valeologiya moduli

PPTX 17 pages 1.0 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

powerpoint presentation mavzu: valeologiya asoslari, tarixi. valeologiya modulini boshqa ilmiy sohalar ichida tutgan oʼrni. fan: valeologiya o’qituvchi abdullayeva dilshoda to’yboy qizi kimyo international university in tashkent valeologiya - bu salomatlik haqidagi fan bo‘lib, sohalararo ilmiy yo’nalish hisoblanadi. salomatlikning sababini, aniq hayot sharoitlarida uni saqlash va mustahkamlashning mexanizmlarini o‘rganadi. valeologiya fani salomatlik va sog‘lom turmush tarzi haqidagi bilimlarning yig’indisini o‘zida mujassam etadi, ushbu fan asosida individual salomatlik va organizm zahiralari yotadi. shuning uchun valeologiyaning asosini: individual salomatlik, organizmning zahiralari va turmush tarzini shakllantirish tashkil etadi. o‘quv fani va ilmiy-amaliy yo‘nalish sifatida valeologiyaning asosiy vazifasi odam o‘zini va organizmini anglashga qaratiladi. yana bir muxim jihati insonning individual o‘ziga xosligini xisobga olgan holda unga o‘z salomatligini baholash, uni mustahkamlash va funktsional zaxiralarini kengaytirish usullarini o‘rgatish hisoblanadi. valeologiya salomatlikni saqlash va mustahkamlash bilan birga, kasallik holatida davolash uchun odam organizmda kechadigan asosiy fiziologik jarayonlarni inobatga oladi. shuning uchun valeologik nuqtai nazardan ko‘rsatilgan sog‘lomlashtirish usullari …

2 / 17

falari: inson salomatligi holatini va organizm zaxiralarini o‘rganish; salomatlikni saqlash va mustahkamlash, uning zahiralarini miqdorini baholash; inson organizmining individual o‘ziga xosligini inobatga olgan xolda sog’lom turmush tarzini shakllantirishning yo‘llarini o‘rganish. salomatlik tamoyillarini aholining turli darajalarida: individual, guruh, populyatsiyaga ta'sir ko‘rsatuvchi uslublarini yaratish va tadbiq etish; jamiyatga aholi salomatligi ustuvorligini va yuqori tibbiy madaniyatni: xar bir insonning va umuman aholining o‘z sog‘ligiga ma’sulyatli munosabatda bo’lishni singdirish. valeologiya fan sifatida hayot, gomeostoz, moslashish, genotip, fenotip, salomatlik (kasallik), turmush tarzi kabi tushunchalarsiz o’rganilishi mumkin emas. gomeostaz bu ichki muhitning doimiyligi, ya'ni organizmning tarkibiy qismi bo‘lgan moddalar almashinuvi jarayoni, funktsional (struktur) faoliyatlarining balansi hisoblanadi. boshqacha aytganda - bu organizmning ichki muhit mo'tadilligiga asoslangan xolda o’zining parametrlari va funktsiyalarining xususiyatlarini ma'lum ijobiy diapozonda saqlab turishdir. gomeostazning buzilishi organizmda noqulaylikka va keyinchalik kasallikka olib keladi. shuning uchun gomeostazga ko‘pincha salomatlikning biologik asosi sifatida qaraladi. hayot - bu taraqqiyot davrining ma'lum sharoitlarida qonuniy paydo bo‘ladigan moddiylik (materiya)ning …

3 / 17

atlarini ilohiy, o’ta diniy tasavvurlar bilan bog‘lagan. tibbiyot tarixi - bu inson ongli faoliyatining xayot va salomatlikni saqlash borasidagi ko‘p asrlik tarixidir. zardushtiy diniy ta'limotining muqaddas kitobi "avesto" da (er.av. birinchi ming yillik) tibbiyot bu tanani sog’lom holatda saqlash san'atidir, deb aytib o‘tilgan. o‘sha davrdayoq shaxsiy va jamoat gigiyenasining qat’iy qoidalari belgilab berilgan. ichimlik suvi, yashash xonalari va aholi turar joylarining holatiga ayniqsa katta e'tibor qaratilib, o‘sha paytdayoq profilaktika elementlari va asoslari yaratilgan. rivojlanish bosqichlarida insoniyat ijtimoiy guruh sifatida belgilangan va inson faoliyati jismoniy ish nuqtai nazaridan tahlil qilingan, bu qadim zamonlarda inson hayotini saqlab qolishning asosi bo‘lib xizmat qilgan. davolash tibbiyoti ilmiy fan sifatida taraqqiy topmagan davrlarda asosan organizmning ichki imkoniyatlariga katta e'tibor qaratilgan va bu tizimli xarakterga ega bo‘lgan. xitoyda "kong-fu" (2600 yil er. avval), hindistonda "ayurveda" (5000 yil avval paydo bo‘lgan va hayot xaqida bilimlar deb tarjima qilinadi) qo‘llanmalari sog’lomlashtirish dasturlaridan biri hisoblanadi. qadimgi rimning mashhur shifokorlaridan …

