o‘rta asrlarda movarounnahr davlati va huquqi (xiii asrgacha)

DOC 140,5 КБ Бесплатная загрузка

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1443777929_61458.doc o‘rta asrlarda movarounnahr davlati va huquqi (xiii asrgacha) reja: 1. o‘rta osiyoda arablar hukmronligini o‘rnatilishi 2. arablar hukmronligi davrida movarounnahrning boshqaruv tizimi. 3. islom dinining yoyilishi va uning movarounnahr siyosiy ijtimoiy va huquqiy hayotidagi o‘rni. 4. somoniylar davlati va huquqi. 5. qoraxoniylar davlati va huquqi. 6. saljuqiylar davlati va huquqi. 7. g‘aznaviylar davlati va huquqi. 8. xorazmshohlar davlati va huquqi. arablar o‘zbekiston hududini bosib olishda xurosonni o‘zlarining tayanch nuqtalariga aylantirganlar. o‘sha yerda turib, o‘zbekiston hududini «movarounnahr» - «daryoning orti», «daryoning narigi tomoni» deb ataganlar. shu davrdan boshlab «movarounnahr» degan ibora bizning hududimizga nisbatan ishlatiladigan bo‘lgan. markaziy osiyo yerlariga birinchi bor lashkar tortib kelgan hukmdor ziyod ibn abu sufyondir. u 666 yilda (hijriy 46 yilda) amudaryo bo‘ylarigacha keladi, marvni egallab katta boylik va o‘ljalar olib yurtiga qaytib ketadi. o‘rta osiyoning qulay va go‘zal tabiiy iqlimi va sharoiti hamda behisob boyliklari mol-dunyoga o‘ch arab sahroyilarining tinchligini buzgan edi. har ikki o‘rtada …

zarbop kiyimlarini yechib olib qullarga aylantirgan. erkparvar buxoroliklar bunday haqorat va pastkashlikka chiday olmasdan sa’id ibn usmon saroyiga bostirib kiradilar va avval uni, so‘ngra o‘zlarini o‘ldiradilar. narshaxiyning yozishicha, buxoro aholisi har safar islom lashkarlari kelganda musulmon bo‘lar, arablar qaytib ketgandan so‘ng, esa yana dindan qaytar edilar. 704 yilda xuroson taxtiga qutayba ibn muslim o‘tiradi va xurosonni batamom o‘ziga bo‘ysundiradi. ana shu davrdan e’tiboran arab bosqinchilari tomonidan movarounnahrni zabt etishning ik-kinchi davri boshlanadi. narshaxiyning ma’lumot berishicha, qutayba “katta tayyorgarlikdan so‘ng "sakson sakkizinchi yili (12 dskabr 706- 30 noyabr 707) jayhun daryosidan o‘tadi. poykand aholisi bundan xabardor bo‘lib, shaharni juda mustahkam devor bilan o‘raydilar. shuning uchun ham uni «jez shahar» deb ham atashgan. musulmonlar qattiq va shiddatli janglardan so‘ng, bu shaharni egallashgan. ikki o‘rtada sulh tuziladi. qutayba poyqand shahriga amir etib, varqo ibn nasr bohiliyni tayinlab, o‘zi buxoro tomon yurishni davom ettiradi. poyqandda hukmron bo‘lib qolgan varqo shahar xalqiga jabr va zulm …

ab chiqqan reja asosida musulmon arablar og‘ir vaziyatdan eson-omon qutiladilar. ular tarxunni aldov bilan safdan chiqarib ittifoqchilar safini bo‘lib yuboradilar. qutayba bilan so‘g‘d podshosi sulh bitimi tuzadi. bitimga ko‘ra, tarxun arablarga har yili ikki million dirhamdan xiroj to‘laydigan bo‘ladi. foyatda og‘ir vaziyatdan ustamonlik bilan chiqib ketgan qutayba endi asosiy zarbani kuchli raqib, lekin laqma siyosatdon so‘g‘d hokimi tarxunga qarshi qaratadi. o‘rtada tuzilgan sulh shartnomasiga qaramasdan, o‘zaro kelishuv asosida samarqanddagi masjid qurili-shini tezlashtirish bahonasida shaharga g‘isht teruvchilar o‘rniga 4000 qurollangan arab kiritiladi. shahar talanib, aholi qirg‘in qilinadi. tarxun ham qatl etiladi. sosoniylarning eng so‘nggisi yazdigardning qizi asir olinadi va u xalifa validga yuboriladi. samarqandda qo‘lga olingan oltin butlar va ularning jihozlari 50 ming misqolni tashkil etadi. samarqandni egallashda 300 ta devor-buzar moslamalar ishlatilib arablar samarqandni batamom vayron etadilar. nihoyat samarqandning yangi hokimi gurak (709-738) bilan qutayba o‘rtasida sulh bitimi imzolanib, bu bitimga ko‘ra u arablarga yiliga 2 mln 200 ming dirham …

