тупроқнинг умумфизиква физик-механик хоссалари

PPT 17 pages 692.5 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 692.5 KB

File type PPT

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

тупроқнинг умумфизик ва физик-механик хоссалари тупроқнинг умумфизик ва физик-механик хоссалари тошкент ирригация ва мелиорация институти тупроқшунослик ва деҳқончилик кафедраси режа тупроқнинг умумфизик хоссалари. тупроқнинг зичлиги. тупроқнинг қаттиқлиги. табиий шароитда она жинс парчаланиши натижасида ҳар хил катталикдаги заррачалар ҳосил бўлади. асосий омиллар ва шароитларнинг ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлган ва мунтазам таъсири натижасида ҳосил бўлган тупроқда ўзига хос физик ва физик-механик хусусиятлар шаклланади. тупроқнинг умумфизик хоссаларига унинг зичлиги (табиий ва қаттиқ қисми), ғоваклиги, сув, ҳаво, иссиқлик, электр ва радиоактив хоссалари киради. тупроқ зичлиги тупроқ зичлиги табиий ҳолатда шаклланган тупроқ қатлами ҳажмининг оғирлигини билдиради. у тупроқ заррачаларининг бир-бирига нисбатан жойлашишини, уларнинг катта-кичиклиги ва зичлигини изоҳлайди. тупроқ қатламининг зичлиги унинг механик ва минералогик таркибига, донадорлигига ва органик моддалар миқдорига боғлиқ. тупроқ зичлиги г/см3 бирлиги билан ифодаланади. тупроқ қатламининг зичлиги 1 г/см3 дан 1,81 г/см3 гача бўлиши мумкин. таркибида гумус моддаси кўп бўлган тупроқлар зичлиги 1—1,2 г/см3, гумуси кам бўлган тупроқлар зичлиги 1,3—1,5 г/см3 бўлади. …

2 / 17

нерал ва кимёвий таркибига боғлиқ бўлади. масалан, чириндига бой бўлган тупроқларда 2,35-2,40 г/см3 чириндиси кам тупроқларда эса 2,70-2,75 г/см3 га тенг. тупроқнинг солиштирма оғирлигини аниқлашда н.а.качинскийнинг «пикнометр» усулидан фойдаланилади. бунда тупроқ томонидан сиқиб чиқарилган сув миқдори билан белгиланади. тупроқ ғоваклиги табиий ҳолатда жойлашган қатлам ҳажмига барча бўшлиқларнинг нисбатини ифодалайди. ғоваклик тупроқ қатламида сув ва ҳавонинг бўлиши ва ҳаракатини таъминлайди, микроорганизмларнинг яшашига шароит яратади. ғоваклик қуйидаги формула ёрдамида аниқланади: бунда: рум – умумий ғоваклик (тупроқ ҳажми ҳисобида), %; dv — тупроқ зичлиги, г/см3; d — тупроқ қаттиқ қисмининг зичлиги, г/см3. тупроқ қатламидаги бўшлиқларнинг катта-кичиклигига қараб капилляр ва нокапилляр ғовакликка ажралади. одатда нокапилляр бўшлиқларда сув капилляр кучи таъсирида ушлаб туролмайди ва ўз оғирлиги таъсирида пастга шимилиб кетади, бўшлиқлар ҳаво билан тўлади. ғоваклик икки турга бўлинади: агрегатлар орасидаги ва агрегатлар ичидаги ғоваклик. агрегатлар ичидаги ғоваклик одатда тупроқ доналари – микро ва макроагрегатлар ичида шаклланади ва тупроқнинг сув ушлаб туриш қобилиятини ифодалайди. тупроқдаги макроагрегатларнинг …

