja: 1. transport masalasining matematik modeli va xossalari. 2. transport masalasining optimal yechimini topish uchun potensiallar usuli. tayanch so’z va iboralar. transport masalasi, yopiq modelli transport masalasi, "band katakchalar", "bo’sh katakchalar", xarajatlar matrisasi, potensiallar, potensial tenglama, yopiq kontur. transport masalasi chiziqli dasturlash masalalari ichida nazariy va amaliy nuqtai nazardan eng yaxshi o’zlashtirilgan masalalardan biri bo’lib, undan sanoat va qishloq xo’jalik mahsulotlarini tashishni optimal rejalashtirish ishlarida muvaffaqiyatli ravishda foydalanilmoqda. 1. transport masalasining matematik modeli va xossalari faraz qilaylik, punktlarda bir xil mahsulot ishlab chiqarilsin. ma’lum bir vaqt oralig’ida har bir punktda ishlab chiqariladigan mahsulot miqdori birlikka teng bo’lsin. ishlab chiqariladigan mahsulotlar punktlarda iste’mol qilinsin hamda har bir iste’molchining ko’rilayotgan vaqt oralig’ida mahsulotga bo’lgan talabi birlikka teng bo’lsin. bundan tashqari punktlarda ishlab chiqariladigan mahsulotlarning umumiy miqdori punktlarning mahsulotga bo’lgan talablarining umumiy miqdoriga teng, ya’ni tenglik o’rinli bo’lsin deb faraz qilamiz . faraz qilaylik, har bir ishlab chiqarish …

2 / 11

bilan birga sarf qilinadigan yo’l xarajatlarining umumiy qiymati minimal bo’lsin. masalaning birinchi shartini quyidagi tenglamalar sistemasi orqali ifodalash mumkin: (1) masalaning ikkinchi sharti esa quyidagi tenglamalar sistemasi ko’rinishida ifodalanadi: (2) masalaning iqtisodiy ma’nosiga ko’ra noma’lumlar manfiy bo’lmasligi kerak, ya’ni (3) ishlab chiqarish punktidan iste’mol qiluvchi punktga rejadagi birlik mahsulotni yetkazib berish uchun sarf qilinadigan yo’l xarajati pul birligiga teng bo’ladi. rejadagi barcha mahsulotlarni tashish uchun sarf qilinadigan umumiy yo’l xarajatlari funksiya orqali ifodalanadi. masalaning shartiga ko’ra bu funksiya minimumga intilishi kerak, ya’ni (4) (1) – (4) munosabatlar birgalikda transport masalalasining matematik modeli deb ataladi. transport masalasining matematik modelini quyidagi yig’indi ko’rinishda ham yozish mumkin. (5) (6) (7) (8) masaladagi har bir va nomanfiy sonlar ya’ni agar (5) – (8) masalada tenglik o’rinli bo’lsa, ya’ni ishlab chiqarilgan mahsulotlar yig’indisi o’nga bo’lgan talablar yig’indisiga teng bo’lsa, u holda bu masalani yopiq modelli transport masalasi deb aytamiz. 1-teorema. har qanday yopiq modelli transport …

3 / 11

g tomonidan yaratildi. dansing usuli chiziqli dasturlashning asosiy g’oyalariga asoslangan bo’lib, amerika adabiyotda bu usul modifisirlangan taqsimot usuli deb yuritiladi. potensiallar usuli yordami bilan boshlang’ich bazis rejadan boshlab, optimal yechimga yaqinroq bo’lgan yangi bazis rejalarga o’tib borib, chekli sondagi iteratsiyadan so’ng masalaning optimal yechimi topiladi. har bir iteratsiyada topilgan bazis reja optimal reja ekanini tekshirish uchun har bir ishlab chiqaruvchi va iste’mol qiluvchi () punktga uning potensiali deb ataluvchi va miqdor mos qo’yiladi. bu potensiallar shunday tanlanadiki, bunda o’zaro bog’langan va punktlarga mos keluvchi potensiallar yigindisi ga dan ga birlik mahsulotni tashish uchun sarf qilinadigan transport xarajatiga) teng bo’lishi kerak. 5-teorema. agar reja transport masalasining optimal rejasi bo’lsa, u holda unga (9) (10) shartlarni qanoatlantiruvchi ta va potensiallar mos kelishi zarur va yetarlidir. isbot. yetarliligi. faraz qilaylik, reja uchun (9), (10) shartlar o’rinli bo’lsin. u holda ixtiyoriy reja uchun demak, rejadagi chiziqli funksiyaning qiymati uning ixtiyoriy rejadagi qiymatidan kichik bo’lyapti. …

