ichki sekresiya bezlarining tuzilishi va fiziologiyasi

PPTX 25 pages 10.9 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.9 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi, fiziologiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi 2-mavzu: ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi, fiziologiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. organizmdagi fiziologik jarayonlarining neyroendokrin tizimi orqali boshqarilishi. 2.ichki sekresiya bezlari va ularning turlari. 3.miya bezlari (epifiz va gipofiz). 4.qalqasimon, ayrisimon, buyrak usti, me’da osti va jinsiy bezlarning tuzilishi, funksiyasi va yoshga bog‘liq xususiyatlari. kalit so’zlar- endokrin, gipofiz, epifiz, melotanin, somototrop, gonodotrop, vozopressin, oksitatsin, laktotrop, tireotrop, adrenokortikotrop, serotonin, timus, paratgarmon, tiroksin, insulin, glikagon, glikogen, androgen, testasteron, estrogen, progestin, meda, kalsitonin, adrenalin, noradrenalin, mineralokartikoid, glukokartikoid. 1. organizmdagi fiziologik jarayonlarining neyroendokrin tizimi orqali boshqarilishi. evolyusiya jarayonida, shunday o‘ziga xos organlar sistemasi hosil bo‘ldiki, bu sistema murakkab kimyoviy moddalar ishlab chiqarishga ixtisoslashgan bo‘lib xatto hayot jarayonlarini ham boshqara oladi. bu ichki sekretsiya bezlaridir. ichki sekretsiya haqidagi tushuncha birinchi marta fiziologiyaga klod bernar tomonidan kiritilgan. klod bernar 1855 yilda maxsus tekshiruv o‘tkazib, jigarning ovqat hazm organlariga o’t suyuqligi chiqarib berishni va qonga glikogen chiqarishi …

2 / 25

simbiozi tashkil etadi. bir-biri bilan o'zaro ta'sirlashib, ular neyroendokrin tizimni hosil qiladi, uning vazifasi gormonlar va neyrotransmitterlarning sekretsiyasidir. gormonlar - endokrin bezlarda. to'qimalarda, boshqacha aytganda. ularning kanallari limfa yoki qon aylanish tizimiga olib boradi. odam organizmida uch xil bezlar bo'ladi: 1. tashqi sekretsiya bezlariga tetidagi ter, yog', sut, so'lak (quloq oldi, til osti va jag' osti) hamda me'da va ichak shilliq qavatidagi shira ajratuvchi bezlar kiradi. bularda ishlab chiqariladigan suyuqliklar tashqi muhitga chiqariladi. shuning uchun bu bezlar tashqi sekretsiya bezlari deb ataladi. ba'zi olimlaming fikricha, jigar ham eng katta tashqi sekretsiya bezi hisoblanadi, ya'ni ishlab chiqariladigan o't suyuqligi ichakka quyiladi va najas bilan tashqariga chiqariladi. 2. ichki sekretsiya bezlari. bular odam tanasining turli qismlarida joylashgan bo'lib, ularda ishlab chiqariladigan suyuqliklar organizmning ichki muhitiga, ya'ni qon va limfaga quyiladi. shuning uchun bu bezlar ichki sekretsiya bezlari deb ataladi. ichki sekretsiya bezlariga gipofiz, epifiz, qalqonsimon, qalqon oldi, ayrisimon, buyrak usti bezlari kiradi. …

3 / 25

rining jaylashuvi: 1- epifiz; 2- gipofiz; 3- qalqon oldi bezi; 4-jigar; 5- o'n ikki barmoq ichak; 6-buyrakning po'st qismi; 7- moyak; 8-qalqonsimon bez; 9- ayrisimon bez; 10- me'da (oshqozon); 11- buyrak usti bezi; 12- me'da osti bezi; 13- tuxumdon. ichki sekretsiya bezlarining funksiyasi vegetative nerv sistemasining faoliyatiga bog’liq bo’lib, bosh miya po’stlog’iningidora etuvchi, hamda nazorat euvchi funksiyasiga bo’ysunadi 3.miya bezlari (epifiz va gipofiz). epifiz bezi (og’irligi 0,2-0,3 gr) garmoni melatonin. bolalar 6-7 yoshga borganda atrafiyaga uchraydi, agarda bolalarda kasallik tufayli yoki boshqa sababga ko’ra yemirilsa, belattarda – mudadatdan oldin jinsiy yemirilish boshlanadi. epifizdan melotonin garmoni ishlab chiqariladi. bu garmon gipofizning o’rta bo’lagidan chiqadigan intermedin garmoni singari odam organizmida pigment almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi gippofiz bezining oldingi bo‘lagining somototrop gormoni bola organizmining o‘sishiga ta’sir etadi. gippofiz bezining shu gormon funksiyasi susayib qolsa, bolaning bo‘yi o‘smay qoladi. gippofiz bezi oldingi bo‘lagi funksiyasi bolaning yoshligidan susaysa gippofizar pakanalik kasalligiga olib kelsa, bu bez …

