куйдирги (antrax)

PPT 37 стр. 3,7 МБ Бесплатная загрузка

37 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 3,7 МБ

Тип файла PPT

Страницы 37

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 37

куйдирги куйдирги (antrax) куйдирги - спора ҳосил қилувчи бактерия қўзғатадиган (bacillus anthracis), турли юқиш механизмларига эга бўлган, асосан ўзига хос карбункул, баъзида ўпка ичак ва оғиз-томоқ шаклларида намоён бўладиган зооантропоноз ўта хавфли юқумли касалликдир. * куйдирги синонимлари: сибирка, куйдирги карбункули, ёмон карбункул, илоҳий олов, “форс олови”, “эрон алангаси” ва ҳ.к. тарихи ва географик тарқалиши куйдирги қадимдан маълум касалликдир. абу али ибн сино, гиппократ, гомер ва бошқалар бу касалликни ҳайвонлардан одамга юқадиган касаллик деб таърифлаганлар. ўрта асрда италияда xviii ва xix асрда францияда, европа ва америка қитъасида куйдирги касаллиги қишлоқ хўжалик ҳайвонлари ва аҳоли орасида кенг тарқалган. 1965 – 1967 йилларда европа, осиё, америка ва африка қитъаларида 21400 га яқин касаллик қайд этилган. россия, ироқ, ҳиндистон, италия ва англия давлатларида ҳам куйдирги тез-тез учраб туради. ўзбекистон республикасининг барча маъмурий ҳудудларида куйдиргининг нохуш стационар пунктлари мавжуд куйдирги касаллигини дунё бўйича тарқалиши 1930 – 2008й.ларда рўйхатга олинган тупроқ ўчоқлари маъмурий ҳудудлар тупроқ ўчоқлар …

2 / 37

979 14 0,09 2002 – 2005, 2010 0 0 2006 3 0,01 2007 - 2008 2 тадан 0,01 2009, 2011 1 тадан 0,01 2012й 3 0,02 этиология касаллик қўзғатувчиси bacillus anthracis ҳисобланади. грамммусбат, йирик, у ҳаракат қилмайди, анилин бўёқлари билан бўялади, аэроб, капсула ва спора ҳосил қилиш хусусиятига эга. қаттиқ озуқа муҳитларида rr—форма шаклини ҳосил қилади («медуза боши ») споралари инфекцияни циркуляция қилишини асосий омили ҳисобланади, споралари ўта чидамли бўлиб, сувда тахминан 10 йил, тупроқда эса ўн йиллаб сақланади. аэрозол шаклда ҳам юқумлидир. эпизоотологияси ифлосланган тупроқ куйдиргининг манбаи ҳисобланади. ҳайвонлар орасида куйдиргининг кўплаб тарқалиши йилнинг фаслига алоқадор бўлиб, асосан ҳайвонларни чўлларда боқиш жараёнига боғлиқдир. ҳайвонлар ўт ва ўсимлик илдизларини юлиб чайнаганда касалланадилар. шунингдек касаллик ҳайвонларга ҳаво-томчи йўли, чанг-тўзонлар билан юқори нафас йўллари орқали юқади. соғлом ҳайвонга куйдирги трансмиссив йўл билан, турли хил қон сўрувчилар орқали ҳам юқиши мумкин. ҳайвонларда куйдиргининг клиник белгилари касалликнинг яширин даври 1-3 кун, баъзида 8 кун …

3 / 37

да шохли ҳайвонларда касаллик яшин тезлигида ўтади ва ҳайвонларнинг тўсатдан нобуд бўлиши билан тугайди. уларнинг ички аъзоларида геморрагик шишлар пайдо бўлади. отларда куйдирги асосан ичак ва тери шаклида бўлиб, инфильтратлар чуқур жойлашади, улар гангрена ва парчаланиш билан тугайди. касаллик 8-36 соат, баъзан эса 3-6 кун давом этади. чўчқаларда эса касаллик маҳаллий узгаришлар билан кечади: бўйин, кўкрак қафаси шишади, нафас олиши қийинлашади, қусиш, йўталиш, хириллаш аломатлари пайдо бўлади. бурун ва оғиз бўшлиғи шиллиқ кавати кўкимтир-қизил рангли бўлади, тилда ва қаттиқ танглайда шишлар, карбункуллар пайдо бўлади, чўчқа асфиксиядан нобуд бўлади. чўчқаларда куйдирги баъзан сурункали турда ўтиши мумкин. ҳайвонлар турли йўллар билан зарарланадилар: алиментар, споралар тупроқ (ўт-ўланлар еганда) ва сув (сув ичилганда) билан юқади асосан қурғоқчилик бўлганда зарарланадилар кам ҳолларда – молхоналарда боқилган моллар инфекция билан зарарланган емлар еганида ҳайвонларни иккинчи зарарланиш йўли–трансмиссив–сўналар чақиши оқибатида бўлиши мумкин ҳайвонларда куйдирги касаллиги тарқалган шаклда ўткир ва яшин тезлигида кечади ва касалланганларни 95% нобуд бўлади эпидемиологияси …

