ishlab chiqarish harajatlari va uning turlari

DOCX 15 pages 41.7 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.7 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: ishlab chiqarish harajatlari va uning turlari. reja: 1. ishlab chiqarish harajatlari tushunchasi va uning tarkibi. 2. ishlab chiqarish harajatlari turlari. 3. qisqa va uzoq davrda ishlab chiqarish harajatlarining oʻzgarish tamoyillari. 4. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi. 5. foydaning taqsimlanishi va ishlatilishi. 1. ishlab chiqarish harajatlari tushunchasi va uning tarkibi milliy iqtisodiyotdagi ishlab chiqarish birliklari (korxona, firma) oʻz faoliyati natijalaridan koʻproq foyda olishga harakat qiladilar. har qanday korxona oladigan foyda nafaqat oʻzining tovarini ancha yuqori narxlarda sotishga, balki tovar ishlab chiqarish va uni sotishga qilinadigan xarajatlarni kamaytirishga ham intiladi. ijtimoiy ishlab chiqarish xarajatlari – bu mahsulot ishlab chiqarish uchun ijtimoiy zaruriy mehnatning umumiy (jonli va moddiylashgan) sarflaridir. ular mazkur mahsulotni ishlab chiqarish jamiyat uchun qanchaga tushganligini koʻrsatadi. tovar ishlab chiqarish sharoitida ijtimoiy xarajatlar pul shaklida namoyon boʻladi va tovar qiymatiga muvofiq tushadi, ya’ni: w = c + v + m, bu yerda: w – ijtimoiy ishlab chiqarish xarajatlari yoki …

2 / 15

tashqi xarajatlar korxona tomonidan zarur resurs va xizmatlarni tashqaridan toʻlov asosida jalb etishi uchun sarf qilingan xarajatlardir. korxonaning oʻziga tegishli boʻlgan resurslardan foydalanishi bilan bogʻliq xarajatlar ichki xarajatlar deyiladi. ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishiga (qisqarishi yoki ortishiga) ta’sir qilmaydigan xarajatlar doimiy xarajatlar deyiladi. oʻzgaruvchi xarajatlar (oʻx) deb ishlab chiqarish hajmining oʻzgarishiga ta’sir qiladigan xarajatlarga aytiladi. unga xomashyo, material, yonilgʻi, transport xizmati, ishchilar ish haqi va shu kabilarga qilinadigan sarflar kiradi. ishlab chiqarishning har bir darajasida doimiy va oʻzgaruvchi xarajatlar yigʻindisi umumiy xarajatlar (ux)ni tashkil qiladi. 3. qisqa va uzoq davrda ishlab chiqarish harajatlarining oʻzgarish tamoyillari ishlab chiqarish xarajatlarini hisobga olishda vaqt omili, ya’ni xarajat qilingandan pirovard natija olinguncha oʻtgan davr sezilarli ta’sir koʻrsatadi. shu sababli vaqt omilidan kelib chiqib, ishlab chiqarish xarajatlarini qisqa va uzoq muddatli davrda alohida tahlil qilinadi. qisqa muddatli davr – bu korxonaning faqat oʻzgaruvchi xarajatlari miqdorini oʻzgartirish uchun taqozo etiladigan davrdir. bunday xarajatlar qatoriga quyidagilarni kiritish mumkin: …

3 / 15

qtisodiyotning o`chog`i miqyosida, shuningdek, korxona, tarmoq va butun xalq xo`jaligi miqyosida ko`rib chiqilishi bejiz emas. so`nggi qolatda gap makroiqtisodiyot qaqidauning tendentsiyalari, qonuniyatlari qaqida borib, unda ko`rib chiqiladigan muammolar ba`zi qollarda korxona iqtisodiyotidan sezilarli ravishda farqlanadi. “iqtisodiyot” atamasi birinchi bor aristotel tomonidan kiritilgan qamda odamlarning tovar ishlab chiqarish va ayirboshlashdagi xo`jalik faoliyatini anglatgan tovar ishlab chiqarish, ayirboshlash va realizatsiya qilish tizimi qanchalik yaxshi tashkil qilingan bo`lsa, iqtisodiyot ko`rsatkichlari va aqolining turmush tarziresurslarsdan oqilona foydalanish, baqoni shakllantirish, soliqqa tortish, samarali qo`llanuvchi boshqaruv tizimi kabi omillarni qisobga olgan qolda, shunchalik yuqoribo`ladi. iqtisodiyotning inson va jamiyat qayotidagi o`rni va aqamiyatiga o`z vaqtida smit yuqori baqo berib, u insonni “homo economicus” - “iqtisodiy odam” deb atagan. qaqiqatdan qam, qar bir odam iqtisodiyotning moqiyatini, qayot ne`matlari nimalar evaziga berilishini anglamaguncha, mablag`larni ishlab topish va ulardan samarali foydalanishni o`rganmaguncha, oila miqyosi va undan yuqori darajadagi iqtisodiyot uchun ma`qul keluvchi sifat va miqdor parametrlariga ega bo`ladi, deb o`ylash …

