talab va taklif elastikligi va unga ta'sir qiluvchi omillar

DOCX 14 pages 51.6 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 51.6 KB

File type DOCX

Pages 14

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

mavzu: talab va taklif elastikligi va unga ta’sir qiluvchi omillar. reja: 1. elastiklikning mohiyati va uning asosiy xususiyatlari. 2. narx bo‘yicha talab elastikligi. 3. daromad bo‘yicha talab elastikligi. 4. taklifning elastikligi. talab va taklif — bozor iqtisodiyotining fundamental tushunchalari. talab (tovarlar va xizmatlarga talab) — xaridor, isteʼmolchining bozorda muayyan tovarlarni, neʼmatlarni sotib olish istagi; bozorga chiqqan va pul imkoniyatlari bilan taʼminlangan ehtiyojlari. ehtiyoj pul va narx vositasida talabga aylanadi. rasman olganda talab isteʼmol kattaligi miqdoridir. tovarlar dunyosidagi xilma-xillikka moye ravishda talab hosil boʻladi. masalan, oziqovqat tovarlari, sanoat mollari, maishiy va ijtimoiy xizmatlarga boʻlgan talablar tovarlarga talab tuzilmasini tashkil etadi. mazmuni va harakati jihatidan haqiqiy, oʻsayotgan, barqaror qondirilgan, qondirilishi kechiktirilgan, qondirilmagan, meʼyordagi va boshqa talablarga boʻlinadi. har bir isteʼmolchining, yaʼni alohida shaxs, oila, korxona, firmaning biror tovar toʻplamiga yoki tovarlarga bildirilgan talablari yakka talab deyiladi. muayyan tovarga yoki tovarlar toʻplamiga barcha xaridorlar bildirgan talab yigʻindisi bozor talabi, barcha bozorlarda barcha tovarlarga …

2 / 14

cha koʻproq tovar taklif etiladi, yoki aksincha, narx pasayishi bilan taklif hajmi qisqaradi. masalan, 10 soʻm narxda 3 tovar birligi taklif etiladi, agar narx 15 soʻmga koʻtarilsa, taklif hajmi 5 birlikka qadar koʻpayadi, agar narx 20 soʻmga yetsa, taklif hajmi 6 birlikka yetadi. shunday qilib, taklif miqdorining oʻzgarishlari taklif egri chizigʻida bir nuqtadan ikkinchisiga koʻchishida oʻz ifodasini topadi. egri chiziqning ijobiy ogʻishi tovar narxi bilan uning taklifi miqdori oʻrtasidagi bevosita bogʻliqdikni aks ettiradi. tovar taklifiga, tovarning oʻz narxidan tashqari bir qator omillar: shu tovarni ishlab chiqarish uchun zarur boʻlgan resurslar narxlari; qoʻllaniladigan texnologiya; soliqlar va dotatsiyalar; taqchillik yoki narxlar oʻzgarishlarini kutish; bozordagi sotuvchilar soni va boshqa taʼsir koʻrsatadi. mas., resurelarning arzonlashuvi muayyan tovarni ishlab chikarish xarajatlarini kamaytiradi, bu esa uning taklifi oʻsishini stimullaydi. taklifning oʻziga taʼsir koʻrsatadigan omillar oʻzgarishlariga, birinchi navbatda, narx oʻzgarishlariga sezgirligi taklif elastikligi deb ataladi. t. va t.ning tub mazmuni ularning narx orqali oʻzaro aloqadorlikda mavjud boʻlishidir. …

3 / 14

tasidagi teskari yoki qarama –qarshi bog`liqlikni ifodalaydi. biz ehtiyoj tushunchasi haqida dastlabki bobda gapirgan edik. ehtiyoj kishilarning hayotiy vositalariga bwlgan zaruriyatini ifodalovchi ilmiy kategoriya sifatida taraqqiyotning hamma bosqichlari uchun umumiy va doimiydir. uning bozor iqtisodiyoti sharoitidagi tarixiy kwrinishi talab tushunchasidir. talab ehtiyojdan farq qilib, mustaqil iqtisodiy kategoriya (ilmiy tushuncha) sifatida amal qiladi. maʼlum vaqt oraligʻidagi narxlarning muayyan darajasida ishlab chiqaruvchi yoki sotuvchilar tomonidanmaʼlumturdagi tovar va xizmatlarning daromad va foyda olish maqsadida bozorga chiqarilgan miqdoriga taklif deyiladi. narx oʻzgarishi bilan sotishga chiqariladigan mahsulot miqdori ham oʻzgarishi sababli talab kabi taklifning ham bir qator muqobil variantlari mavjud boʻladi. taklif narxlarning turli darajasida qancha miqdordagi mahsulotning sotishga chiqarilishini koʻrsatadi. narxning oshishi bilan shunga mos ravishda sotishga chiqariladigan tovarlar taklifi miqdori ham ortadi, narxning tushishi bilan taklif hajmi qisqaradi. 1. talab tushunchasi va uning miqdoriga ta’sir qiluvchi omillar. talab qonuni biz ehtiyoj tushunchasi haqida dastlabki bobda gapirgan edik. ehtiyoj kishilarning hayotiy vositalariga bo’lgan zaruriyatini …

