yaim jismoniy hajm indexi va deflyatori

DOCX 16 pages 101.3 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 101.3 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

iqtisodiy indekslar mavzu: yaim jismoniy hajm indexi va deflyatori. reja: 1 indeks so`zining lug`aviy ma`nosi va qo`llanishi 2. indekslarning turlari va tasnifi 3. yakka indekslar 4. zanjirsimon, o`zgarmas asosli va o`zgaruvchan asosli yakka indekslar lotincha indeks (index) so`zi aynan tarjima qilinganda alomat, belgi degan ma`noni bildiradi. bu so`zni ko`pincha “ko`rsatkich” mazmunida ham sharhlaydilar. statistikada indeks deganda maxsus iqtisodiy ko`rsatkich tushuniladi va u iqtisodiy hodisalarning ikki yoki undan ortiq holatlarda rivojlanish darajasini ta`riflaydi statistikada indekslar deganda maxsus iqtisodiy ko`rsatkichlar tushuniladi. ular iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o`rganishda muhim qurol hisoblanadi. statistik indekslar iqtisodiy hodisalarning rivojlanish darajasini ko`rsatadi, ya`ni ular o`rganilayotgan hodisalarning umumiy hajmini ifodalamaydi, balki ularni qiyosiy jihatdan xarakterlaydi, o`zgarishini aniqlaydi. indekslar odatda nisbiy miqdor shaklida ifodalanadi. shunga asoslanib, indekslarni nisbiy miqdorlar deb ta`riflash darsliklar va ilmiy asarlarda keng tarqalgan. ammo bunday ta`rif indekslar mohiyatini haddan tashqari soddalashtirish, ularning sotsial-iqtisodiy hodisalarni bilish quroli sifatida roli va o`rnini tor doirada chegaralashdan boshqa narsa …

2 / 16

mmo ular mohiyatan nisbiy miqdorlardan farq qiladi. nisbiy miqdorlarda asosiy urg`u va e`tibor taqqoslanayotgan ko`rsatkichlarning iqtisodiy mohiyati, predmeti, moddiy jihatiga qaratilmasdan, balki so`z u yoki bu jarayonda kuzatiladigan qiyosiy natija qanday hisoblanishi ustida boradi. indekslarda esa birinchi o`rinda solishtiriladigan ko`rsatkichlarni shakllantirish, ularning predmetliligi, iqtisodiy mohiyatliligini ta`minlash turadi. indeks – bu murakkab iqtisodiy ko`rsatkich bo`lib, iqtisodiy hodisalarning ikki yoki undan ortiq holatiga tegishli ko`rsatkichlarni taqqoslama holga keltirib, ular orasidagi nisbatlar orqali hodisalarning o`zgarishini o`lchaydi indeks deganda shunday murakkab ko`rsatkich tushuniladiki, u iqtisodiy hodisalarning ikki yoki undan ortiq holatiga tegishli ko`rsatkichlarini taqqoslama bir o`lchovli ko`rinishga keltirib, ular orasidagi nisbatlar orqali o`rganilayotgan hodisalarning o`zgarishini ifodalaydi. bu ta`rifda “hodisalarning ikki yoki undan ortiq holatlariga tegishli ko`rsatkichlari” degan ibora bekorga ishlatilmagan. gap shundaki, ikki yoki undan ortiq holatlar orasida ma`lum jarayon kechadi, indekslar esa o`sha jarayonda o`rganilayotgan hodisalar me`yorida sodir bo`lgan o`zgarishlarni ifodalaydi. hodisa holatlari zamonda yoki fazoda (tekislikda masalan, hududlar, mamlakatlar) jihatidan yoki haqiqatda …

3 / 16

a omil-hodisalar rolini baholash, ularning hissasini aniqlash imkonini beradi, demak, indekslar analitik funksiyani ham bajaradi. indekslarning turlari va tasnifi indekslar qanday jarayonni ta`riflashi va vazifalari jihatidan to`rt turga bo`linadi: dinamika indekslari, reja (shartnomani) bajarish indekslari, hududiy indekslar va xalqaro indekslar. hududiy indekslar turli hududlarga yoki obyektlarga tegishli iqtisodiy hodisalarning o`zaro nisbatini ko`rsatadi. ular ayrim viloyat va mintaqalar rivojlanish darajasi va ixtisoslashishi, milliy iqtisodiyotga qo`shayotgan hissasi kabi muhim masalalarni o`rganishda asosiy qurol hisoblanadi. xalqaro indekslar iqtisodiy hodisalarning butun jahon va jo`g`rofiy mintaqalar miqyosida rivojlanish darajasi, mamlakatlar ijtimoiy - iqtisodiy taraqqiyot yo`lida erishgan qiyosiy darajalarini tavsiflaydi. dinamika, rejani bajarish, hududiy va xalqaro indekslarni hisoblash bir qator umumiy va xususiy muammolar bilan bog`liq. ularni har taraflama o`rganish, yechish yo`llarini topish va ilmiy asoslash indekslar nazariyasining bosh vazifasi hisoblanadi. bu yerda ta`kidlab o`tamizki, hududiy va xalqaro indekslarni hisoblash uslubiyati hanuzgacha ilmiy jihatdan to`la-to`kis ishlab chiqilmagan. bu boradagi muhim masalalar tortishuv predmeti bo`lib qolmoqda. dinamika …

