mavzu: maxsus himoyalangan tabiiy hududlarning toifalari

DOCX 12 pages 41.7 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 41.7 KB

File type DOCX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

mavzu: maxsus himoyalangan tabiiy hududlarning toifalari. reja: 1. qo'riqxonalar va buyurtma qo'riqxonalar haqida tushuncha. 2. milliy bog'lar va tabiiy rezervatlar haqida tushuncha. 3. o'zbekiston respublikasining muhofaza etiladigan tabiiy hududlari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. keyingi yillarda planetamizda qo‘riqlanadigan hududlar soni to‘xtovsiz oshib bormoqda. bmt ma’lumotiga ko‘ra, 70-yillarning boshida dunyo bo‘yicha 1204 ta qo‘riqxona va milliy bog‘lar bo‘lgan edi. qo‘riqlanadigan hududlarning tez o‘sishi shundan ma’lumki, ularning uchdan bir qismi 1960 yillardan boshlab tashkil qilingan. hozirgi kunda yer kurrasi bo‘yicha tabiatni muhofaza qilinadigan hududlarning soni 40 mingdan ko‘p. shunday qilib, yuqorida aytganimizdek, muhofaza qilinadigan landshaftlar, ya’ni qo‘riqlanadigan hududlarning formasi xilma-xil. xorijiy mamlakatlarda tabiatni muhofaza qilishning asosiy ko‘rinishlari – milliy bog‘ va rezervatlar bo‘lsa, masalan, rossiyada qo‘riqxona va zakazniklardir. qo‘riqxona quruqlik maydonining xarakterli tabiiy landshaftlari bo‘lgan ma’lum bir uchastkasi bo‘lib, tabiatni muhofaza qilishning eng samarador formalaridan biridir. alohida muhofaza qilinadigan hududlar orasida qo‘riqxonalar muhim rol o‘ynaydi. qo‘riqxonalarning asosiy vazifasi – tabiatning diqqatga sazovor qimmatli landshaftlarini …

2 / 12

muvofiqligini nazorat qilishga imkon beradi. qo‘riqxonalarning asosiy vazifasi tabiatni har tomonlama o‘rganishdir. u landshaft komponentlari o‘rtasidagi uzviy aloqadorlikni bilib, tabiiy boyliklardan unumli foydalanish yo‘llarini ishlab chiqish uchun zarur. masalan, kursk yaqinidagi markaziy qoratuproq qo‘riqxonasi o‘rmon-dasht zonasi uchun harakterli bo‘lgan tabiiy–hududiy komplekslarning etaloni bo‘lib, bu yerda rossiya fanlar akademiyasi geografiya instituti tabiiy jarayonlarni ko‘p yillardan buyon tekshiradi. qo‘riqxonalardagi tabiiy jarayonlarni o‘rganish landshaft geografik jihatdan o‘xshash bo‘lgan hududlarning tabiiy boyliklari va tabiiy sharoitidan unumli foydalanishni tashkil qilishni yengillashtiradi. shuning uchun qo‘riqxonalar tabiiy -hududiy komplekslarning hamma tipida bo‘lishi kerak. asosiy muhofaza qilish ob’ektiga bog‘liq holda qo‘riqxonalar oldiga kompleks va maxsus vazifalar qo‘yiladi. kompleks qo‘riqxonalarda butun tabiiy-hududiy komplekslar tabiiy holda muhofaza qilinadi. o‘rta osiyodagi qo‘riqxonalarning asosiy qismi oldiga kompleks maqsadlar qo‘yilgan. maxsus vazifalarni bajaradigan qo‘riqxonalar asosan katta ilmiy ahamiyatga ega bo‘lgan ayrim ob’ektlarni muhofaza etish uchun tashkil qilinadi. masalan, orol dengizidagi tashkil etilgan borsakelmas qo‘riqxonasi, eng avval, shu yerda iqlimlashtirilgan qulon hamda sayg‘oq va …

3 / 12

da qo‘riqxonalarning roli katta. qo‘riqxona hududida ko‘pgina hayvon va o‘simlik turlarining hayoti uchun zarur bo‘lgan optimal sharoit mavjud. shuning uchun qo‘riqxonalar hayvon va o‘simliklarning ayrim turlarini saqlash va ularni ko‘paytirishda muhim rol o‘ynaydi. inson tomonidan o‘zgartirilgan landshaftlarga moslasha olmagan hayvonlarni faqat qo‘riqxonalarda saqlash mumkin bo‘lmoqda. bular – zubr, qulon, goral, begemot, yo‘lbars, arslon, qoplon, ilvirs (bars), suv kalamushi, turach, qizil g‘oz, gaga va boshqalardir. shuningdek, bir qancha o‘simlik turlari faqat qo‘riqxonalarda saqlanmoqda. masalan, aqshda mamont (sekvoyya) daraxti, livanda livan kedri, rossiya hududida tis, shamshod, nilufar va boshqa turlar ana shunday o‘simliklardandir. qo‘riqxonalar ovlanadigan hayvonlarni saqlash va ularni ko‘paytirishda katta rol o‘ynaydi. masalan, baykalda barguzin qo‘riqxonasi tashkil qilingan paytda (1916 yil) qurum toshlarda hammasi bo‘lib 20-30 suvsar yashardi. muhofaza qilish natijasida hozir bu hayvon ko‘payib, qo‘riqxonadagina emas, balki qo‘shni hududlarda ham ovchilik ahamiyatga ega. voronej qo‘riqxonasi barpo qilingan vaqtda (1927 yil) bir necha juft qunduz bor edi. shu qo‘riqxona tashkil etilgandan …