4 / 11

sizlikdan iborat bo’ladi. demak, (15) ga asosan boshlang’ich bazis reja optimal yechim bo’lishi uchun quyidagi shartlar bajarilishi kerak: a) har bir to’ldirilgan (mahsulot taqsimlangan) katakcha uchun (17) b) har bir bo’sh (mahsulotlar taqsimlanmagan) katakcha uchun . (18) agar kamida bitta bo’sh katakcha uchun (18) shart bajarilmasa, topilgan bazis reja optimal yechim bo’lmaydi va shartni qanoatlantiruvchi (k,l) katakchani to’ldirilgan katakchaga aylantirish kerak bo’ladi. shunday qilib, potensiallar usulining algoritmi quyidagidan iborat: 1. yuqoridan qurilgan usullarning biridan foydalanib, boshlang’ich bazis reja topiladi. 2. topilgan rejani optimal reja ekanligini tekshirish uchun potensiallar sistemasi tuziladi. buning uchun (15) formuladan foydalanib, har bir to’ldirilgan katakcha uchun (17) ko’rinishda potensial tenglamalar tuziladi. ma’lumki, transport masalasining rejasidagi 0 dan farqli bo’lgan o’zgaruvchilar soni ta. demak, potensial tenglamalar sistemasi ta noma’lumli tenglamalar sistemasidan iborat bo’ladi. bu sistemada noma’lumlar soni tenglamalar sonidan ortiq bo’lgani sababli potensiallarning son qiymatini topish uchun ulardan ixtiyoriy bittasiga aniq bir qiymat, masalan nol qiymat berib, …

5 / 11

yerda – (-) va (+) ishorali katakchalarni o’z ichiga oluvchi yarim konturlar. quyidagi formula orqali ning son qiymati topiladi. (19) 4. yangi bazis reja hisoblanadi: yangi bazis rejadagi to’ldirilgan katakchalar soni ta bo’lganligi uchun (19) shartni qanoatlantiruvchi katakchalar birdan ortiq bo’lsa, ulardan bittasini bo’sh katakchaga aylantirib, qolgan katakchalardagi taqsimotni 0 ga teng deb qabul qilinadi. topilgan yangi bazis reja uchun yana qaytadan potensiallar sistemasi topiladi va yangi rejaning optimal reja bo’lishlik sharti tekshiriladi. agar yangi bazis reja optimal reja bo’lmasa, u holda yana qaytadan 3, 4 punktlarda qilingan ishlar takrorlanadi. jarayon optimal yechim topilguncha, ya’ni barcha bo’sh katakchalar uchun shart bajarilguncha takrorlanadi. nazorat savollari 1. transport masalasining matematik modeli qanday va u qanday formalarda yoziladi? 2. yopiq va ochiq modelli transport masalalariga izoh bering. 3. transport masalasi yechimi mavjud bo’lishining zarur va yetarlilik sharti nimadan iborat? 4. transport masalasi shartlaridan tuzilgan matrisaning rangi nimaga teng? 5. transport masalasi yechimidagi 0 …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "transport masalasi"

5-ma’ruza. transport masalasi. potensiallar usuli reja: 1. transport masalasining matematik modeli va xossalari. 2. transport masalasining optimal yechimini topish uchun potensiallar usuli. tayanch so’z va iboralar. transport masalasi, yopiq modelli transport masalasi, "band katakchalar", "bo’sh katakchalar", xarajatlar matrisasi, potensiallar, potensial tenglama, yopiq kontur. transport masalasi chiziqli dasturlash masalalari ichida nazariy va amaliy nuqtai nazardan eng yaxshi o’zlashtirilgan masalalardan biri bo’lib, undan sanoat va qishloq xo’jalik mahsulotlarini tashishni optimal rejalashtirish ishlarida muvaffaqiyatli ravishda foydalanilmoqda. 1. transport masalasining matematik modeli va xossalari faraz qilaylik, punktlarda bir xil mahsulot ishlab chiqarilsin. ma’lum bir vaqt oralig’...

This file contains 11 pages in DOCX format (176.7 KB). To download "transport masalasi", click the Telegram button on the left.

Tags: transport masalasi DOCX 11 pages Free download Telegram