мумтоз адабиётда болалар китобхонлиги асослари

DOC 200,0 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1664823149.doc мумтоз адабиётда болалар китобхонлиги асослари режа: 1. болалар китобхонлиги табиати 2. алишер навоий – болаларга 3. муҳаммадшариф гулханий – болаларга. 4. алифбе манзумалар болаларнинг дастлабки ўқиш китоби таянч тушунчалар: абдседарий, муфрадот, мураккабот, муқаттаот, чистон, луғз, ҳижо, абжад, якка байт, алифбе-манзума, абжад, мувашшаҳ, муаммо, таърих, мусаддас, мусамман, ҳикоят, мақолат, масал, ҳарфий санъатлар, алифбе-ғазал, алифбе-рубоий, алифбе-мухаммас, танбиҳ. болалар китобхонлиги табиати. болалар китобхонлиги тушунчаси икки хил маъновий ифода касб этади. кенг маънода, умуман, болаларнинг китоб ўқиш ҳодисаси, улар ўқишига мўлжалланган барча адабий-бадиий, илмий-оммабоп асарлар мутолааси болалар китобхонлигини ташкил қилади. аммо, болаларга бағишланган ижод намуналари ҳали мавжуд бўлмаган даврда, илгаридан давом этиб келаётган катталар ўртасидаги китобхонлик, қиссахонликда ёхуд дидактик асарлар мутолаа қилишга ҳаракат қилганларки, буни болалар китобхонлигининг дастлабки кўриниши сифатида қайд этиш мумкин. китобхонлик бу – биргаликда китоб ўқиш ёки китоб, китобатчилик билан боғлиқ тушунча. болалар китобхонлиги ҳақида муносабат билдирган сафо матчонов: “..китобхонлик тор маънода китоб ўқишни билдирса, кенг маънода танлаб ўқиш, ҳис …

жузлаб тикилган, муқоваланган, ҳажми 48 саҳифадан кам бўлмаган босма (қадим қўлёзма ҳам) асар эканлиги маълум бўлади. демак, китоб инсоният оламининг яратган ноёб мўжизаларидан бири сифатида, аждодлар ақл-идрок кучининг қудратли қуроли ва зиё чашмаси эканлиги ойдинлашади. бинобарин, илк қўлёзмалар, китобатчилик анъаналари, адабий-бадиий асарлар ўзбек болалар китобхонлигининг ибтидосидир. жамиятнинг болаликка муносабати, фарзанд таълим-тарбияси ҳақида қайғуриш илк китоблардаёқ кўзга ташлангани шундай мулоҳазага асос бўлади. зотан, ўттиз аср муқаддам мовароуннаҳр заминида вужудга кела бошлаган “авесто” ана шундай китобларнинг илк намунаси эди. “авесто” том маънода қадимги тарихнинг буюк сивилизациясидир. у орқали жуда кўп маълумотлар, аждодларимизнинг энг қадимий урф-одатлари, диний ва дунёвий билимлари, таълим-тарбияга оид қатъий қонун-қоидалар, ота-она ва фарзанд, устоз ва шогирд муносабатлари, қиз ва йигит болаларнинг ўрганиши жоиз бўлган ҳунарлари, шунингдек, бадиий тафаккур намуналари инсоният маданиятининг нодир дурдонаси сифатида бизгача етиб келган. “авесто”шунослар, адабиётшунослар бу китобнинг яратилиш тарихи, унинг эрамиздан олдинги их асрда илк куртаклари бизнинг юртимиз ҳудуди – кўҳна хоразм заминида пайдо бўла …

игит сифатида “мардлик камари”ни бойлайди... энди у нор туяларни боқишдан ташқари, отаси уюштирадиган йиғинларда, қавм мўйсафидларининг баҳсларида иштирок этиб, қабилаларнинг урф-одатларини ўрганган... “авесто” бошқа барча диний китоблар сингари қомусий моҳиятга эга бўлган асар ҳисобланади. жумладан, унда хотин-қизлар ҳақ-ҳуқуқини эъзозлаш, оила дахлсизлиги ва мустаҳкамлигига эришиш, ота-оналарнинг фарзанд олдидаги, фарзандларнинг ота-она учун масъулияти, қизларни оилавий турмушга тайёрлаш хусусида ибратли фикрлар мавжуд. зардушт ўзининг таълимотида “андишаи нек” (пок эътиқод ёки эзгу фикр), “гуфтори нек” (тўғри, рост сўз ёки, эзгу калом), “кирдори нек” (яхши амал ёки эзгу иш) бирлигига суянади. муҳими, илк китобхонлик анъаналари “авесто” ва унга оид тафсирномаларни ўқиш асосида юзага келган, мактаб ҳодисаси ҳам ўз сарчашмасини шу китоблар ўқиладиган ва куйланадиган эҳромлардан бошланганига шубҳа йўқ. “авесто”да тарбиячилар, муаллимлар, устоду мударрисларларнинг бурчлари белгиланган, улар зиммасига жамиятнинг энг муҳим юки топширилганлиги қайта-қайта уқдирилган, уларнинг фаолиятига қараб “яхши” ва “ёмон” устозларга ажратиб изоҳланган, баҳо берилган. яхши устозлар “соғлом, ақл-ҳушли фарзандларни, жасур, доно ва турли тилларни …

