yosh davrlari psixologiyasi

DOCX 21 pages 46.4 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 46.4 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

yosh davrlari psixologiyasi reja: 1. yosh davrlari klassifikasiyasi 2. har bir yosh davrining o’zigaxos psixologik rivojlanishi 3. yosh davrlari krizislari va psixologik o’zgarishlar 4. har bir yosh davridagi shaxslarni to’g’ri shakllantirishda ma’rifiy tadbirlar va bilimdonlikning o’rni «farzandlaringizni ilm va odobini, o’zingizning ilm va odobingiz bilan cheklamang, ularni kelgusi zamon uchun tayyorlang, chunki ular sizning zamonangizga tegishli emas, ular kelgusi odamlardir». (aflotun) yosh psixologiyasi muammolarini izchil va atroflicha, muayyan yo’nalishda o’rganish maqsadida o’tgan allomalarmizning asaralarida yoritilgan shaxsning psixik holati rivojlanishi va ijtimoiy hayot o’zgarishlari jarayonida ruhiy holatining taraqqiyoti to’g’risida qimmatli fikrlar bildirilgan, jumladan ushbu masalalar to’rt xil manbada yoritilganligi bizgacha ma’lum: 1. xalq ijodiyoti: - rivoyatlar, maqollar, matallar va masallar; 2. maxsus ijodkor kishilar (hukmdorlar) muayyan shaxsga bag’ishlab yozgan o’git- nasixatlar va hikoyatlar; 3. – qomusiy, o’rta osiyo ilmiy nazariy qarashlarida; 4. turli davrlarda ijod qilgan shoir va yozuvchilar ijodida o’z aksini topgan. masalan, abu nosir farobiyning inosn va uning psixikasi …

2 / 21

b, gulxaniy, nodira, uvaysiy, muqumiy, furqat, bedil, zavqiy, hamza, avloniy va boshqalarning yoshlar tarbiyasiga, axloq-odob, fe’l-atvori, oilaviy hayot masalalariga, shaxslararo munosabatlarga doir qarashlari ham turli janrlardagi asarlarda ravon va ixcham bayon qilib berilgan. rossiyada ilmiy psixologiyani rivojlantirishda k.d.ushinskiy, n.f.kapterev, i.a.sikorskiy, a.p.nachayev, a.f.lazurskiy, p.f.lesgaft kabi olimlar katta hissa qo’shganlar. k.d.ushinskiyning “inson tarbiya predmeti”, n.f.kapterevning “pedagogik psixologiya”, i.a.sikorskiyning “bola ruhi”, a.p.nechayevning “hozirgi zamon eksperimental psixologiyasi va uning maktab ta’limiga munosabati” va boshqa ko’pgina asarlarda psixologik ilmiy tadqiqotni jadallashtirishgaxizmat qiladi. xix asr oxiri xx asr boshlarida g’arbiy yevropa mamalkatlari va aqsh da yosh psixologiyasi va pedagogik-psixologiya fanlarida ilmiy tadqiqotlarga asoslangan qator asarlar paydo bo’ldi. amerikalik psixolog u.djems “o’qituvchilar bilan psixologiya to’g’risida suhbat” (1902) asarida yosh davrining xususiyatlari haqida ilmiy va amaliy ahamiyatga ega bo’lgan ma’lumotlarni chuqur tahlil qiladi. 2. shu vaqtgacha psixologiya ilmida shaxs taraqqiyotini davrlarga bo’lib o’rganishga juda katta e’tibor qaratilgan. bir qancha davriy sxemalar ham taklif etilgan. lekin shu sohada astoydil …

3 / 21

avsiya qiladi: 1. bola – tashqi muhit – ma’lumotlarni qayta ishlash. 2. tafakkur: a) ijtimoiy davrgacha; b) ijtimioiy davr. 3. intellekt: a) sensomotor – 2 yoshgacha; b) operasional davrgacha – 2-7 (8); v) yaqqol davri – 7 (8) – 11 (12)yoshgacha; g) rasman (formal) operasiya davri – 11 (12) – 15 yoshgacha.bu davrda bola nafaqat bevosita ko’rib turgan narsasi, balki mavhum tushunchalar va so’zlar vositasida ham fikr yurita oladi. d.b.el’koninning yosh davrlari bosqichlarini bo’lishi e.eriksonning taraqqiyotini davrlarga bo’lish tamoyillariga asoslanadi. bu klassifikasiyalarda bolalik davrini o’zining uch davri farqlanadi: ilk bolalik, bolalik va o’smirlik. har bir bosqichning o’ziga xos yetakchi faoliyati, o’zgarishlari va rivojlanish shart-sharoitlari mavjud bo’ladi va ularni bilish tarbiyachilar uchun katta amaliy ahamiyatga ega bo’ladi. har bir bosqichda faoliyat motivlari ham o’zgaradi, ularning o’zgarishi shaxs ehtiyojlari va talabalari darajasining o’zgarishiga mos tarzda ro’y beradi. inson hayotining barcha davrini yaxlit tarzda qamrab olgan klassifikasiyalardan biri butun jahon olimlarining qaroriga ko’ra, …

