j.rumiyning “ichindagi ichindadur” asari asosida axloq tarbiyasiga oid esse tayyorlash

DOCX 13 pages 187.2 KB Free download

13 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 187.2 KB

File type DOCX

Pages 13

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 13

mavzu: j.rumiyning “ichindagi ichindadur” asari asosida axloq tarbiyasiga oid esse tayyorlash. reja: i.bob. kirish ii. asosiy qism 1. jaloliddin rumiy benazir ijodkor. 2. rumiy ijodining gultoji 3. “ichingdagi ichingdadur asari” – komil insonni tarbiyalovchi omil sifatida. iii. xulosa iv. foydalanilgan adbiyotlar jaloliddin rumiy benazir ijodkor. ota-bobolari asli xorazmlik jaloliddin rumiy tugʻilishidan ruhiy quvvat sohibi boʻlgan. alisher navoiyning “nasoyim ul-muhabbat” asarida yozilishicha, mavlono muhammad jaloliddin rumiy olti yoshida ekanida uylarining tomida oʻz tengqurlari bilan oʻynab yurardi. tengqurlardan biri unga: “keling, birga tomdan sakraymiz”, deydi. “bu it va mushuklarning ishidir. agar sizning joningizda quvvate boʻlsa, osmon tomiga sekreli”, deydi va shu holatda tomdan havoga koʻtarilib, koʻzdan gʻoyib boʻladi. bolalar iztirobdan qichqirishib, yigʻlab qoladilar. bir lahzadan keyin jaloliddin muhammad oʻsha tomga tushadi va deydi: “men sizlarga u soʻzlarni aytib turganimda yashil kistvatligʻlar (yashil kiyimli farishtalar) meni osmonga eltdilar, ajoyib malaklarni koʻrsatdilar, sizlarning yigʻi-faryodingiz koʻkka chiqqach, yana olib tushib qoʻydilar”. jaloliddin rumiy balxda tugʻilgan. …

2 / 13

diniy mazhabidan qatʼi nazar, insonlar tengligini tashviq etgan. u diniy aqidalarga, fikr va tuygʻularni zanjirband etuvchi urflarga qarshi kurashgan. jaloliddin ota yurtiga qaytmadi, oʻzini anatoliyalik hisoblab, rumiy taxallusini oladi. uning ilmiy va adabiy merosi gʻoyat katta. gʻazal, masnaviy va ruboiylardan ibo-rat “devoni kabir” (“ulugʻ devon”)da uch mingdan ziyod sheʼr mavjud, “masnaviy” asari oʻttiz bir mingdan ortiq misradan iborat. shoirning qoʻliga qalam olib yozgani atigi oʻn sakkiz misra boʻlib, qolganlari “kotibi asror”lar tomonidan koʻchada, uyda, majlisi samoda yozib olinaverilgan. rumiyning musulmon olamida mashhur asari “masnaviy” oldindan oʻylangan rejaga ega emas. uning yagona nizomi erkinlik. fikr, ruh erkinligi, ifoda erkinligi, holat-kayfiyat erkinligi. avlodlar “forsiy qurʼon” deb atagan bu kitobni u oddiygina qilib “masnaviy” deb atadi. “masnaviy” olamni egallashga va oʻz-oʻzini anglashga intilgan inson ruhining taronasi. asar yozilib, nihoyasiga yetishi bilan uni yodlashga kirishilgan, uni yod bilganlar “masnaviyxon” nomini olgan. “masnaviy” asosida oʻnlab toʻplamlar, arab, fors, turk tillarida yuzlab jild tahlil va talqinlar …

3 / 13

abbatni olqishlaydi. zero, inson oʻziga oʻxshagan insonga muhabbat qoʻyish bilan oʻz ruhiyatini, umuman, insonlik mohiyatini anglab yetadi: ayo gʻuncha, qizil qonlar aro sen oʻzni tark etding, ayon etgil, nadir sevgi, nadir ul oʻzni tark etmoq! rumiy tiyrak va hushyor koʻz bilan dunyoga nazar soladi, insonni qanday boʻlsa, shunday olib oʻrganadi. inson qalbi toʻridagi eng nozik, eng yashirin sirlarini oshkor etadi, ruhiyat qatlaridagi qonuniyat va zaruratlarni koʻrsatib beradi. uning asarlarini oʻz-oʻzini, oʻzlikni tanish kitobi deb aytish mumkin. rumiy asarlarining bu darajada maroq va hayrat bilan oʻqilishiga, jozibadorligiga yana bir sabab isteʼdodli shoir jamol kamolning tarjimonlik mahorati, ruboiylarni aruz vazniga solib oʻzbek tiliga oʻgirganidadir. rumiy ijodining gultoji bu asar insonni fikrlashga, fikrlash orqali o’zligini, o’zligi orqali haqni — yaratganni tushunishga undaydi. shuning uchun ham «ichindagi ichindadur»ga bir marta oshno bo’lgan ko’zi ochiq insonki bor, umrbod undan ayrilmasam, deydi. chunki asar, avvalo, o’sha inson haqida — siz haqingizda, men haqimda, umuman, hammamiz haqimizda. …

