kartografiyasohasi. dizaynqarorlarkartalarqabulqilishjarayonidir.

PPTX 27 стр. 1,6 МБ Бесплатная загрузка

27 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 27

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 27

мавзу: юқори аниқликда бурчак ўлчашда хатолар манбаи yer resurslari kadastr va geoinformatika kafedrasi safarov fayzali saminqulovich karta va atlaslarning maqsadiga ko’ra dizayn qilish. mavzu: 02 kartografik dizayn fan “tiqxmmi” milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti reja: kartografiya sohasi. dizayn qarorlar kartalar qabul qilish jarayonidir. «yer aylanasi uzunligini sahroni kezib yurmasdan quyidagicha aniqlash mumkin: buning uchun dengiz sohilidagi yoki tekis joyda qad ko‘tarib turgan baland toqqa ko‘tarilib quyosh chiqishi yoki botishi oldidan quyosh gardishining yarmi ufq orasida bo‘lgan vaqtda doirali armillyar asbobi bilan uning pasayish burchagi o‘lchanadi». abu rayhon beruniy (973–1048) karta tuzishdan ko‘ra oddiy yoki oson ish bo‘lmasa kerak, lekin ularni yetarli darajada tuzishdan ko‘ra murakkab ish ham yo‘q. kartalarni yaratishda tabiat va san’atni uyg‘unlashtiruvchi kartograf va geograf esa undanda noyob kishilardir. jacquesnicolas bellin (1744, quoted in mary pedley, the commerce of cartography, 2005) foydalanilgan adabiyotlar mirzaliyev t., safarov e.yu., egamberdiyev a., qoraboyev j.s. kartashunoslik. – toshkent.: «cho‘lpon», …

2 / 27

dga ko‘ra dizayn qilish yuqorida aytilganidek, karta bilan ishlash sharoiti va vazifasi dizaynning o‘ziga xosligiga va xususiyatiga katta ta’sir ko‘rsatadi. ayniqsa aniq maqsadli, masalan, o‘quv, madaniyma’rifiy, harbiy, turistik asarlarga taalluqli. kartografiya sohasi kartani tuzish nima? ushbu savolga qisqa va oddiy javob berish mumkin: qog‘ozda tasvirlangan kartalardan uyimizga yoki manzilimizga yetib borish uchun foydalanamiz. buning uchun biz internetdan zarur bo‘lgan kartani kompyuterga yuklab olib, unga manzilimizga yetib olish marshrutini qalam bilan chizish orqali o‘zimiz uchun rasmiy kartaga ega bo‘lamiz. hozirgi zamonaviy geografik axborot texnologiyalari (gat) dasturlarining rangli illustratsiyalari ana’naviy usullarga nisbatan xushbichim kartalarni yaratishga yordam beradi. geografik axborot tizimlari asosan keng jamoatchilik uchun mo‘ljallangan. albatta, kartografiya sohasi bo‘yicha tayyorgarlikdan o‘tgan mutaxassislar borki, ular boshqa karta tuzuvchilardan ko‘ra mukammal hamda ilmiy, ommabop kartalarni yaratishadi. kartalarning turlari. fazoviy komponentlarni o‘z ichiga oladigan, barcha voqeahodisalarni tasvirlab beradigan yuzlab karta turlari mavjud. ular bir nechta guruhlar va kategoriyalarga ajratilgan. bularning hammasi kartaning (funksiyasi) vazifasidan kelib …

3 / 27

ri hamda topografik kartalar umumgeografik karta turlariga kiradi. kartalarning vazifasi – kartalarni loyihalashtirish va tuzishning asosiy omilidir. u maxsus maqsad, ma’lum sharoit va iste’molchilar uchun kartalar yaratishda alohida ahamiyat kasb etadi. shunga ko‘ra, maxsus ilmiy va amaliy masalalarni hal etish hamda obyektiv haqiqatni anglash uchun foydalaniladigan maxsus kartalarning alohida guruhi yuzaga keldi. maxsus kartalar o‘zining mavzusi bo‘yicha umumgeografik va mavzuli kartalarga bo‘linishi mumkin. mavzuli va maxsus kartalarni tuzish jarayoni o‘ziga xosliklarga ega. ular tasvirlash usullari va kartografik shartli belgilar tizimini tanlash va umumlashtirish xususiyatlari tufayli kartografik proyeksiyalarni hosil qilish zaruriyatini yuzaga keltiradi. ko‘rib chiqilgan hamma kartalar vazifalari bo‘yicha umumiy maqsaddagi kartalar guruhiga kiritilishi lozim. bu guruhga shuningdek relyef kartalari ham (uch o‘lchamli kartografik modellar) kiritilishi mumkin. shu bilan birga ulardan maxsus vazifadagi kartografik asar sifatida foydalaniladi. ulardan foydalanish bo‘yicha maxsus kartalar guruhi 2 ta kichik guruhlarga bo‘linadi: 1) amaliy faoliyatning turli sohalaridagi ma’lum masalalarni hal etish bo‘yicha umumiy bo‘lgan maxsus …

