ikkilanish nazariyasi va simpleks usuli

DOCX 12 pages 198.4 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 198.4 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

microsoft word - ohurgi.doc 3.2-ma'ruza. ikkiyoqlamalik simpleks usuli reja: 1. ikkilanish nazariyasining asosiy tushunchalari. 2. ikkilanish nazariyasining asosiy teoremalari va ularning iqtisodiy talqini 3. ikkilangan simpleks usul. tayanch so’z va iboralar: ikkilangan masala; simmetrik qo’shma masalalar; simmetrik bo’lmagan qo’shma masalalar; ikkilamchi baholar; optimal yechim bahosi; tanqis (kamyob) xom ashyo; notanqis xom ashyo; shartli optimal yechim; ikkilangan simpleks usul; chala joiz yechim; chala bazis yechim. 1. ikkilanish nazariyasining asosiy tushunchalari. har bir chiziqli dasturlash masalasiga unga nisbatan ikkilangan masala deb ataluvchi boshqa masalani mos qo’yish mumkin. berilgan masaladagi maqsad funksiya va noma’lumlarga qo’yilgan chegaraviy shartlar orqali ikkilangan masalaning maqsad funksiyasini va chegaraviy shartlarini to’la aniqlash mumkin. berilgan masala va unga ikkilangan masalalar birgalikda o’zaro ikkilangan (qo’shma) masalalar deb ataladi. agar berilgan masala yoki unga ikkilangan masalalardan birortasi yechimga ega bo’lsa, ularning ikkinchisi ham optimal yechimga ega bo’ladi. o’zaro qo’shma masalalarni ko’z oldiga keltirish va ularning iqtisodiy ma’nolarini tahlil qilish uchun quyida …

2 / 12

shu sababli korxona xom ashyo va boshqa ishlab chiqarish vositalarini sotmoqchi bo’ladi. korxona bu xom ashyolarni sotishdan olgan tushumining mahsulot ishlab chiqarib uni sotishdan olgan tushumidan kam bo’lmasligiga harakat qiladi. ikkinchi tomondan xom ashyo sotib oluvchi korxona esa ularni kam xarajat sarf qilib sotib olishga harakat qiladi. ikkilangan masala xom ashyolarni sotuvchi va ularni sotib oluvchi korxonalar maqsadini amalga oshirishi kerak. buning uchun xom ashyolarning narxini shunday belgilash kerakki sotuvchi korxona zarar ko’rmasin hamda sotib oluvchi korxonaning sarf qilgan xarajatlari minimal bo’lsin. matematik nuqtai nazardan ikkilangan masalani quyidagicha yozish mumkin: (7) (8) (9) ikkilangan masaladagi (7) cheklamalar mahsulot birligini ishlab chiqarish uchun sarf qilinadigan barcha xom ashyolarning pul qiymati mahsulot bahosidan kam bo’lmaslik kerakligini ko’rsatadi. (9) shart esa maqsad funksiya bo’lib, u barcha xom ashyolarning bahosi minimal bo’lishi kerakligini ko’rsatadi. ikkilangan masala matritsa formada quyidagicha yoziladi: (10) (11) (12) (1) – (3) va (7) – (9) masalalar "o’zaro simmetrik bo’lgan …

3 / 12

xulosa qilib, o’zaro ikkilangan (qo’shma) masalalarning matematik modellarini quyidagi ko’rinishda ifodalash mumkin. simmetrik bo’lmagan qo’shma masalalar: 1. berilgan masala ikkilangan masala 2. berilgan masala ikkilangan masala simmetrik qo’shma masalalar: berilgan masala ikkilangan masala. 4. berilgan masala ikkilangan masala qo’shma masalalar orasida yana quyidagi bog’lanishlar mavjud. 1. berilgan masaladagi texnologik koeffitsientlardan tashkil topgan matritsa ko’rinishda bo’lsa, ikkilangan masaladagi matritsa ko’rinishda, ya’ni matritsaga transponirlangan matritsa bo’ladi. 2. ikkilangan masaladagi noma’lumlar soni berilgan masaladagi cheklamalarning soniga teng. ikkilangan masaladagi cheklamalar soni berilgan masaladagi noma’lumlar soniga teng bo’ladi. ikkilangan masala maqsad funksiyasidagi koeffitsientlar berilgan masaladagi ozod hadlardan iborat bo’ladi. ikkilangan masaladagi ozod xadlar esa berilgan masala maqsad funksiyasi koeffitsientlaridan iborat bo’ladi. 4. agar berilgan masaladagi noma’lum nomanfiy bo’lsa (), u holda ikkilangan masaladagi -cheklama "≥" yoki ko’rinishdagi tengsizlikdan iborat bo’ladi. agar noma’lum musbat ham, manfiy hamqiymatlarni qabul qilishi mumkin bo’lsa, u holda ikkilangan masaladagi -cheklama tenglamadan iborat bo’ladi. 5. agar berilgan masaladagi -cheklama tengsizlikdan …