4 / 12

. jumladan, qo‘riqxonadagi yirtqichlar, ularning o‘ljalari hamda tuyoqlilar soni va yem-xashak bazasi ustidan nazorat qilib turilishi lozim. qo‘riqxonalar atrof-muhitni muhofaza qilish ishida alohida ahamiyatga ega bo'lib, landshaftlarni, tabiat yodgorliklarini, o ‘simlik va hayvonot dunyosini, tuproqlarni muhofaza qilishda, ularni ilmiy jihatdan o‘rganishda, ko‘paytirishda, o‘simlik va hayvonlar naslini saqlashda alohida rol o’ynaydi. qo‘riqxonalarning tabiatni muhofaza qilishdagi vazifalarini quyidagi guruhlarga bo'lish mumkin. 1. biror o‘lka va tabiat mintaqasining xarakterli landshaftlarini tabiiy holda saqlash uchun bunyod etiladigan qo‘riqxonalar. bunday qo‘riqxonalarda har bir tabiiy mintaqa, balandlik mintaqasida tabiiy landshaftlar namunasi va landshaft elementlari, masalan, xarakterli manzara, relef shakllari, tabiat yodgorliklari, ayrim tur o‘simliklari va hayvonlar saqlanib qolinadi. 2. soni kamayib va turi yo‘qolib borayotgan o‘simlik va hayvonlarni qo‘riqlash va ularni ko‘paytirish uchun tashkil etiladigan qo'riqxonalar. hozirgi vaqtda xalq xo‘jaligining, xususan, qishloq xo‘jaligining rivojlantirilishi, ko‘plab yangi yerlar o‘zlashtirib, ishga solinishi natijasida, sanoat korxonalarining ta’siri oqibatida tabiiy holda tarqalgan ayrim xil o'simliklar va hayvonlar turlari toboro kamayib, …

5 / 12

arda ilmiy tadqiqot ishlari olib boriladi. chunki taraqqiyot qonunlarini, tabiiy jarayonlar xarakteri va yo'nalishlarini faqat qo‘riqxonalardagina tabiiy holda o‘rganish mumkin. 4. qo‘riqxonalar xalq xo‘jaligi nuqtai nazaridan ham g‘oyat katta ahamiyatga ega. qo‘riqxonalarda o‘rmon va o'tloq o‘simliklarini, ov hayvonlarini, ayniqsa, mo’ynali hayvonlar, suv parrandalarini, baliqlami ko‘paytirish va ular yashash joylarini yaxshilash borasida katta ishlar amalga oshiriladi. hozirgi vaqtda mamlakatimizdagi qo'riqxonalar noyob hayvon va o‘simliklar ko‘paytiriladigan manbaga aylanib qolgan. 5. qo‘riqxonalar madaniy, estetik va istirohat jihatidan ham ahamiyatlidir. qo‘riqxonalarda tabiatning go‘zal manzaralari, tabiat yodgorliklari, estetik ahamiyatga ega bo‘lgan o‘simlik va hayvonlar namoyish qilinadi. bu esa kishilarda estetik zavq uyg‘otadi, tabiatni muhofaza qilish ishining zarurligini his etishga va kishilarni ona tabiatga muhabbat ruhida tarbiyalashga yordam beradi. bu vazifalarni bajarishda xalq xiyobonlari alohida o‘rin tutmoq kerak. chunki xalq istirohat bog‘larining vazifalari qo‘riqxonalar vazifalariga qaraganda ancha keng. buyurtmalar (zakazniklar) tabiatni muhofaza qilish tadbirlaridan biri sifatida juda qadimdan ma’lum. buyurtmalardalarda tabiiy -geografik komplekslar, komponentlarning ayrim qismlari, …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mavzu: maxsus himoyalangan tabiiy hududlarning toifalari"

mavzu: maxsus himoyalangan tabiiy hududlarning toifalari. reja: 1. qo'riqxonalar va buyurtma qo'riqxonalar haqida tushuncha. 2. milliy bog'lar va tabiiy rezervatlar haqida tushuncha. 3. o'zbekiston respublikasining muhofaza etiladigan tabiiy hududlari. xulosa. foydalanilgan adabiyotlar. keyingi yillarda planetamizda qo‘riqlanadigan hududlar soni to‘xtovsiz oshib bormoqda. bmt ma’lumotiga ko‘ra, 70-yillarning boshida dunyo bo‘yicha 1204 ta qo‘riqxona va milliy bog‘lar bo‘lgan edi. qo‘riqlanadigan hududlarning tez o‘sishi shundan ma’lumki, ularning uchdan bir qismi 1960 yillardan boshlab tashkil qilingan. hozirgi kunda yer kurrasi bo‘yicha tabiatni muhofaza qilinadigan hududlarning soni 40 mingdan ko‘p. shunday qilib, yuqorida aytganimizdek, muhofaza qilinadigan landshaftlar, ya’ni qo‘riqlan...

This file contains 12 pages in DOCX format (41.7 KB). To download "mavzu: maxsus himoyalangan tabiiy hududlarning toifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: mavzu: maxsus himoyalangan tabi… DOCX 12 pages Free download Telegram