latchalar tarqoqlikdan ustalik bilan foydalanganlar. ikkinchidan, arablar ko‘manchi turk qabilalari bilan mahalliy o‘troq xalqlar o‘rtasida mavjud bo‘lgan qarama-qarshiliklardan ham foydalandilar. uchinchidan, arablar movarounnahrga qadar juda ko‘plab boshqa mamlakatlar va aholi hududlarini bosib olgan edilar. to‘rtinchidan, arablar movarounnahr hududlariga bostirib kelganlarida bu yerda ko‘pdinlik hukm surardi. bu hol arablarga qarshi o‘lkamiz hududi xalqlarining bir-lashuviga to‘sqinlik qilgan va arab bosqinchilarining g‘alabasini yengillashtirgan. arablar talonchilik siyosatini yuritib, o‘zbekistonning juda ko‘p madaniy boyliklarini vayron qilganlar, juda katta o‘ljalari-ni qo‘lga kiritganlar va mahalliy aholining katta qismini qullarga aylantirganlar. manbalarda qutayba ibn muslim o‘rta osiyodan 100 mingtaga yaqin asirlarni qul qilib olib ketganligi ko‘rsatiladi. arablar bosib olgan yerlariga o‘zlarining dini- islomni va u bilan birga xalifalikda hukmron bo‘lgan feodal huquqi tizimi – musulmon huquqi yoki shariatni kuch bilan joriy qilganlar. xalifalikning talonchilik va mahalliy xalqni huquq jihatdan ezish siyosati mahalliy madaniyatni yemirish, arab tili, yozuvi va islom dini aqidalarini zo‘rlab o‘rnatish xalq g‘azabiga duch kelgan. kuchli …

agi mustaqil davlat tuzishga sharoit yaratilgan. arablar o‘rta osiyoda o‘z hukmronliklarini o‘rnatish bilan bu yerda mustahkam o‘rnashib qolishga harakat qilganlar. shu maqsadda ular bosib olingan shahar va qishloqlarga butun-butun oilalari bilan kelib joylashganlar, mahalliy aholining uylarini, mol-mulk-larini zo‘rlik bilan tortib olganlar. masalan, arablar tomonidan buxoro va samarqand bosib olingandan keyin qutayba aholidan uylarining yarmini arablarga berishni talab qilgan. xonadonlarga kirib olgan arablar o‘zlarini katta tutar, sahoba avlodidanmiz deb pesh qilar edilar. shuning uchun ham keyinchalik ular xo‘ja nomi bilan tanilib ketadi. demak, tarixdan xalqni xo‘ja va fuqaro (qora xalq)larga ajratish o‘sha vaqtlardan boshlagan. mahalliy aholining asosiy mashg‘uloti dehqonchilik hisoblan-gan. bu davrdagi butun dehqonlar ommasini ozod dehqonlarga, yarim qaram (kadivar) dehqonlarga yoki qullarga ajratish mumkin. chorikorlik ijarasining keng tarqalishi natijasida kadivarlar soni o‘sgan. badavlat yer egalari o‘zlarining yirik xo‘jaliklariga ega emas edilar. ular o‘z yerlarini mayda qismlarga ajratib, dehqonlarga turli shartlar aosida bo‘lib berganlar. bunday chorikorlik ijarasi asosida yer olgan dehqonlar …

Хотите читать дальше?

Скачайте полный файл бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "o‘rta asrlarda movarounnahr davlati va huquqi (xiii asrgacha)"

1443777929_61458.doc o‘rta asrlarda movarounnahr davlati va huquqi (xiii asrgacha) reja: 1. o‘rta osiyoda arablar hukmronligini o‘rnatilishi 2. arablar hukmronligi davrida movarounnahrning boshqaruv tizimi. 3. islom dinining yoyilishi va uning movarounnahr siyosiy ijtimoiy va huquqiy hayotidagi o‘rni. 4. somoniylar davlati va huquqi. 5. qoraxoniylar davlati va huquqi. 6. saljuqiylar davlati va huquqi. 7. g‘aznaviylar davlati va huquqi. 8. xorazmshohlar davlati va huquqi. arablar o‘zbekiston hududini bosib olishda xurosonni o‘zlarining tayanch nuqtalariga aylantirganlar. o‘sha yerda turib, o‘zbekiston hududini «movarounnahr» - «daryoning orti», «daryoning narigi tomoni» deb ataganlar. shu davrdan boshlab «movarounnahr» degan ibora bizning hududimizga nisbatan ishlatiladigan bo‘lgan. markazi...

Формат DOC, 140,5 КБ. Чтобы скачать "o‘rta asrlarda movarounnahr davlati va huquqi (xiii asrgacha)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: o‘rta asrlarda movarounnahr dav… DOC Бесплатная загрузка Telegram