4 / 12

ilingan xom ashyolar bahosidan oshmasligini ko’rsatadi. 1-teorema. agar qo’shma masalalardan birortasi optimal yechimga ega bo’lsa, u holda ikkinchisi ham yechimga ega bo’ladi hamda bu masalalardagi chiziqli funksiyalarning ekstremal qiymatlari o’zaro teng bo’ladi, ya’ni (19) agar bu masalalardan birining chiziqli funksiyasi chegaralanmagan bo’lsa, u holda ikkinchi masala hech qanday yechimga ega bo’lmaydi. yuqorida keltirilgan teorema simmetrik qo’shma masalalar uchun ham o’rinli bo’lib, unga asosan o’zaro qo’shma masalalardan ixtiyoriy birining yechimini topib, u orqali ikkinchisining yechimini aniqlash mumkin. keltirilgan ikkilanish nazariyasining 1-teoremasi iqtisodiy nuqtai nazardan shunday talqin qilinadi: agar tashqaridan belgilangan bahoda sotilgan mahsulotning pul miqdori ichki baho asosida o’lchangan xarajatlar (xom ashyolar) miqdoriga teng bo’lsa, ya’ni tenglik o’rinli bo’lsa, u holda mahsulotning mumkin bo’lgan ishlab chiqarish rejasi hamda xom ashyolarning mumkin bo’lgan baholari optimal bo’ladi. bundan ko’rinadiki, ikkilangan baholar sarf qilingan xarajatlar va ishlab chiqarilgan mahsulotlarning pul miqdorini o’zaro teng bo’lishini ta’minlovchi vosita bo’lib xizmat qiladi. xulosa. agar berilgan masala yechimga …

5 / 12

ovchi o’lchov (kattalik) deb qarash mumkin. ishlab chiqarishda to’la ishlatiladigan xom ashyo kamyob xom ashyo deb ataladi. bunday xom ashyolarning ikkilamchi bahosi musbat ishorali bo’ladi. kamyob xom ashyolarning ishlab chiqarishga sarf qilingan hajmini bir birlikka oshirish natijasida korxona daromadini oshirish mumkin. ishlab chiqarishda to’la ishlatilmaydigan xom ashyolar kamyob bo’lmagan (ortiqcha) xom ashyo deb ataladi. bunday xom ashyolarning ikkilamchi bahosi 0 ga teng bo’ladi. mahsulot ishlab chiqarishda kamyob bo’lmagan xom ashyolarni oshirib sarf qilish natijasida korxona daromadini oshirib bo’lmaydi. deylik, xom ashyolarning zahirasi o’zgaruvchan bo’lsin. optimal rejani o’zgartirmagan holda xom ashyolar sarfini qanchalik o’zgartirish mumkin, hamda ning o’zgarishi maqsad funksiyaning ekstremal qiymatiga qanday ta’sir etadi?- degan savol tug’ilishi mumkin. bu savolga ikkilanish nazariyasining 3-teoremasi javob beradi. 3-teorema. optimal baho ning qiymati -xom ashyoning zahirasi bir birlikka o’zgarganda maqsad funksiya ning o’zgargan miqdorini ko’rsatadi, ya’ni agar ni ga, ni ga almashtirsak, u holda yoki . bundan, agar bo’lsa, u holda bo’ladi, ya’ni …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ikkilanish nazariyasi va simpleks usuli"

microsoft word - ohurgi.doc 3.2-ma'ruza. ikkiyoqlamalik simpleks usuli reja: 1. ikkilanish nazariyasining asosiy tushunchalari. 2. ikkilanish nazariyasining asosiy teoremalari va ularning iqtisodiy talqini 3. ikkilangan simpleks usul. tayanch so’z va iboralar: ikkilangan masala; simmetrik qo’shma masalalar; simmetrik bo’lmagan qo’shma masalalar; ikkilamchi baholar; optimal yechim bahosi; tanqis (kamyob) xom ashyo; notanqis xom ashyo; shartli optimal yechim; ikkilangan simpleks usul; chala joiz yechim; chala bazis yechim. 1. ikkilanish nazariyasining asosiy tushunchalari. har bir chiziqli dasturlash masalasiga unga nisbatan ikkilangan masala deb ataluvchi boshqa masalani mos qo’yish mumkin. berilgan masaladagi maqsad funksiya va noma’lumlarga qo’yilgan chegaraviy shartlar orqali ikkilangan ...

This file contains 12 pages in DOCX format (198.4 KB). To download "ikkilanish nazariyasi va simpleks usuli", click the Telegram button on the left.

Tags: ikkilanish nazariyasi va simple… DOCX 12 pages Free download Telegram