nominal va real yaim

DOCX 28 pages 212.7 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 212.7 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

nominal va real yaim. reja: kirish 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. 2. nominal va real yalpi ichki mahsulot. 3. ayrim tarmoqlar mahsulotlari hajmini hisoblashning o‘ziga xos xususiyatlari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yalpi milliy mahsulot (yaim) mamlakat iqtisodiyotining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lib, ma’lum bir davr davomida mamlakat hududida yoki xalqaro faoliyat orqali ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymatini ifodalaydi. yaim mamlakatning ishlab chiqarish salohiyati, daromadlar taqsimoti, iste’mol va investitsiya darajasi, shuningdek, iqtisodiy o‘sish sur’atlarini baholash imkonini beradi. shu sababli yaim nafaqat iqtisodiy tahlil, balki iqtisodiy siyosat va strategik rejalashtirishda ham muhim vosita hisoblanadi. yaimni tahlil qilishda narxlarning o‘zgarishi muhim ahamiyatga ega. narxlar inflyatsiya yoki deflyatsiya ta’sirida o‘zgarishi iqtisodiy ko‘rsatkichlarning haqiqiy o‘sishini yashirishi mumkin. shu sababli iqtisodchilar yaimni ikki turda – nominal yaim va real yaim – hisoblashadi. nominal yaim joriy bozor narxlari bo‘yicha hisoblanadi va narxlarning o‘zgarishini inobatga oladi, shu bilan birga, real yaim ishlab …

2 / 28

al yaimga moslashtirish imkonini beradi. shu tariqa, nominal va real yaim iqtisodiy siyosatni ishlab chiqishda, byudjet taqsimotini belgilashda, investitsion strategiyalarni rejalashtirishda va xalqaro solishtirishlarda muhim rol o‘ynaydi. kirish qismida shuni ta’kidlash mumkin: nominal va real yaim iqtisodiy faoliyatni turli nuqtai nazardan o‘lchashga imkon beradi, narxlar o‘zgarishi ta’sirini hisobga oladi va iqtisodiy tahlilni yanada ishonchli qiladi. shu sababli, ushbu ko‘rsatkichlar makroiqtisodiy tahlil va mamlakat iqtisodiy siyosatini shakllantirishda muhim ahamiyatga ega bo‘lib, iqtisodiy rivojlanishning haqiqiy holatini aniqlashga xizmat qiladi. 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. yalpi ichki mahsulot – mamlakat iqtisodiy birliklari-rezidentlarining ma’lum davr ichida masalan, bir yildagi ish faoliyatining oxirgi natijasini ifodalovchi, istemol uchun ishlab chiqarilgan tovar va xizmatlarning bozor bahosida hisoblangan qiymatlari yig‘indisidir. unga mamlakatning iqtisodiy faolligi va farovonligi darajasini ifodalovchi umumiy indikator sifatida qaraladi: u iqtisodiyotning tarkibi va rivojlanish darajasini, xukumatning iqtisodiy siyosatidagi yutuq yoki kamchiliklarni mamlakat va ayrim regionlarning iqtisodiyoti holati va rivojlanish darajasini boshqa mamlakat va …

3 / 28

hi asosida mamlakatning xalqaro tashkilotlar byudjetga to‘lovi amalga oshiriladi, kredit berish sharti va uning hajmi aniqlanadi, har xil mamlakatlarga beriladigan moliyaviy va boshqa yordamlar beriladi, investitsion muhitga baho berishda hisobga olinadi. yaimni ishlab chiqarish jarayonida, daromadlarni hosil bo‘lish jarayonida va daromadlardan foydalanish jarayonida ko‘rish mumkin. ishlab chiqarish jarayonida yaim, rezidentlar tomonidan tovarlar va xizmatlarni ishlab chiqarish jarayonida yaratilgan qo‘shilgan qiymatni harakterlaydi. daromadlarni hosil bo‘lish jarayonida yaim, ishlab chiqaruvchilarning ishlab chiqarish jarayonida olgan va ishlab chiqarish qatnashchilari orasida taqsimlanadigan birlamchi daromadlarni ifodalaydi. daromadlardan foydalanish jarayonida yaim, milliy iqtisodiyot sektorlari tomonidan oxirgi iste’mol va jamg‘arish summalarini va tovar va xizmatlarning sof eksportini ifodalaydi. shularga asoslanib, yaim hajmini uch xil usulida aniqlanadi: ishlab chiqarish usuli, oxirgi foydalanish usuli va taqsimlash usuli. yaimni ishlab chiqarish usulida hisoblash. bu usulning mohiyati shundaki, unda yaimga barcha ishlab chiqarish birliklari – rezidentlar (firmalar, kompaniyalar, aktsioner jamiyatlari va boshqa korxonalar va xo‘jalik sub’ektlari)ning yalpi qo‘shilgan qiymat xajmlari yig‘indisi …