4 / 13

g’masligiga qanday qilib farosating yetmadi?» dedi afsus chekib. xuddi shunday, — deb davom etadi rumiy hazratlari — zamonamiz olimlari ham qilni qirq yoradilar, o’zlariga bog’liq bo’lmagan narsalarni juda yaxshi biladilar, ammo o’ta muhim, o’zlari uchun qolgan barcha narsalardan yanada yaqin bo’lganni, ya’ni o’zlarini bilmaydilar. hamma narsadan yaqin bo’lgan borliq bu — ularning menligi». mavlono rumiy insonni, avvalo, ko’zini ochishga va ochilgan ko’zlar bilan o’z mohiyatiga nazar tashlashga undaydiki, bu bilan ul valiy zot insonning o’zi bir butun olam — kichik olam ekanligini uqtiradi. «ichindagi ichindadur» asari ulug’vorlik va soddalikning bir makonu bir zamonda sig’ishib yashashining go’zal namunasidir. albatta, komil inson — avliyolik asrori haqida ko’plab olimu fuzalolarning xilma-xil asarlari mavjud. lekin ularning ayrimlarini mutolaa qilarkanmiz, o’zimizni xuddi ertak o’qiyotgan boladek sezamiz. chunki ularda tasvirlangan avliyo yoki komil inson go’yo osmonda uchib yurgan erkin qushchayu, sizu biz zindonda — temir panjaradan uni umidsizligini kuzatib yotgan maxbus. qushning ozodligidan, charx urib aylanishidan, …

5 / 13

harakatlarining rag’batlantiruvchisi bo’lishi bilan birga odamzotni muallaq holdan, yolg’izlik va uning azobidan qo’ruvchi hamdir. g’arbning ma’lum falsafiy oqimining asosida inson — tashlandiq, ya’ni u bu dunyoga tashlab ketilgan va binobarin, uning o’zidan o’zga yordamchisi ham, xaloskori ham yo’q, degan qarash mavjud. hayot buning kabi yuzlab, minglab «nazariyalar» uchun asos beraveradi. hatto aytish mumkinki, dahriy uchun ham, dindor uchun ham bu dunyoda oqlov-sabablar to’lib- toshib yotibdi. ehtimol, odamzotning o’zidan o’zga tayanchi yo’q, degan dahriyona qarash g’arb dunyosining moddiy-texnikaviy jihatdan ilgarilab ketishiga sabab bo’lgan o’nlab, yuzlab omillardan biridir. shveytsar psixiatri karl gustav yung esa sharq insonining ruhiy jihatdan baquvvatligiga havas bilan qaraydiki, rumiyda ayni shu narsaning mohiyati bilan chuqur tanishish imkoni bor. rumiyni bir millat, bir jamiyat yoki bir zamongagina taalluqli qilmay, uni hamma uchun va hamma zamonlar uchun qadrli aylagan asos ham shunda — hazratning sifat va alomatlarga emas, balki mohiyatga — insonning o’zagiga e’tibor berganligi bilan izohlansa, ajabmas. chunki zohir …

Want to read more?

Download all 13 pages for free via Telegram.

Download full file

About "j.rumiyning “ichindagi ichindadur” asari asosida axloq tarbiyasiga oid esse tayyorlash"

mavzu: j.rumiyning “ichindagi ichindadur” asari asosida axloq tarbiyasiga oid esse tayyorlash. reja: i.bob. kirish ii. asosiy qism 1. jaloliddin rumiy benazir ijodkor. 2. rumiy ijodining gultoji 3. “ichingdagi ichingdadur asari” – komil insonni tarbiyalovchi omil sifatida. iii. xulosa iv. foydalanilgan adbiyotlar jaloliddin rumiy benazir ijodkor. ota-bobolari asli xorazmlik jaloliddin rumiy tugʻilishidan ruhiy quvvat sohibi boʻlgan. alisher navoiyning “nasoyim ul-muhabbat” asarida yozilishicha, mavlono muhammad jaloliddin rumiy olti yoshida ekanida uylarining tomida oʻz tengqurlari bilan oʻynab yurardi. tengqurlardan biri unga: “keling, birga tomdan sakraymiz”, deydi. “bu it va mushuklarning ishidir. agar sizning joningizda quvvate boʻlsa, osmon tomiga sekreli”, deydi va shu holatda tomdan...

This file contains 13 pages in DOCX format (187.2 KB). To download "j.rumiyning “ichindagi ichindadur” asari asosida axloq tarbiyasiga oid esse tayyorlash", click the Telegram button on the left.

Tags: j.rumiyning “ichindagi ichindad… DOCX 13 pages Free download Telegram