islom dini, uning asosiy oqimlari va yonalishlari

DOC 13 pages 95.0 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 95.0 KB

File type DOC

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: islom dini, uning asosiy oqimlari va yonalishlari. reja: i. kirish. islom dinida e’tirof etilgan yo’nalish va mazhablar. ii. asosiy qism. 1. shialik va uning mazxablari. 2. xorijiylar. 3. e’tirof etilmagan mazxablar hamda zamonaviy diniy siyosiy partiya va oqimlar. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. islom hayot falsafasi ekani, u jamiyaqt a’zolarini eng yuksak bashariy fazilatlar egasi qilib tarbiyalashni, insonparvarlik, xalqparvarlik, adolat, halollik, boshqa dinlarga ehtirom, oliyjanob axloqni targ’ib etishni yaxshi anglab, yetmoq bu muqaddas dinimiz tarixidan xabardor bo’lib, vatandosh ulamolarimizning islom taraqqiyotiga qo’shgan buyuk xissasini bilmoq – har birimiz uchun ham farz, ham qarz. mazhab (arabha – yo’nalish, oqim, yo’l, ta’limot). mazhablar keng tarqalgan barcha dinlarga xos bo’lib, u dinlarda asrlar davomida yuz bergan ixtiloflar bo’linishlardan yuzaga kelgan. dinlarda vujudga kelgan yirik ajralishlar fanda oqim deb nomlanadi. islomdagi diniy mazhablar diniy e’tiqod va marosimchilik masalalarida shariat mazhablaridan va diniy ilohiyot oqimlaridan keskin farq qiladi. islomda ilk davrda paydo bo’lgan eng …

2 / 13

nyoda musulmonlarning 7.5 foizini tashkil qiladi. xanafiy mazhabi. xanafiya islomdagi eng ko’p tarqalgan mazhab. uning asoschisi abu xanifa 669 – 767 yillarda yashagan. imom abu xanifa butun umri mobaynida 55 marta haj qilganligi ma’lum. olim sifatidagi bilimlarini savdo ishlarida kundalik hayotida amaliy jihatdan tadbiq etish imkoniyatiga ega bo’lib, qonun-qoidalarni “qiyos” va “istihson”ni ishlatish orqali boyitadi. qiyosni shakllantirishda “ra’y” (fikr)ga tayanish tufayli uning maktabi “ahl – ur – ra’y ” nomini oladi. hadislarga tayanganlarni “ahl ul-hadis” deydilar. biroq abu xanifa maktabi an’anani yaxshi bilgan va tan olgan. u: “bizning bu boradagi eng a’lo bilimimiz ra’ydir. bu – biz erisha olgan eng a’lo narsalardir”, degan. umumiy tarzda abu xanifaning huquqiy nazariyasi shaxs erkinligini hurmatlagan va shu bilan o’zga huquqshunoslardan farq qilgan. xanafiylik fatvolar chiqarish va shaxs masalalari yuzasidan hozir ham usmoniylar imperiyasining sobiq elatlari, jumladan, misr, suriya, livan, iroq, iordaniya, falastinda rasmiy mazhab. bolqon, kavkaz, afg’oniston, pokiston, hindiston, markaziy osiyo mamalakatlari va …

3 / 13

oyicha qur’on va hadis huquq asoslari sifatida tan olinadi. payg’ambarlarga oid hadislargina ular tomonidan sahih deb e’tirof etiladi. qur’on va hadis bir manba – “nass”ni tashkil etadi. bunga qo’shimcha ravishda madina jamoasining umumiy tajribasi qo’shiladi. bular haqida yozma manbalar qolmagan, lekin ular payg’ambar davridan me’ros va odat tarzida xotirada saqlanib keladi. bunday jamoa xotirasiga jamoa hadisi sifatida qaralgan. shulardan keyingina madinalik bo’lmagan sahobalar tajribasi hamda tobeinlar tajribasiga murojat etilgan. hech qayerda mazkur masalaga yechim topilmasa, “almasolih al-mursala”, ya’ni manfaat yo’lidagi mustaqil fikrga murojat etish mumkin bo’lgan. ammo bu fikr jamoa manfaatiga qaratilgan, nass aqidalariga zid bo’lmasligi va shariat ahkomlariga mos kelishi lozim hisoblangan. shofiiy mazhabi. bu mazhab jug’rofiy mintaqa mahsuli bo’lmasdan, ikki o’zga mazhab bilan yaqindan tanishish natijasida payg’ambar ajdodi – hoshimning akasi mutallib avlodidan bo’lgan muhammad ibn idris ibn abbos ibn usmon ibn shofiiy uning asoschisi bo’ldi. shofiy 767 yil falastin (g’azna)da tug’ilib, 820 yili misrda vafot etadi. shayboniy …