4 / 37

ар маҳсулотларидан тайёрланган кийим-кечак (пальто, шуба, юнгли ёқа, қўлқоп ва шунга ўхшаш) ларни кийганда, баъзан эса касал ҳайвон маҳсулотлари (гўшт, сут) орқали ва шунингдек, тери ва жун каби маҳсулотларни қайта ишлаш жараёнида ифлосланган ҳаво-чанг орқали ҳам юқиши мумкин. патогенез куйдиргининг қўзғатувчиси соғлом организмга тирналган тери, юқори нафас йўллари ва ошқозон-ичак йўлининг шиллиқ пардаси орқали ўтади. организмга тушган куйдирги таёқчаларининг бир қисми фагоцитлар томонидан ютилади (фагоцитоз), қолган қисми эса лимфа ва қон орқали бутун организм (жигар, талоқ, ўпка, ичак девори, тери ости, бириктирувчи тўқима ва бошқалар)га тарқалади. тери орқали ўтиш жойида қизариш ва карбункул пайдо бўлади. кўпроқ терининг очиқ қисми зарарланади. қўл ва бош териси бу борада энг хавфли ҳисобланади. клиникаси куйдиргининг тери шаклида бациллалар кирган жойда 2-3 кундан сўнг қичийдиган қизғиш доғ бўлиб, у тезда қизил тусли пуфакча (папула) га айланади, пуфакча лойқа, қонсимон суюқлик билан тўлади ва пустулага айланади. унинг қаттиқ қичиши туфайли бемор уни кўпинча ёриб ташлайди. натижада …

5 / 37

ли касалликнинг ўпка шакли жуда оғир ўтади ва ўлим билан тугайди. хасталик тез бошланади, беморда шамоллаш белгилари, кўкрак қисмида ўткир оғриқ пайдо бўлади, нафас олиши қийинлашади, қон босими пасаяди. юрак уриши тезлашади, балғамда қон пайдо бўлади. хасталик 2-3 кун давом этиши мумкин. клиникаси (давоми) ичак шакли куйдиргининг ичак шакли умумий заҳарланиш, тана ҳароратининг кўтарилиши, қоринда ўткир оғриқ пайдо бўлиши, кўнгил айниши, қон аралаш қусиш ва ич кетиши билан характерланади. беморнинг аҳволи тезда оғирлашади ва касаллик ўлим билан тугайди. клиникаси (давоми) оғиз-халқум шакли оғиз-халқумни ярали-некротик зарарланиши бўйиндаги яққол шиш, кўпинча бир тарафли ташхисоти куйдирги касаллигининг клиник аломатлари, бемордан олинган эпидемиологик анамнез ва лаборатория текширувлари натижаларига асосланган ҳолда қўйилади. куйдиргида бемордан олинадиган намуналар: тери шакли ўпка шакли ичак шакли оғиз-халқум шакли менингеал шакли пуфакчалар ичи, яра туби ёки қора қўтир четидан суртма, пункцион биопсия балғам (томоқдан суртма), қон, плеврал суюқлик ахлат, қусуқ, қон, асцитик суюқлик қон, томоқдан суртма, балғам орқа мия суюқлиги, …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 37 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "куйдирги (antrax)"

куйдирги куйдирги (antrax) куйдирги - спора ҳосил қилувчи бактерия қўзғатадиган (bacillus anthracis), турли юқиш механизмларига эга бўлган, асосан ўзига хос карбункул, баъзида ўпка ичак ва оғиз-томоқ шаклларида намоён бўладиган зооантропоноз ўта хавфли юқумли касалликдир. * куйдирги синонимлари: сибирка, куйдирги карбункули, ёмон карбункул, илоҳий олов, “форс олови”, “эрон алангаси” ва ҳ.к. тарихи ва географик тарқалиши куйдирги қадимдан маълум касалликдир. абу али ибн сино, гиппократ, гомер ва бошқалар бу касалликни ҳайвонлардан одамга юқадиган касаллик деб таърифлаганлар. ўрта асрда италияда xviii ва xix асрда францияда, европа ва америка қитъасида куйдирги касаллиги қишлоқ хўжалик ҳайвонлари ва аҳоли орасида кенг тарқалган. 1965 – 1967 йилларда европа, осиё, америка ва африка қитъаларид...

Этот файл содержит 37 стр. в формате PPT (3,7 МБ). Чтобы скачать "куйдирги (antrax)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: куйдирги (antrax) PPT 37 стр. Бесплатная загрузка Telegram