4 / 16

hisoblash usuliga qarab, agregat shakldagi va arifmetik o`rtacha, garmonik o`rtacha va geometrik o`rtacha indekslarga, ular esa, o`z navbatida, vaznli va vaznsiz indekslarga, vaznli indekslar esa bazis vaznli, joriy vaznli, to`plama yoki o`rtacha vaznli indekslarga bo`linadi. bu indekslar nafaqat hisoblash tartibi bilan, balki shu bilan birga mohiyati va qo`llanish shart - sharoiti jihatidan bir-biridan farq qiladi. indekslashtirilayotgan hodisa deganda shunday hodisa nazarda tutiladiki, ularning ikki davrga tegishli ko`rsatkichlari taqqoslanadi. demak, indeksda ikkita davr qatnashadi, biri-joriy (hisobot) davr, ikkinchisi o`tgan, bazis davr deb ataladi. joriy davr – bu indekslashtirilayotgan hodisaning solishtirilayotgan ko`rsatkichi, bo`linuvchi miqdori tegishli bo`lgan davrdir. y “1” satr osti ishorasi bilan belgilanadi. bazis davr- hodisaning taqqoslash asosi qilib olinayotgan zaminiy ko`rsatkichi, bo`linuvchi miqdori tegishli bo`lgan vaqt uzunligi (oralig`i). y “0” satr osti ishorasi bilan belgilanadi. indekslarni tuzishda miqdoriy ko`rsatkichlar inglizcha quantity – miqdor so`zining birinchi harfi “q” orqali, sifat ko`rsatkichlarni esa inglizcha price-baho, productivity-mehnat unumdorligi, profitability – rentabellik yoki daromadlik …

5 / 16

tannarxini (inglizcha cost) “s”, mahsulotning mehnat talabchanligini “t” , bir ishchining ish haqini “x”, sotilgan mahsulot bir birligidan olingan foydani “”, mahsulotning foydalilik (tannarxga nisbatan) darajasini “f”, hosildorlikni “y”, ekin maydonni “s”, umumiy mehnat sarfini “t”, asosiy kapitalning umumiy hajmini “f”, uning samaradorlik darajasini “f”, xom-ashyo va material resurslarining umumiy zahirasini “m”, ularning samaradorligini “m” va h.k orqali belgilash mumkin. yakka indekslar yakka indekslar o`rga-nilayotgan murakkab hodisaning ayrim elementlarining o`zgarishini ta`riflaydi va joriy ko`rsatkichni bazis davr ko`rsatkichi bilan taqqoslashga asoslanadi yakka indekslar to`plam doirasida ayrim hodisalarning o`zgarishini ifodalaydi. buning uchun joriy davr ko`rsatkichi bazis davr ko`rsatkichi bilan taqqoslanadi: miqdoriy ko`rsatkichlar uchun yakka indekslar: (12.1) sifat ko`rsatkichlari uchun esa: (12.2) ularni hisoblash tartibi 12.1-jadvalning oxirgi ikkita ustunida namoyish etilgan. 12.1-jadval toshkent xususiy do`konlarida savdo hajmi va baholari mahsulot turlari o`lchov birligi mahsulot miqdori 1kg yoki dona bahosi so`m yakka indekslar % % bazis davr joriy davr bazis davr joriy davr mahsulot …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yaim jismoniy hajm indexi va deflyatori"

iqtisodiy indekslar mavzu: yaim jismoniy hajm indexi va deflyatori. reja: 1 indeks so`zining lug`aviy ma`nosi va qo`llanishi 2. indekslarning turlari va tasnifi 3. yakka indekslar 4. zanjirsimon, o`zgarmas asosli va o`zgaruvchan asosli yakka indekslar lotincha indeks (index) so`zi aynan tarjima qilinganda alomat, belgi degan ma`noni bildiradi. bu so`zni ko`pincha “ko`rsatkich” mazmunida ham sharhlaydilar. statistikada indeks deganda maxsus iqtisodiy ko`rsatkich tushuniladi va u iqtisodiy hodisalarning ikki yoki undan ortiq holatlarda rivojlanish darajasini ta`riflaydi statistikada indekslar deganda maxsus iqtisodiy ko`rsatkichlar tushuniladi. ular iqtisodiy hodisa va jarayonlarni o`rganishda muhim qurol hisoblanadi. statistik indekslar iqtisodiy hodisalarning rivojlanish darajasini ko`rsat...

This file contains 16 pages in DOCX format (101.3 KB). To download "yaim jismoniy hajm indexi va deflyatori", click the Telegram button on the left.

Tags: yaim jismoniy hajm indexi va de… DOCX 16 pages Free download Telegram