4 / 28

‘rtta guruhga bo‘linadi: 1) bevosita moddiy ne’matlarni ishlab chiqaruvchi tarmoqlar; 2) savdo bilan shug‘ullanuvchi tarmoqlar; 3) bozor xizmatlarini ko‘rsatuvchi tarmoqlar; 4) nobozor xizmatlarni ko‘rsatuvchi tarmoqlar. birinchi guruh tarmoqlarning yalpi ishlab chiqarishga, masalan, sanoatda, joriy davrda ishlab chiqarish tayyor mahsulotlar, yarim fabrikatlar, tugallanmagan ishlab chiqarishning davr oxiridagi hajmidan davr boshidagi hajmini ayirgandan qolgan qismi va ko‘rsatilgan sanoat harakteridagi xizmatlar qiymatlari kiritiladi. boshqa ishlab chiqaruvchi tarmoqlarda xam shunga o‘xshash. ikkinchi savdo bilan shug‘ullanuvchi tarmoqlar yalpi ishlab chiqarish savdo ustamasi hajmi bilan o‘lchanadi. savdo ustamasi sotilgan mahsulotlarning sotib olish va sotish baholari orasidagi farqdan tashkil topadi (qo‘shilgan qiymat uchun to‘langan soliqlardan tashqari). uchinchi guruh bozor xizmatini ko‘rsatuvchi tarmoqlar (banklar, sug‘urta kompaniyalari va h.k.)ning yalpi ishlab chiqarish xizmatlarni sotishdan tushgan tushumlar yig‘indisbga teng. to‘rtinchi guruh nobozor xizmatlarini ko‘rsatuvchi tarmoqlar yalpi ishlab chiqarish (boshqarish, mudofaa, grantli ta’lim va h.k.) – bu tarmoqlarni asrash bilan bog‘liq bo‘lgan joriy harajatlarning yig‘indisiga teng. milliy iqtisod bo‘yicha yalpi ishlab …

5 / 28

olingan qurilish materiallari, instrumentlar, urug‘lik, em-xashak va h.k., kasalxonalar tomonidan sotib olingan oziq-ovqat materiallari va medikomentlari va h.k.); · nomaterial xizmatlar uchun to‘lovlar (ilmiy-tadqiqot ishlari va eksperimentlar uchun to‘lovlar, moliyaviy xizmatlar uchun to‘lovlar, kadrlarni tayyorlash va malakasini oshirish uchun to‘lovlar, yuridik xizmatlar, audit, reklama harajatlari, ijara uchun to‘lovlar va h.k.) oraliq iste’mol xam bozor bahosida hisoblanadi. tovar va xizmatlarni yalpi ishlab chiqarish bilan oraliq iste’mol orasidagi farq yalpi qo‘shilgan qiymat deb ataladi. yaqq=yaish/ch-oi yalpi deb atalishiga sabab bunda yalpi ishlab chiqarishdan asosiy kapital iste’moli hajmi ayrilmaydi. asosiy kapital iste’mol mhtda uning ishlab chiqarish jarayonida fizik va ma’naviy jihatdan eskirishi – amortizatsiya summasiga teng bo‘ladi. agar yalpi qo‘shilgan qiymat hajmidan asosiy kapital iste’moli hajmi ayrilsa, sof qo‘shilgan qiymat ko‘rsatkichi hosil bo‘ladi. sqq=yaqq-aki yalpi ishlab chiqarish hajmi asosiy baholarda hisoblangani uchun, yaqq va sqq ko‘rsatkichlari xam mahsulotga soliqlarni qo‘shib, subsidiyalarni ayiruvchi asosiy baholarda hisoblanadi. milliy iqtisod xamma sektorlarning yalpi qo‘shilgan qiymati, xamma …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nominal va real yaim"

nominal va real yaim. reja: kirish 1. yalpi ichki mahsulot hajmini hisoblash usullari. 2. nominal va real yalpi ichki mahsulot. 3. ayrim tarmoqlar mahsulotlari hajmini hisoblashning o‘ziga xos xususiyatlari. xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish yalpi milliy mahsulot (yaim) mamlakat iqtisodiyotining eng muhim ko‘rsatkichlaridan biri bo‘lib, ma’lum bir davr davomida mamlakat hududida yoki xalqaro faoliyat orqali ishlab chiqarilgan barcha yakuniy tovar va xizmatlarning bozor qiymatini ifodalaydi. yaim mamlakatning ishlab chiqarish salohiyati, daromadlar taqsimoti, iste’mol va investitsiya darajasi, shuningdek, iqtisodiy o‘sish sur’atlarini baholash imkonini beradi. shu sababli yaim nafaqat iqtisodiy tahlil, balki iqtisodiy siyosat va strategik rejalashtirishda ham muhim vosita hisoblanadi....

This file contains 28 pages in DOCX format (212.7 KB). To download "nominal va real yaim", click the Telegram button on the left.

Tags: nominal va real yaim DOCX 28 pages Free download Telegram