4 / 27

o‘lmasa, u hech qanday qiymatga ega bo‘lmaydi. aniqlik, karta bo‘yicha axborot olishni yaxshilaydigan hamda yer yuzidagi muhim voqea va hodisalarni ta’kidlab, karta maqsadlarini o‘rganishni o‘z ichiga oladi. ma’lumotlarni olib tashlash so‘nggi chegaragacha olib borilsa ham kartani tashviq qilish holatlarida, har bitta daryo nomini yozish, aholi sonini karta yuritishni orttirib, mavzuga oid axborotni unumli tasvirlaydi (2.1rasm). tartib tartib kartaning mantig‘iga tegishlidir. vizual (ko‘rish) tartiblilik yoki chalkashlikning mavjudligi. turli xil elementlar mantiqan joylashtirilgani. kartani ko‘rish kerakli tarzda ekanligi? karta seriyali emas sinoptik bo‘lganligi tufayli kartograf lar o‘quvchi birinchi navbatda karta nomini legendani va shu kabilarni tahlil qila olmaydi. ya’ni vertikal chiziqlar ko‘zlarni karta yuqorisiga va pastiga tomon olib boradi, gorizontal chiziqlar esa o‘ng tomonga buradi. tenglik. kartaning har bir elementi vizuval og‘irlikka ega. bu og‘irlik sahifaning optik markaziga nisbatan bir tekis taqsimlangan bo‘lishi kerak, bu amaldagi markazdan biroz yuqoridagi nuqta hisoblanadi, aks holda karta hamma tomondan bir tomonga tortilgan yoki barqaror bo‘lmagan …

5 / 27

rangga nisbatan yorqin ranglar to‘q ranglarga qaraganda og‘irroq; – oddiy shakllar noto‘g‘ri shakllarga qaraganda og‘irroq ko‘rinadi; – ixcham shakllar tartibsiz diffuziyali shakllarga qaraganda kattaroq vizual og‘irlikka ega; – vertikal yo‘nalishga ega shakllar egilgan shakllarga qaraganda og‘irroq tuyiladi. kartaning butunligi (to‘liqligi). kartaning bir butinligi elementlar o‘rtasidagi o‘zaro aloqaga tegishlidir. markirovka ajralgan holatda tanlanmaydi. u har qanday fon ranglari va rang turlarida o‘qiladigan bo‘lishi kerak, tanlab olingan rasmlarni rad qilmasligi va karta mavzusiga muvofiq kelishi kerak (2.6rasm). bir butunlik shuni anglatadiki, tasvir birbiriga bog‘lanmagan bitlar va bo‘laklar to‘plamidek emas bitta butun narsadek tasvirlanadi. uyg‘unlik. hamma elementlar birgalikda yaxshi ishlaydimi? tanlab olingan ranglar to‘qnashuvi bormi? ko‘zga og‘irlik qiladigan modellar mavjudmi? birbirini to‘ldiradigan matnda shriftlar bormi? karta yoqimli tashqi ko‘rinishga egami? dizayn qarorlar kartalar qabul qilish jarayonidir. ko‘plab tanlovlar vizualizatsiya yoki prezentatsiya uchun samarali kartalar yaratilishiga xizmat qiladi. dastlab so‘rash uchun bir qator savollar mavjud. bu savollarning javoblari proyeksiya va ramzlarni aniqlaydi, masshtab, rang, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 27 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "kartografiyasohasi. dizaynqarorlarkartalarqabulqilishjarayonidir."

мавзу: юқори аниқликда бурчак ўлчашда хатолар манбаи yer resurslari kadastr va geoinformatika kafedrasi safarov fayzali saminqulovich karta va atlaslarning maqsadiga ko’ra dizayn qilish. mavzu: 02 kartografik dizayn fan “tiqxmmi” milliy tadqiqot universitetining qarshi irrigatsiya va agrotexnologiyalar instituti reja: kartografiya sohasi. dizayn qarorlar kartalar qabul qilish jarayonidir. «yer aylanasi uzunligini sahroni kezib yurmasdan quyidagicha aniqlash mumkin: buning uchun dengiz sohilidagi yoki tekis joyda qad ko‘tarib turgan baland toqqa ko‘tarilib quyosh chiqishi yoki botishi oldidan quyosh gardishining yarmi ufq orasida bo‘lgan vaqtda doirali armillyar asbobi bilan uning pasayish burchagi o‘lchanadi». abu rayhon beruniy (973–1048) karta tuzishdan ko‘ra oddiy yoki oson ish bo‘lmasa...

Этот файл содержит 27 стр. в формате PPTX (1,6 МБ). Чтобы скачать "kartografiyasohasi. dizaynqarorlarkartalarqabulqilishjarayonidir.", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: kartografiyasohasi. dizaynqaror… PPTX 27 стр. Бесплатная загрузка Telegram