4 / 21

ng rivojlanish bosqichlariga tayangan klassifaksiyasi ham mavjud bo’lib, unda har bir taraqqiyot davrida alohida ahamiyat kasb etadigan sifatlar ham salbiy jihatdan ajratilgan. 1-bosqich (ishonch-ishonchsizlik) – bu hayotning 1-yili. 2-bosqich (mustaqillik va qat’iyatsizlik) – 2-3 yoshlar. 3-bosqich (tadbirkorlik va gunoh hissi) – 4-5 yoshlar. 4-bosqich (chaqaloqlik va yetishmovchilik) – 6-11 yoshlar. 5-bosqich (shaxs identifikasiyasi va rollarning chalkkashligi) – 12-18 yoshlar. 6-bosqich (yaqinlik va yolg’izlik) – keksalik. 7-bosqich (umuminsoniylik va o’ziga berilish) – yetuklik davri. 8-bosqich (yaxlitlik va ishonchsizlik) – keksalik. erikson klassifikasiyasining o’ziga xos qimmati shundaki, unda shaxsning o’zi to’g’risidagi tasavvurlarning jamiyat ta’sirida o’zgarishi nazarda tutiladi. shunga o’xshash bosqichlarga bo’lishlar oxirgi paytda yana ko’plab mualliflar tamonidan taklif etilmoqda (g.grimm, d.bromley va boshq.). ularning barchasidagi umumiy mezon shuki, har bir taraqqiyot davri shaxs rivoji uchun nimani taklif etadiyu, shaxs unda qanday rivojlanish ko’rsatkichlariga ega bo’ladi. ularni tabiiy o’zgarishlarda bilish va shpganish kerak, chunki busiz shaxs tarbiyasini to’g’ri yo’lga qo’yib bo’lmaydi. masalan, maktab …

5 / 21

shda o’jarlik alomatlari paydo bo’ladi, sababi esa ruxiy dunyosida ro’y berayotgan o’zgarishlardir. «men o’zim» degan tushuncha ustunlik qiladi. irodasi o’sa boshlaydi. maqtov va olqishga ehtiyoj tug’iladi. 3. uch yoshdan bola serg’ayrat, tinib-tinchimas bo’ladi, irodasi, diqqat, xotirasi o’sa boshlaydi. bola organizmi jadal suratlar bilan o’sishi boshlaydi. muloqotda ota-ona bilan bola o’rtasidagi keskin kelishmovchiliklar boshlanadi. kuzatuvchanlik, bilimga intilish kuchli bo’ladi. 4. to’rt yoshdan bola mustaqillikka intila boshlaydi. ovqatlanish, kiyinish vujudga keladi. xotira, diqqat iroda, idrok o’sadi, tafakkur qila boshlaydi. 5. besh yoshdan bolaning ruhiy xususiyati, jarayon va xolatlari o’sib kelayotganligi (diqqat, iroda, idrok, xotira, tafakkur) sababli o’z xulq-atvorini idora qilish, bilimlarni egallash malakasini shakllantirish maqsadga muofiq. 6. bola olti yoshga tulganda o’sish tezlashib, u ko’proq bo’yiga o’sadi, kiyim tanlashga e’tibor beradi, ishchanlik qobiliyati o’sadi. ish qurollaridan foydalanish, uquvi paydo bo’ladi. javobgarlik xissi paydo bo’ladi. bu yoshda nutq jadal suratlar bilan o’sib so’z boyligi 2500 ga yetadi. gap tuzish, suxbat ko’rishni uddasidan chiqadi, …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yosh davrlari psixologiyasi"

yosh davrlari psixologiyasi reja: 1. yosh davrlari klassifikasiyasi 2. har bir yosh davrining o’zigaxos psixologik rivojlanishi 3. yosh davrlari krizislari va psixologik o’zgarishlar 4. har bir yosh davridagi shaxslarni to’g’ri shakllantirishda ma’rifiy tadbirlar va bilimdonlikning o’rni «farzandlaringizni ilm va odobini, o’zingizning ilm va odobingiz bilan cheklamang, ularni kelgusi zamon uchun tayyorlang, chunki ular sizning zamonangizga tegishli emas, ular kelgusi odamlardir». (aflotun) yosh psixologiyasi muammolarini izchil va atroflicha, muayyan yo’nalishda o’rganish maqsadida o’tgan allomalarmizning asaralarida yoritilgan shaxsning psixik holati rivojlanishi va ijtimoiy hayot o’zgarishlari jarayonida ruhiy holatining taraqqiyoti to’g’risida qimmatli fikrlar bildirilgan, jumladan ushb...

This file contains 21 pages in DOCX format (46.4 KB). To download "yosh davrlari psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: yosh davrlari psixologiyasi DOCX 21 pages Free download Telegram