4 / 25

nchi qismi fosforni buyrak orqali ajralib chiqishini, ikkinchi qismi kaltsiyni to’qimalarda to’planishini boshqaradi. shuning uchun bu gormon ko’p ishlab chiqarilsa qonda qaltsiyni miqdori oshadi. shu bilan birgalikda qonda fosforni miqdori kamayadi. paratgormon kaltsitonin va vitamin d bilan birgalikda organizmdagi kaltsiy almashinuvini ta’minlaydi qalqonsimon bez. bu bez bo'yinning oldingi qismida joylashgan bo'lib, hiqildoqni oldingi va yon tomonlaridan yopib turadi. uning massasi chaqaloqda 1 g, 5-10 yoshli bolalarda 10 g, kattalarda 25-30 g gacha bo'ladi qalqonsimon bez tiroksin gormonini ishlab chiqaradi. tiroksinning 65% dan ko'prog'i yod moddasidan iborat. bu gormon organizmda moddalar almashinuvi jarayoni normal o'tishida muhim rol o'ynaydi. u yurak ishining gumoral yo'l bilan boshqarilishida ishtirok etadi. tiroksin bolalarning o'sishi va rivojlanishida, nerv sistemasi funksiyasining normal takomillashuvida katta ahamiyatga ega. qalqonsimon bez funksiyasining susayishi gipotireoz deb ataladi. u yosh bolalarda ham, kattalarda ham og'ir kasallikka sabab bo'ladi. tireotoksikoz qalqonsimon bez funksiyasining oshishi, tiroksin gormoni normadan ko'p sintezlanishi natijasida sodir bo'ladigan kasallikdir. …

5 / 25

ikoid gormoni organizmda oqsil va uglevod almashinuvini boshqarishda ishtirok etadi. ular ta'sirida qonda qand, jigarda glikogen miqdori ortadi. bundan tashqari bu gormonjar odamda allergik reaksiya va yallig'lanish jarayoni yuzaga kelishini susaytiradi. 3. androgen va esterogen gormonlari erkaklar va ayollaming jinsiy bezlari funksiyasini kuchaytiradi. buyrak usti bezlarining ichki - miya qismida noradrenalin va adrenalin gormonlari ishlab chiqariladi. bu ikkala gormonning ta'siri bir xil bo'lganligi uchun ular birgalikda katexolamin deb ham yuritiladi. . me'da osti bezi. bu bez me'daning pastki va orqa sohasida birinchi bel umurtqasi ro'parasida joylashgan bo'lib, uzunligi 16-20 sm, massasi 70-80 g. me'da osti bezi aralash bez bo'lib, to'qimasining 98-99% i tashqi sekretsiya funksiyasini bajarib, ovqat hazm qilishda ishtirok etuvchi fermentlarni ishlab chiqaradi. bez to'qimasining 1-2% i, ya'ni langergans orolchasi deb ataluvchi qismi ichki sekretsiya funksiyasini bajaradi. jinsiy bezlar. erkaklarning jinsiy bezlariga bir juft moyaklar (urug'don), moyak ortig'i, prostata bezi kiradi. moyaklar elli pssimon bo'lib, massasi katta odamda 20-36 …

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ichki sekresiya bezlarining tuzilishi va fiziologiyasi"

ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi, fiziologiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi 2-mavzu: ichki sekretsiya bezlarining tuzilishi, fiziologiyasi, yosh xususiyatlari va gigiyenasi reja: 1. organizmdagi fiziologik jarayonlarining neyroendokrin tizimi orqali boshqarilishi. 2.ichki sekresiya bezlari va ularning turlari. 3.miya bezlari (epifiz va gipofiz). 4.qalqasimon, ayrisimon, buyrak usti, me’da osti va jinsiy bezlarning tuzilishi, funksiyasi va yoshga bog‘liq xususiyatlari. kalit so’zlar- endokrin, gipofiz, epifiz, melotanin, somototrop, gonodotrop, vozopressin, oksitatsin, laktotrop, tireotrop, adrenokortikotrop, serotonin, timus, paratgarmon, tiroksin, insulin, glikagon, glikogen, androgen, testasteron, estrogen, progestin, meda, kalsitonin, adrenalin, noradrenalin, mineralokartiko...

This file contains 25 pages in PPTX format (10.9 MB). To download "ichki sekresiya bezlarining tuzilishi va fiziologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: ichki sekresiya bezlarining tuz… PPTX 25 pages Free download Telegram