quyi zarafshon tabiiy geografik okrugi

DOCX 31 pages 127.0 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 127.0 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

zahriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti geografia ta’lim yo‘nalishi geografiya yo’nalishi 2-bosqich 202-guruh talabasi madaminov mirzahamdamning o’zbekiston geografiyasi fanidan kurs ishi mavzu: quyi zarafshon tabiiy geografik okrugi. bajardi:madaminov m. qabulqild: yuldashev n. andijon-2024 mundarija: kirish……………...........................................................................................3 1.1. yer yuzasi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari...................................4 1.2. tabiiy geografik okrugning chegaralanishi..................................................6 1.3.tabiiy geografik okrugning sanoati..............................................................9 1.4.iqtisodiy geografik o`rni va tabiiy boyliklari................................................11 xulosa…………………………………………………………………........29 foydalanilgan adabiyotlar........................................................ 31 kirish quyi zarafshon okrugi shu nom bilan ataluvchi daryoning quyi qismida koylashib, oʼz ichiga buxoro va qorakoʻl vohalarini oladi. okrug sharqda kengligi8-10 km boʼlgan xazar yoʼlagi orqali oʼrta zarafshon okrugi bilan quyi zarafshon tumani shimoldan va gʻarbdan qizilqum tumani, janubi-gʻarbdan sandiqli qumligi, janubdan eshakchi qumligi, sharqdan qiziltepa, azkamar, kuyimozor, qaynogʻoch, qoʻshtepa va qumsulton balandliklari oʻrab turadi. kuyi zarafshon paleozoy burmali negizining bukilgan joyida joylashib, uning usti mezozoy va kaynozoy cho'kindi jinslar g'ilofi qoplab olgan. binobarin, okrugda eng qadimiy jins bu paleozoyyotqiziqlari bo'lib, ular 1200-1300 …

2 / 31

jinslar mavjud. delta-proluvial etkiziqlar esa ko'kcha va azkamar balandliklari atrofida uchrab, kumok, shag'al va lyossimon jinslardan tashkil topgan. kuyi zarafshon okrugi eng ko'p tarqalgan jinslar alluvial-delta etqiziqlari hisoblanib, zarafshon daryosi olib kelgan shag'al, qum, qumoq kabilardan iborat. okrug dengizko'l va boshqa kichik ko'llar atrofida ko'l yotqiziklari to'k sur rangli gil va qumoq jinslar mavjud. bukhoro va korako'l atrofida eol yo'l bilan vujudga kelgan qumliklar joylashgan. quyi zarafshon tumani qadimdan sugorilib, dehqonchilik qilib kelinayotgan qismlariga madaniy qatlam vujudga kelgan. 1.1 yer yuzasi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari quyi zarafshon okrugi tektonik botiqda joylashib, negizi paleozoy erasi ohaktosh slaneslaridan iborat bo‘lib, uning ustini mezozoy va kaynazoy eralarining cho‘kindi jins hamda mergellari, gillari va qumtoshlari qoplab olgan. mezozo erasining yura va bo‘r davr jinslari (ohaktosh, dolomit va boshqa) ko‘proq okrugning sharqida joylashgan balandliklarida uchraydi.quyi zarafshon okrugida nisbatan ko‘p tarqalgan jinslar — bu kaynozoy erasining neogen va paleogen yotqiziqlari hisoblanib, ular asosan, gazli atrofida, …

3 / 31

rafshon daryosi amudaryoga quyilaboshlagan. to‘rtlamchidavroxirida ham zarafshon vaqt-vaqtibilan amudaryoga quyilib turgan. lekin, so‘ngra qashqadaryo vasangzor daryolarining zarafshonga quyilmay qo‘yishi natijasidazarafshon tarmoqlanib oqib, qorako‘l deltasini hosil qilgan.qashqadaryo esa janubga burilib, tarmoqlanib, katta delta hosilqilgan bo‘lsa, sangzor daryosi shimol tomon burilib, mirzacho‘l tomonga oqa boshlagan, natijada zarafshon suvi kamayib,amudaryoga yetib bormagan. quyi zarafshon okrugida daryolarning tarmoqlanib oqishiva zilzilalar sodir bo‘lib turishi neotektonik jarayonlar bilanbog‘liq. yaqin davrgacha o‘rta osiyoning tekislik qismi, shujumladan, quyi zarafshon okrugi ham seysmik jihatidanbirmuncha tinch deb hisoblanar edi. lekin zarafshon okrugihududida so‘nggi yillarda zilzilalar (buxoroda 1821—1822-yillarda 8 balli, gazlida 1976- va 1987- yillari 9—10 balli)bo‘lib turishi bu hududniham seysmik rayonga kiritilishigaasos bo‘ldi.quyi zarafshon okrugi va uning atrofi neft-gaz zaxirasigaboy hudud hisoblanib, eng muhim konlari gazli, jarqoq,qorovulbozor, shodi, dengizko‘l va boshqalar hisoblanadi.shuningdek, okrug hududida bir nechta tuz hamda har xilqurilish xomashyo konlari mavjud. quyi zarafshon okrugida qor har yili yog‘adi, lekin uzoq turmay (5—10 kungacha) erib ketadi. qorningga nisbatan5 sm …

