diversifikatsiya va modernizatsiyalash jarayonlarini oshirish

DOCX 15 pages 44.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 44.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: raqobatli harakatlarni boshqarish. reja: 1. ishlab chiqarishni diversifikatsiyalash, modernizatsiyalash va mahsulot raqobatbardoshligini oshirishning xorij tajribasi 2. korxonalarni modernizatsiyalash sharoitida raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishning ustuvor yo’nalishlari 3. o‘zbekiston iqtisodiyotini yanada diversifikatsiya qilish hamda uning raqobatbordoshligini mustahkamlash yo‘llari va choralari foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati 1. ishlab chiqarish korxonalarini diversifikatsiyalash va modernizatsiyalash jarayonini tashkil etishning nazariy asoslari. diversifikatsiya (lot. diversiﬁ catio — oʻzgarish, xilma-xil taraqqiyot) — korxona (birlashma)larning faoliyati sohalari va ishlab chiqaradigan mahsulotlari turining kengayishi, yangilanib turishi. diversifikatsiya da yuqori samaradorlikka erishish, iqtisodiy foyda olish, bankrotlikka barham berish va boshqa maqsadlarda amalga oshiriladi. ilgari bir sohada ixtisoslashgan firmalarning (sanoat, qishloq xo’laligi, transport, moliya va h.k.) boshqa ishlab chiqarish tarmoqlari, xizmat koʻrsatish sohalariga, birinchi navbatda, yuqori foyda beradigan sohalarga kirib borishi ularning xoʻjalik faoliyati sohalari va imkoniyatlarini kengaytiradi. diversifikatsiya natijasida turli-tuman tovarlar ishlab chiqaradigan, xizmat koʻrsatadigan hamda ishlab chiqarish va ishlanmalar bilan band boʻlgan keng tarmoqli, ammo hamisha ham texnologikjihatdan oʻzaro bogʻlan-magan majmualar …

2 / 15

aridan rivojlana boshladi. dastlab aqsh, yaponiya, gʻarbiy yevropa davlatlarida diversifikatsiya sanoat, transport, qurilish, moliya sohalarida vujudga keladi. shu bois, diversifikatsiya xarakteri mazkur davlatlarning ijtimoiyiqtisodiy omillari, shuningdek, boshqa davlatlarga tegishli boʻlgan umumiy omillar (ilmiy-texnika inqilobi, yuqori foyda uchun kurash, raqobat kurashi, texnik taraqqiyotdan qolib ketmaslik va boshqalar) bilan belgilanadi. diversifikatsiyada firmalar, ayniqsa, monopol firmalar kup tarmoqlilik tusini oladi. ular, avvalo, koʻp daromadli, tez rivojlanadigan sohalar (masalan, elektronika, kimyo)da faoliyat boshlaydi. kompaniyalar mahsulot ishlab chiqarish bilan birga, shu mahsulot uchun zarur boʻlgan xom ashyoni ham oʻzlari tayyorlashga kirishadi. mablagʻlarni kam daromadli sohadan tejab koʻp foyda beradigan tarmoklarga sarf etadilar. masalan, aqsh konsernlari xizmat koʻrsatish, qurilish, yer maydonlari savdosi, nashr ishlari, savdo-sotiq axboroti, jihozlarni ijaraga berish va boshqalarda faoliyat yuritdi[footnoteref:1]. [1: oʻzme. birinchi jild. toshkent, 2000-yil.] oʻzbekistan xalq xoʻjaligida yangi barpo etilgan sanoat korxonalarida asosiy mahsulot turidan tashqari qoʻshimcha mahsulotlar, xalq isteʼmoli tovarlari ishlab chiqarish yoʻlga qoʻyilgan. diversifikatsiya usulida tavakkalchilik bir necha tovarlarga …

3 / 15

birinchi tur tovarni ko`proq sotish hisobidan qoplaydi. xuddi shunday qish faslidagi yo`qotishlar ikkinchi tovar hisobidan qoplanadi. ko`rinib turibdiki firma diversifikatsiya yo`li bilan tavakkalchilikni kamaytirdi. lekin, diversifikatsiya tavakkalchilikni to`liq yo`qotmaydi, u faqat kamaytiradi xolos[footnoteref:2]. [2: b.t. sаlimov, m.s. yusupov, b.b. salimov. mikroiqtisodiyot. 2025-yil. toshkent. 99-100-betlar.] modernizatsiya keng tushuncha bo’lib, uni ijtimoiy-iqtisodiy hayotning barcha jabhalariga tadbiqan qo’llash mumkin. bu, eng avvalo, modernizatsiyalash jarayonini turli jihatlarga ko’ra tasniflash orqali namoyon bo’ladi. “modernizatsiya, modernizatsiyalash (inglizcha modern - eng yangi, zamonaviy) – biror narsani yangilash unga zamoaviy tus berish, uni zamonaviy talablarga muvofiq o’zgartirish degan ma’noni bildiradi. modernizatsiyalashda mashina, apparat, turli texnologik qurilmalar, muhim kashfiyotlar texnika taraqqiyoti talablriga muvofiq qayta ishlanadi”[footnoteref:3]. [3: o’zbekiston milliy ensiklopediyasi. davlat ilmiy nashriyoti. – toshkent. 673-b.] xususan, ular modernizatsiya tushunchasiga tor ma’nodagi yondashuv sifatida quyidagi mazmundagi ta’rifni berish mumkin: “modernizatsiya – obyektni yangilash, yaxshilash, takomillashtirish, uni yangi talablar va me’yorlarga, texnik shartlarga, sifat ko’rsatkichlariga muvofiqlashtirish. asosan, mashina, asbob-uskunalar, texnologik jarayonlar …