4 / 14

ralig’ida, narxlarning mavjud darajasida iste’molchilarning tovar va xizmatlar ma’lum turlarini sotib olishga qodir bo’lgan ehtiyoji talab deyiladi. boshqacha qilib aytganda talab – pul bilan ta’minlangan ehtiyojdir. talablar turlicha bo’lib, odatda bir xil tovar yoki xizmatlarga bo’lgan talabning ikki turi farq qilinadi: yakka talab va bozor talabi. har bir iste’molchining, ya’ni alohida shaxs, oila, korxona, firmaning tovarning shu turiga bo’lgan talabi yakka talab deyiladi. bir qancha (ko’pchilik) iste’molchilarning shu turdagi tovar yoki xizmatga bo’lgan talablari yig’indisi bozor talabi deyiladi. hozirda iqtisodiy adabiyotlarda talabning turli ko’rinishlari ajratishga alohida e’tibor qaratilmoqda. jumladan, ishlab chiqarish omillariga talab (ishlab chiqarish talabi) va iste’mol buyumlariga talab (aholi talabi) farqlanadi. shuningdek, haqiqiy (tovar va xizmatlarga haqiqatda namoyon bo’luvchi), qondirilgan (haqiqiy talabning bozorda tovar va xizmat sotib olish orqali qondirilgan qismi) va qondirilmagan (haqiqiy talabning bozorda zarur tovarlarning yo’qligi yoki ular assortimenti va sifatining xaridor talabiga javob bermasligi sababli qondirilmagan qismi) talablar farqlanadi. qondirilmagan talab turli shakllarda namoyon …

5 / 14

angan ehtiyojdir. ehtiyoj zarur miqdordagi pul bilan ta`minlanmasa, u «xohish», «istak» bo’lib qolaveradi. talabning bir qator muqobil variantlari mavjud bo’ladi, chunki narx wzgarishi bilan tovarning sotib olinadigan miqdori ham o’zgaradi. shu bog`liqlikdan kelib chiqib, talabga quyidagicha ta`rif berish mumkin: ma`lum vaqt oralig`ida, narxlarning mavjud darajasida iste`molchilarning tovar va xizmatlar ma`lum turlarini sotib olishga qodir bwlgan ehtiyoji talab deyiladi. boshqacha qilib aytganda talab – pul bilan ta`minlangan ehtiyojdir. 2.talabning qanday turlari bor? 2. talablar turlicha bo’lib, odatda bir xil tovar yoki xizmatlarga bwlgan talabning ikki turi farq qilinadi: yakka talab va bozor talabi. har bir iste`molchining, ya`ni alohida shaxs, oila, korxona, firmaning tovarning shu turiga bwlgan talabi yakka talab deyiladi. bir qancha (ko’pchilik) iste`molchilarning shu turdagi tovar yoki xizmatga bwlgan talablari yig`indisi bozor talabi deyiladi. hozirda iqtisodiy adabiyotlarda talabning turli kwrinishlari ajratishga alohida e`tibor qaratilmoqda. jumladan, ishlab chiqarish omillariga talab (ishlab chiqarish talabi) va iste`mol buyumlariga talab (aholi talabi) farqlanadi. shuningdek, …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

Download full file

About "talab va taklif elastikligi va unga ta'sir qiluvchi omillar"

mavzu: talab va taklif elastikligi va unga ta’sir qiluvchi omillar. reja: 1. elastiklikning mohiyati va uning asosiy xususiyatlari. 2. narx bo‘yicha talab elastikligi. 3. daromad bo‘yicha talab elastikligi. 4. taklifning elastikligi. talab va taklif — bozor iqtisodiyotining fundamental tushunchalari. talab (tovarlar va xizmatlarga talab) — xaridor, isteʼmolchining bozorda muayyan tovarlarni, neʼmatlarni sotib olish istagi; bozorga chiqqan va pul imkoniyatlari bilan taʼminlangan ehtiyojlari. ehtiyoj pul va narx vositasida talabga aylanadi. rasman olganda talab isteʼmol kattaligi miqdoridir. tovarlar dunyosidagi xilma-xillikka moye ravishda talab hosil boʻladi. masalan, oziqovqat tovarlari, sanoat mollari, maishiy va ijtimoiy xizmatlarga boʻlgan talablar tovarlarga talab tuzilmasini tashkil ...

This file contains 14 pages in DOCX format (51.6 KB). To download "talab va taklif elastikligi va unga ta'sir qiluvchi omillar", click the Telegram button on the left.

Tags: talab va taklif elastikligi va … DOCX 14 pages Free download Telegram