4 / 13

f-odatlarioda shofiy an’analariga sodiq qolganlar. falastin va iordaniyaning aksariyat musulmonlari suriya, iroq, hijoz, pokiston, hindiston, indoneziya, eron va yamandagi sunnniy musulmonlar ham shunday qiladilar. hanbaliya mazhabi. bu shaxsiy mazhab.chunki u asosan bir shaxs – axmad ibn hanbalning huquqiy qarashlari, qavl va fatvolarini namoyon etadi. ibn hanbal 780 yili bog’dodda tug’ilib, 855 yili shu yerda vafot etadi. hadis to’plash niyatida suriya, hijoz, yaman, kufa va basraga ko’p sayohat qilgan va 40 mingdan ortiq hadisni jam etgan 6 jildlik “musnad al-imom ahmad” asarini yaratgan. shuning uchun va fiqh bo’yicha hechqanday kitob yozmagani tufayli ko’plab musulmon ulamolari uni fiqh emas ko’proq muhaddis sifatida ko’radilar. biroq shogirdlari uning huquqiy qarashlari va fatvolarini to’plab, bu mazhabga aloqador huquqiy tamoyillar va qonunlarni shakllantiradilar. u “islomni bid’atlardan qutqaruvchi” degan nom olgan, mu’taziliylarga qarshi ochiqdan – ohiq kurashchilarining tashabbuskori bo’lib maydonga chiqdi. bu mazhabning o’zgalarga nisbatan ko’proq hadislarga tayanishi qonun asoslari jihatidan farq qiladi. ular hadislar mohiyatini qur’on …

5 / 13

alq qo’zg’alonlarining kuchayishi bilan bog’liq. abbosiylarga qarshi kurashni davom ettirish tarafdori bo’lgan bir guruh shialar 6 – imom ja’far sodiqning katta o’g’li ismoil atrofiga jipslashadilar. ix asr oxiriga kelib ismoiliy oqimi mustaqil mazhab sifatida tashkil topadi. uning ta’limoti avvalo, ikkiga – zohiriy (ochiq) va botiniy (maxfiy) yo’nalishiga bo’linadi. o’rta asr mobaynida ismoiliylar orasidan nazariy (hashshoshiy), musta’liy, druz, qirmitiy oqimlari ajralib chiqqan,hozirgi davrda nizoriy mazhabi suriya, eron, pokiston, avg’oniston shimolida, pomirda musta’liy mazhabi esa, yaman, hindiston, pokiston, misrda, druz mazhabi suriya va livanga saqlanib qolgan. qaromatiy mazhabi. qaromatiylar shia mazhabidagi ismoiylarning asosiy shaxobchalaridan biri bo’lib, ix asr oxirida iroqda vujudga kelgan, suriya va yamanda tarqalgan. ularning rahnamosi hamdosh ibn ash’asning o’g’li abu tohir sulaymon (914-943) davrida qaromatiylar 930 yil haj vaqtida makkaga bostirib kirib, shaharni talon- taroj qilganlar, bir necha ming hojini va makka aholisini qatl etib, asrga olganlar. ka’bani vayron qilib, qora toshni ikkiga bo’lib, bahroinga olib ketganlar. faqat 20 …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "islom dini, uning asosiy oqimlari va yonalishlari"

mavzu: islom dini, uning asosiy oqimlari va yonalishlari. reja: i. kirish. islom dinida e’tirof etilgan yo’nalish va mazhablar. ii. asosiy qism. 1. shialik va uning mazxablari. 2. xorijiylar. 3. e’tirof etilmagan mazxablar hamda zamonaviy diniy siyosiy partiya va oqimlar. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. islom hayot falsafasi ekani, u jamiyaqt a’zolarini eng yuksak bashariy fazilatlar egasi qilib tarbiyalashni, insonparvarlik, xalqparvarlik, adolat, halollik, boshqa dinlarga ehtirom, oliyjanob axloqni targ’ib etishni yaxshi anglab, yetmoq bu muqaddas dinimiz tarixidan xabardor bo’lib, vatandosh ulamolarimizning islom taraqqiyotiga qo’shgan buyuk xissasini bilmoq – har birimiz uchun ham farz, ham qarz. mazhab (arabha – yo’nalish, oqim, yo’l, ta’limot). mazhablar keng tarqalgan ba...

This file contains 13 pages in DOC format (95.0 KB). To download "islom dini, uning asosiy oqimlari va yonalishlari", click the Telegram button on the left.

Tags: islom dini, uning asosiy oqimla… DOC 13 pages Free download Telegram