4 / 17

nsning) buzilishi disgormoniyaga va kasalliklarga olib kelishini aniq isbotlab berilgan. mashhur "tib qonunlari" asari salomatlikni saqlash va mustaxkamlash g’oyalari asosida yozilgan. tib qonunida "salomatlikni saqlash haqida"gi bo‘lim alohida ajratilgan bo‘lib, organizmga atrof-muhit, ovqatlanish tartibi, turmush tarzi va boshqa omillarning ta'sir qilishi batafsil bayon etilgan. olim tibbiyot tushunchasiga ta'rif berganda salomatlikni saqlash haqidagi fikrni aks ettirgan. ibn sino shunday yozgan edi: "salomatlik bu qobiliyat yoki holat bo‘lib, u tufayli bajariladigan funktsiyasi belgilab qo’yilgan a'zo benuqson bo’ladi". u insonlarni o‘rab turgan atrof muxit bilan yaqin aloqada bo’lishini va tashqi muhit omillari o’z navbatida uning salomatligiga ta’sir qilishini ta’kidlab o’tgan. ibn sino salomatlikni saqlashda jismoniy mashqlarning muhim rolini qayd etib, salomatlikni saqlashga qaratilgan tartibli hayot tarzida birinchi jismoniy mashqlar, undan keyin esa ovqatlanish tartibi va uyqu deb belgilagan. u shunday yozadi: "me'yorida va o‘z vaqtida jismoniy mashqlar bilan shug‘ullanadigan inson xech qanday davolanishga muhtoj emas". ibn sinoning salomatlikni saqlash haqida yaratgan tamoyilida jismoniy …

5 / 17

i quvvatlovchi, kasalliklarni davolovchi va xayotni uzaytiruvchi bo‘limlarga ajratgan, tibbiyotda davolash ustunligini va aholi salomatligini saqlashga qaratilgan ishlar yaxshi rivojlanmaganligini ko‘rsatib o‘tgan. keyinchalik tibbiyot tarixining rivojlanib borish jarayonida salomatlik haqidagi ta'limot sharqiy va g‘arbiy yo‘nalishlarga ajraldi. agar g‘arbiy yo‘nalish borliqni materialistik anglash, tabiat va insonni o‘rganishda empirik va eksperimental yondoshuvlar bilan ko‘proq bog‘lik bo‘lsa, sharqda bu asosan ma'naviy-ruhiy, xissiy-estetik anglash va mushohada qilish bilan bog‘landi. ushbu yo‘nalishlarga bog’lik xolda dunyoqarash asosan valeologik yondoshuvlar bilan birga rivojlanib bordi. qadimgi sharq ta'limoti inson uchta darajadan iborat yoki uchta tanaga ega deb ta'kidlaydi: jismoniy (tananing butun anatomiyasi, uning jismoniy tuzilishi, uning asta-sekin qarishi); astral - insonning ruhiy- xissiy qirrasi, ya'ni uning aurasi yoki ma'lum energetikasi; mental inson ruhiyatining va tafakkurining ifodalanishi, u eng avvalo ong, fikr va aql bilan bog‘liq bo‘ladi. zamonaviy fan inson salomatligini quyidagi: funktsional-tuzilishi, fizik-kimyoviy, ruxiy-hissiy va ma'naviy tarkibiy qismlardan iboratligini belgilaydi. xalqaro yunesko tashkiloti salomatlik tushunchasini uchta tarkibiy qismga …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "valeologiya moduli"

powerpoint presentation mavzu: valeologiya asoslari, tarixi. valeologiya modulini boshqa ilmiy sohalar ichida tutgan oʼrni. fan: valeologiya o’qituvchi abdullayeva dilshoda to’yboy qizi kimyo international university in tashkent valeologiya - bu salomatlik haqidagi fan bo‘lib, sohalararo ilmiy yo’nalish hisoblanadi. salomatlikning sababini, aniq hayot sharoitlarida uni saqlash va mustahkamlashning mexanizmlarini o‘rganadi. valeologiya fani salomatlik va sog‘lom turmush tarzi haqidagi bilimlarning yig’indisini o‘zida mujassam etadi, ushbu fan asosida individual salomatlik va organizm zahiralari yotadi. shuning uchun valeologiyaning asosini: individual salomatlik, organizmning zahiralari va turmush tarzini shakllantirish tashkil etadi. o‘quv fani va ilmiy-amaliy yo‘nalish sifatida valeologiy...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.0 MB). To download "valeologiya moduli", click the Telegram button on the left.

Tags: valeologiya moduli PPTX 17 pages Free download Telegram