4 / 15

, ayniqsa, avvalgi ma`muriy-buyruqbozlik tizimidagi rejali iqtisodiyotdan farq qiluvchi bozor iqtisodiyotining rivojlanish tendentsiyalari va qonunlarini bilish, ro`y berayotgan ijtimoiy-iqtisodiy jarayonlarni tushunish va istalgan xo`jalik muammolarini qal qilishda muqim shart qisoblanadi. »»» fan sifatida tabiatda qamda inson, jamoa va jamiyat qayotida vujudga keluvchi turli xil iqtisodiy jarayon va qodisalarni prognozlashtirish, taqlil qilish va baqolash bo`yicha bilimlar majmuasini ifoda etadi. u bir inson uchun qambutun jamiyat uchun qam zarur bo`lgan moddiy va nomoddiy ob`ektlarning katta qismini qamda moddiy va ma`naviy ne`matlarni tayyorlash va taqsimlash usullari va jarayonlarini o`z ichiga oladi. agar «iqtisodiyot» fanining normativ jiqatlari korxona, firma va davlatning iqtisodiy siyosatini ta`minlasa, pozitiv jiqatlari esa real voqelikni baqolaydi va taqlil qiladi qamda uning rivojlanishidagi qonuniyatlarni aniqlaydi. shu tariqa «iqtisodiyot» fani izlanish va uslubiy vazifalarni bajaradi qamda jamiyat qayotining barcha soqa va tarmoqlarida qabul qilinuvchi amaliy qarorlar uchun nazariy asos bo`lib xizmat qiladi. fan-texnika taraqqiyoti sharoitlarida iqtisodiyot fani jamiyatda bevosita ishlab chiqarish kuchiga …

5 / 15

`nalishlarida chuqur bilimga ega bo`lish insonlarning ijtimoiy faolligini oshirish, oqilona xo`jalik uritish, kadrlarni yangi iqtisodiy fikrlash ruqida tarbiyalashga katta turtki bo`ladi. «iqtisodiyot» fanining, jumladan, yuqorida sanab o`tilgan yo`nalishlarning metodologik asosi, ularning poydevori bo`lib iqtisodiy nazariya xizmat qiladi. u real voqelik bilan bog`liq bo`lish baroabrida davlatning iqtisodiy siyosatini, uning kuchli va kuchsiz tomonlarini, shuningdek, iqtisodiy taraqqiyotga erishish mumkin bo`lgan yo`llarni mos keluvchi bosqichlarida aks ettiradi. bu maqsadda «iqtisodiyot» fani statistik kuzatuv, gipotezalarni ilgari surish va tekshirish, taqlil va sintez, induktsiya va deduktsiya, iqtisodiy jarayonlarni modellashtirish, tajriba (eksperiment)lar o`tkazish kabi bir qator voqelikni anglash usul va uslublarini ishlab chiqqan va ulardan muvaffaqiyatli ravishda foydalanadi. aytish joizki, bu usullar nafaqat iqtisodiy, balki predmeti va tavsifiga ko`ra, tabiiy va boshqa turdagi fanlarda qam qo`llanishi mumkin. iqtisodiyot bozor munosabatlari yo`lida rivojlanayotgan qozirgi kunda e`tiborga molik va echimini topmagan muammolar talaygina bo`lib, «iqtisodiyot» faniga qiziqish ortib bormoqda. inson qayoti va faoliyatiga munosib, siyosat va davlat aralashuvidan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ishlab chiqarish harajatlari va uning turlari"

mavzu: ishlab chiqarish harajatlari va uning turlari. reja: 1. ishlab chiqarish harajatlari tushunchasi va uning tarkibi. 2. ishlab chiqarish harajatlari turlari. 3. qisqa va uzoq davrda ishlab chiqarish harajatlarining oʻzgarish tamoyillari. 4. foydaning mazmuni. foyda normasi va massasi. 5. foydaning taqsimlanishi va ishlatilishi. 1. ishlab chiqarish harajatlari tushunchasi va uning tarkibi milliy iqtisodiyotdagi ishlab chiqarish birliklari (korxona, firma) oʻz faoliyati natijalaridan koʻproq foyda olishga harakat qiladilar. har qanday korxona oladigan foyda nafaqat oʻzining tovarini ancha yuqori narxlarda sotishga, balki tovar ishlab chiqarish va uni sotishga qilinadigan xarajatlarni kamaytirishga ham intiladi. ijtimoiy ishlab chiqarish xarajatlari – bu mahsulot ishlab chiqarish uchun i...

This file contains 15 pages in DOCX format (41.7 KB). To download "ishlab chiqarish harajatlari va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: ishlab chiqarish harajatlari va… DOCX 15 pages Free download Telegram