боргач, болалар тарбияси, таълими билан, келажак насл тарбияси билан машғул бўлмоқлари лозим бўлади”... қадимги рус тарихининг буюк тадқиқодчиси академик н.и.конрад, адабиётнинг пайдо бўлиши ва ривожланишида гилгамиш ҳақидаги эпос, инжилдаги тафсилотлар, “маҳабхорат” ёки “илиада” матнлари катта “чашма” бўлиб хизмат қилганлигини таъкидлаган эди. “қадимги эски дунё, – деб ёзади олим, - янги адабиёт учун биринчи манбаа бўлиб хизмат қилган”9. шу нуқтаи назардан қаралса, “авесто”даги ўгитлар мазмуни халқ мақоллари, мумтоз адиб ва мутафаккирлар ижоди мағзига сингдирилиб, ёш авлод камолотига узоқ асрлар давомида муносиб ҳисса қўшиб келган китобхонлик намунаси ҳисобланади. ўрта осиё халқларининг қомусий китоби “авесто” қарийб икки минг йиллик (мил.авв. их-виии, мил. виии асрлар) тарихида ёш авлод тарбияси, илму маърифати учун қандай юксак аҳамият касб этган бўлса, араблар истилосидан сўнг мусулмонликнинг муқаддас китоби “қуръони карим” шундай маънавий комиллик асосига айланди. болалик ҳуқуқларининг англана борилиши оқибатида болалар имкониятларини ҳисобга олиш зарурияти туғилади. натижада, виии асрдаёқ эрон педагоглари томонидан қуръон негизида мусулмонликнинг асосий ҳукмларини қамраб …

оқеаларини жуда содда, болалар тилида сўзлашга ҳаракат қилдим, бу китобни ўзлари ўқишадими, ёки унга онаси, катта опаси ёки саводли энага ўқиб берадими, фарқи йўқ; асосийси, болалар энг кичик ёшларидан ўзларининг тоза ва беғубор қалблари билан сўзланган ҳикояларнинг мазмунини тушуниб, англаб олишсин”. таъбир жоиз бўлса, худди шундай хулосани ўзбек болалар китобхонлиги тарихидаги қуръонхонлик, ҳафтиякхонлик, ҳадисхонликка нисбатан ҳам айтиш мумкин. қуръонда барча ҳуқуқий ва ахлоқий масалалар умумий тарзда баён этилган бўлиб, уларга аниқлик киритиш ва изоҳлаш учун муҳаммад (с.а.в.) ўз ҳадисларини айтган. бу ҳадисларни пайғамбарларнинг сафдошлари ёдда сақлашга ҳаракат қилганлар. пайғамбар вафотидан сўнг эса ҳадисларни нақл қилиш одат тусига кирган. исломни қабул қилган халқлар маданий ва ғоявий меросининг кўп унсурлари исломга ҳадис шаклида ўтган. ҳадис йиғиш ўрта аср мусулмон маданиятининг муҳим хусусияти бўлиб, билим излашнинг асосий мазмуни ҳисобланган. ҳадис ҳар қандай илмий асарни асослашнинг муҳим қисми бўлган. шу сабабли ундан халқ ҳикматли сўз ва матал сифатида ҳам фойдаланган. ҳадисларнинг ижтимоий-ахлоқий қиммати чуқур …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "мумтоз адабиётда болалар китобхонлиги асослари"

1664823149.doc мумтоз адабиётда болалар китобхонлиги асослари режа: 1. болалар китобхонлиги табиати 2. алишер навоий – болаларга 3. муҳаммадшариф гулханий – болаларга. 4. алифбе манзумалар болаларнинг дастлабки ўқиш китоби таянч тушунчалар: абдседарий, муфрадот, мураккабот, муқаттаот, чистон, луғз, ҳижо, абжад, якка байт, алифбе-манзума, абжад, мувашшаҳ, муаммо, таърих, мусаддас, мусамман, ҳикоят, мақолат, масал, ҳарфий санъатлар, алифбе-ғазал, алифбе-рубоий, алифбе-мухаммас, танбиҳ. болалар китобхонлиги табиати. болалар китобхонлиги тушунчаси икки хил маъновий ифода касб этади. кенг маънода, умуман, болаларнинг китоб ўқиш ҳодисаси, улар ўқишига мўлжалланган барча адабий-бадиий, илмий-оммабоп асарлар мутолааси болалар китобхонлигини ташкил қилади. аммо, болаларга бағишланган ижод намуналар...

Формат DOC, 200,0 КБ. Чтобы скачать "мумтоз адабиётда болалар китобхонлиги асослари", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: мумтоз адабиётда болалар китобх… DOC Бесплатная загрузка Telegram