3 / 17

76 62,0 57,0 57,0 54,0 тўқ тусли бўз тупроқ, ҳайдалма ер ах0-10 аҳ 20-30 в145-55 с 120-130 1,11 1,20 1,11 1,21 2,66 2,77 2,74 2,76 58,0 57,0 59,0 56,0 ғоваклик капилляр ғоваклик агрегатлар ичидаги ғоваклик агрегатлар орасидаги нокапилляр ғоваклик микроагрегатлар макроагрегатлар тупроқнинг физик-механик хоссалари деганда, унинг ташқи ёки ички куч таъсирида ўзгариши тушунилади. уларга тупроқнинг бўкиши, чўкиши, пластиклиги, ёпишқоқлиги, боғлиқлиги ва қаттиқлиги киради. бунда: тупроқнинг бўкиши — тупроқ ҳажмининг намланганда ортиши, тупроқнинг чўкиши — тупроқ қуриганда ҳажмининг камайиши, тупроқ пластиклиги — маълум даражада намланганда унга берилган шаклни сақлаб туриши, тупроқ ёпишқоқлиги — нам тупроқ заррачаларининг бирон жисм ёки ишлов бериш қуролларига ёпишиши, тупроқ боғлиқлиги — тупроқ заррачаларининг ўзаро илашувчанлиги ёки бир-бирига тортилиши, тупроқ қаттиқлиги — тупроқнинг қаттиқ жисм таъсирига қаршилик кўрсатиши. тупроқнинг физик-механик хоссалари тупроқнинг ташқи ёки ички куч таъсирида ўзгариши тушунилади. уларга тупроқнинг бўкиши, чўкиши, пластиклиги, ёпишқоқлиги, боғлиқлиги ва қаттиқлиги киради. тупроқнинг бўкиши тупроқнинг чўкиши тупроқ ҳажмининг намланганда ортиши …

4 / 17

,8 33,5 оддий қора тупроқ, қўриқ ер а1 а2 в1 в2 вк 2-12 12-22 30-40 57-67 87-97 1,15 1,17 1,31 1,37 1,51 2,55 2,58 2,65 2,68 2,72 54,9 54,7 50,6 48,9 44,9 оддий қора тупроқ, ҳайдалма ер ах аҳ в1 в2 вк 0-10 10-20 29-39 54-64 86-96 1,09 1,11 1,28 1,41 1,53 2,58 2,60 2,60 2,70 2,73 57,8 57,3 51,9 47,8 44,0 оч тусли бўз тупроқ, қўриқ ер а1 а2 в1 в2 0-5 5-10 10-20 35-45 1,35 1,45 1,39 1,22 2,75 2,75 2,73 2,71 51,0 47,0 49,0 55,0 оч тусли бўз тупроқ ах аҳ в1 0-10 20-30 35-45 1,21 1,35 1,25 2,69 2,68 2,78 55,0 50,0 55,0 типик бўз тупроқ, қўриқ ер а10 а2 в1 в2 с 0-3 5-15 20-30 50-60 120-130 1,17 1,22 1,20 1,20 1,25 2,72 2,72 2,74 2,73 2,71 57,0 55,0 49,0 56,0 54,0 типик бўз тупроқ, ҳайдалма ер а в1 в2 с 0-10 20-30 50-60 130-140 …

5 / 17

тупроқнинг умумфизиква физик-механик хоссалари - Page 5

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "тупроқнинг умумфизиква физик-механик хоссалари"

тупроқнинг умумфизик ва физик-механик хоссалари тупроқнинг умумфизик ва физик-механик хоссалари тошкент ирригация ва мелиорация институти тупроқшунослик ва деҳқончилик кафедраси режа тупроқнинг умумфизик хоссалари. тупроқнинг зичлиги. тупроқнинг қаттиқлиги. табиий шароитда она жинс парчаланиши натижасида ҳар хил катталикдаги заррачалар ҳосил бўлади. асосий омиллар ва шароитларнинг ўзаро чамбарчас боғлиқ бўлган ва мунтазам таъсири натижасида ҳосил бўлган тупроқда ўзига хос физик ва физик-механик хусусиятлар шаклланади. тупроқнинг умумфизик хоссаларига унинг зичлиги (табиий ва қаттиқ қисми), ғоваклиги, сув, ҳаво, иссиқлик, электр ва радиоактив хоссалари киради. тупроқ зичлиги тупроқ зичлиги табиий ҳолатда шаклланган тупроқ қатлами ҳажмининг оғирлигини билдиради. у тупроқ заррачаларининг бир-...

This file contains 17 pages in PPT format (692.5 KB). To download "тупроқнинг умумфизиква физик-механик хоссалари", click the Telegram button on the left.

Tags: тупроқнинг умумфизиква физик-ме… PPT 17 pages Free download Telegram