4 / 15

chiqarishning jadal rivojlanish shartini belgilab beradi[footnoteref:4]. [4: iqtisodiyot tarmoqlari va korxonalarining texnik modernizatsiya va diversifikatsiya qilish darajasini baholash bo’yicha uslubiy tavsiyalar. tavsiya o’zbekiston respublikasi iqtisodiyot vazirligi (№2-1-7/49, 22.09.2010 y.) va davlat statistika qo’mitasi (№04-8, 14.09.2010 y.) tomonidan tasdiqlangan.] shuningdek, iqtisodiy adabiyotlarda modernizatsiya jarayonini tavsiflashdagi turlicha yondashuvlar mazmuni bayon etilgan (1-jadval). 1-jadval modernizatsiya jarayonini tavsiflashdagi turlicha yondashuvlar[footnoteref:5] [5: amonboyev m.r. korporativ korxonalar faoliayatini innovatsion boshqarish sharoitida ishlab chiqarishni modernizatsiyalshning asosiy yo’nalishlari. iqt.fan.nomz...diss. t.:2012.20-bet.] yondashuv yo‘nalishlari modernizatsiya jarayonining qisqacha tavsifi klassik sotsiologiya (e.dyurkgeym, m.veber) ijtimoiy mehnat taqsimotini amalga oshiruvchi ijtimoiy tabaqalanish jarayoni xo’jalik subyektlarining o’z faoliyatlari iqtisodiy samarasini eng yuqori darajada oshirish imkoniyatini beruvchi ratsionalizatsiya jarayoni neoklassik maktab xususiy mulkchilik va demokratiyani mustahkamlash vositasi keynschilar maktabi zamonaviy tarmoqlarni barpo etish maqsadida xo’jalikning asosiy tarmoqlarini qamrab oluvchi tarkibiy o’zgarishlar jadvalga ko’ra, modernizatsiya jarayoni mazmunini klassik sotsiologiya vakillari “ijtimoiy tabaqalanish” hamda “ratsionalizatsiya” jarayonlari, neoklassik maktab vakillari “xususiy mulkchilik va demokratiyani mustahkamlash vositasi”, keynschilar maktabi …

5 / 15

katlari taraqqiyoti darajasiga olib chiqish, turli siyosiy va iqtisodiy o’zgarishlar, jahon bozori kon’yunkturasidagi tebranishlar, inqiroz holatlariga nisbatan “chidamliligi”, mustaqil rivojlana olish imkoniyat va salohiyatlari aynan iqtisodiyotdagi tub islohotlar va ularning natijalariga bog’liqdir. biroq, shu bilan birga iqtisodiyotni modernizatsiyalash jarayonlarining amalga oshirilishida izchillik va mantiqiy muvozanatni ta’minlashga harakat qilishi lozim. iqtisodiy fanda modernizatsiyalash jarayonlarini turkumlash katta ahamiyat kasb etadi. masalan, texnologik (k.levi-stross), funksional (n.smelser) va global (p.viner) modernizatsiyalar farqlanadi. alohida mamlakatlarda modernizatsiya bosqichlarining turlicha talqini farqlanadi[footnoteref:6]. [6: amonboyev m.r. korporativ korxonalar faoliayatini innovatsion boshqarish sharoitida ishlab chiqarishni modernizatsiyalshning asosiy yo’nalishlari. iqt.fan.nomz...diss. t.:2012.22-bet] modernizatsiyalash jarayonlarining bosqichlari to’g’risida so’z ketganda, fikrimizcha, nazariy jihatdan, mazkur jarayonlarini qo’llashning turli darajalarini ajratib ko’rsatish maqsadga muvofiqdir (3-rasm). birinchi (eng quyi) daraja – alohida texnika, texnologiyani modernizatsiyalash bo’lib, ko’proq tor ma’nodagi modernizatsiyalash tushuncha-siga to’g’ri keladi. ikkinchi daraja – ishlab chiqarishni modernizatsiyalash yaxlit ishlab chiqarish jarayonlarini namoyon etib, o’z ichiga funksional jihatdan o’zaro bog’liq bo’lgan texnika va texnologiyalar bilan …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "diversifikatsiya va modernizatsiyalash jarayonlarini oshirish"

mavzu: raqobatli harakatlarni boshqarish. reja: 1. ishlab chiqarishni diversifikatsiyalash, modernizatsiyalash va mahsulot raqobatbardoshligini oshirishning xorij tajribasi 2. korxonalarni modernizatsiyalash sharoitida raqobatbardosh mahsulot ishlab chiqarishning ustuvor yo’nalishlari 3. o‘zbekiston iqtisodiyotini yanada diversifikatsiya qilish hamda uning raqobatbordoshligini mustahkamlash yo‘llari va choralari foydalanilgan adabiyotlar ro‘yhati 1. ishlab chiqarish korxonalarini diversifikatsiyalash va modernizatsiyalash jarayonini tashkil etishning nazariy asoslari. diversifikatsiya (lot. diversiﬁ catio — oʻzgarish, xilma-xil taraqqiyot) — korxona (birlashma)larning faoliyati sohalari va ishlab chiqaradigan mahsulotlari turining kengayishi, yangilanib turishi. diversifikatsiya da yuqori ...

This file contains 15 pages in DOCX format (44.8 KB). To download "diversifikatsiya va modernizatsiyalash jarayonlarini oshirish", click the Telegram button on the left.

Tags: diversifikatsiya va modernizats… DOCX 15 pages Free download Telegram