4 / 31

xoro kanali ishga tushirildi.amu-buxoro kanalidan keladigan suvdan sugʻorishda koʻchirib yuborilgan toʻdakoʻl va quyimozor suv omborlari ham toʻldirilib turibdi. buxoro va qorako‘l vohalarining qadimiy sug‘oriladigantaqirli tuproqlar tarqalgan qismida shuvoq, tatr, boyalish kabi o‘simliklar o‘ssa, biroz sho‘rlashgan qismida tatr, yantoq, qora saksovul, bir yillik sho‘ra uchraydi. zarafshon daryosining qadimiy qayirlarida, deltasida, ko‘llar atrofida to‘qay o‘simlik turlari bo‘lib, ular turang‘il, jiyda, tol, lox, qamish, chingil, yantoq, yulg‘un kabilardir. okrugda antropogen omillar ta’sirida to‘qayzorlar maydoni kamayib ketmoqda. shu sababli ayrim joylarda qo‘riqlanadigan to‘qayzorlar tashkil etish zarur. 1.2 tabiiy geografik okrugning chegaralanishi iqlimi. quyi zarafshon okrugi qisqa va beqaror qish bilan, quruq, seroftob, jazirama yoz bilan tavsiflanadi. qishda okrugi hududiga shimoldan sovuq, quruq shamollarning esishi tufayli hamma joyda yanvarning o‘rtacha harorati 0°c dan past bo‘ladi. quyi zarafshon okrugiga yozda shimoliy g‘arbdan nam havo massalari esib tursa-da, lekin haroratning yuqoriligi tufayli yog‘in yog‘maydi. quyi zarafshon okrugi o‘zbekistonning eng issiq hududlaridan hisoblanib, yillik o‘rtacha harorat +14,2 +15°c, …

5 / 31

ni 100 foiz desak, 44—48 sut bahorga, 36—44 sut qishga, 2—3 tsed. yozga to‘g‘ri keladi. eng ko‘p yog‘in mart — aprel oylariga, eng kam yog‘in iyul — avgust oylariga to‘g‘ri keladi. quyi zarafshon okrugida qor har yili yog‘adi, lekin uzoq turmay (5—10 kungacha) erib ketadi. qorningga nisbatan5 sm atrofida bo‘ladi. suvlari. quyi zarafshon okrugining suv manbayi amudaryo va zarafshon olib boradi. zarafshon okrugi daryosining suvlari shofirkon, vobkent, romitan, shohrud va boshqa magistral kanallar orqali sug‘orishga sarflanib, tabiiy o‘zandan faqat sizot suvlari oqadi, xolos. ilgari zarafshon suvi quyi zarafshon okrugidan oqib oʻtib, amudaryoga 20 km yetmasdan qumlarga shimilib ketar edi. quyi zarafshon okrugi hududiga kelguncha zarafshon daryosining suvi o‘rta zarafshon okrugida tufayli buxoro va qorako‘l vohasiga suvi to‘la yetib kelmaydi. shu tufayli yerlarni sug‘orishni yaxshilash, aholini suv bilan taʼminlash maqsadida uzunligi 268 km bolgan amu buxoro kanali ishga tushirildi.amu-buxoro kanalidan keladigan suvdan sugʻorishda koʻchirib yuborilgan toʻdakoʻl va quyimozor suv omborlari ham …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "quyi zarafshon tabiiy geografik okrugi"

zahriddin muhammad bobur nomidagi andijon davlat universiteti tabiiy fanlar fakulteti geografia ta’lim yo‘nalishi geografiya yo’nalishi 2-bosqich 202-guruh talabasi madaminov mirzahamdamning o’zbekiston geografiyasi fanidan kurs ishi mavzu: quyi zarafshon tabiiy geografik okrugi. bajardi:madaminov m. qabulqild: yuldashev n. andijon-2024 mundarija: kirish……………...........................................................................................3 1.1. yer yuzasi, geologik tuzilishi va foydali qazilmalari...................................4 1.2. tabiiy geografik okrugning chegaralanishi..................................................6 1.3.tabiiy geografik okrugning sanoati..............................................................9 1.4.iqtisodiy geografik o`rni va tabiiy boyliklari....

This file contains 31 pages in DOCX format (127.0 KB). To download "quyi zarafshon tabiiy geografik okrugi", click the Telegram button on the left.

Tags: quyi zarafshon tabiiy geografik… DOCX 31 pages Free download Telegram