arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar

PPTX 15 pages 1.2 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar reja 1 arab yozuvdagi manbalar 2 fors yozuvdagi manbalar 3 turkey yozuvdagi manbalar arab yozuvidagi dastlabki manbalar tarixidan. arab tilidagi yozma manbalar: qur’oni karim va uning tafsirlari; hadislar; muhammad payg’ambar va xilifalar hayotiga oid asarlar. fihhga oid manbalar. arab tilida yozilgan turli fan sohalariga oid manbalar (filologiya, lug’atlar, filosofiya, meditsina, geografiya va b.). arab tilidagi tarixiy asrlar (al-madoiniy, tabariy, al-balazuriy, al-ya’qubiy, beruniy va b.). fanlar tasnifiga oid asarlar (ibn an-nadim, abu abdulloh al-xorazmiy va b.). ix-xiii asrlar davomida arab tilidagi manbalarning ko’payishi. forsiy tilda arab yozuvida yozilgan dastlabki manbalar. arab yozuviga o’tish bosqichlari. forsiy matnlardagi xat turlari. xattotlik-kasb. forsiy yozma merosning ko’payib borishi. eng qadimgi forsiy qo’lyozmalar (islomga oid manbalar; turli fan sohalariga oid asarlar). bizgacha yetib kelgan forsiy yozma meros haqida (tarjimayi «tarixi tabari», hudud-ul-olam, jahonnoma, «zayn-ul-axbor» gardiziy asari; firdavsiy «shohnoma» va b.). arab yozuvidagi turkiy yozma …

2 / 15

ishi. qo’lyozmalarning jahon bo’ylab tarqalish sabablari. sharq qo’lyozmalarining yevropaga tarqalishi. sharq qo’lyozmalarining turli mamlakatlardagi miqdoriy ko’rsatkichi. qo’lyozmalar xazinalari: misr, eron, buyuk britaniya, germaniya, turkiya, rossiya, o’zbekiston. sharq qo’lyozmalarini tavsiflash va kataloglar chop etilishi tarixidan. o’zbekiston fanlar akademiyasi sharqshunoslik instituti sharq qo’lyozmalari xazinasi. v-vi asrlarda o’zbekiston tarixi eftaliylar va eftaliylar davlati tarixi bilan bog’liqdir. tarixiy manbalar, shuningdek, arxeologik qazishlar bergan ma’lumotlarga qaraganda, eftaliylar saklar va masagetlarning avlodlaridir. eftaliylar juda katta hududda o’z hukmronliklarini o’rnatdilar. ularning davlatiga sharqiy turkistondan kaspiy bo’ylarigacha bo’lgan yerlar qarar edi. eftaliylar milodning 457-yilida chag’aniyon, toxariston va badaxshonni bo’ysundirishga muvaffaq bo’ldilar. eron shohi sosoniy piruz (459-484 yy.) eftaliylarga qarshi uch bor qo’shin tortti, lekin uning barcha yurishlari mag’lubiyat bilan yakunlandi. buning ustiga eron eftaliylarga o’lpon to’lab turishga majbur bo’ldi. shundan keyin eftaliylar marv va kobulni, oradan ko’p vaqt o’tmay, sharqiy turkistonni ham bo’ysundirishga muvaffaq bo’ldilar. arab tilida yozilgan manbalar. o’zbekistonning vii asr oxiridan boshlab, xii asrgacha bo’lgan tarixi …

3 / 15

da ona vatanga muhabbat alohida namoyon bo’ladi, bu ayniqsa abu rayhon beruniyning “osor ul-boqiya” asarida xalqimiz qadimgi madaniyati to’g’risidagi ma’lumotlarida alohida ko’zga tashlanadi. ikkinchi guruh - xorijlik olimlardan iborat bo’lib, ular yaratgan arab tilidagi asarlarida yurtimiz tarixi madaniyati, siyosiy-ijtimoiy hayoti yoritilgan. ushbu mualliflarning eng yiriklari abulhasan madoiniy (vaf. 840 y.), abulabbos al-ya’qubiy (ix asr), abubakr al-balazuriy, ibn xurdodbeh (820-taxm.913), abu ja’far tabariy (839-923 y.), ishoq al-istahriy (850-934 y.) va boshqalardir. mazkur muarrixlar yurtimiz hududini umummusulmon olami, arab xalifaligi bir qismi sifatida yoritganlar. ular asosan arab xalifalikni ikki qismga, ya’ni arab va a’jam - g’ayri arabga ajratib o’rganar edilar. arablar tomonidan yurtimizga berilgan nom movarounnahr – daryoning u yog’idagi mamlakat mazmunini bildiruvchi jug’rofiy nom bizgacha yetib kelgan bo’lib, asosan arab mualliflari asarlarida iste’foda etiladi. quyida arab tilida bitilgan eng muhim manbalar va ularning mualliflari haqida ixcham ma’lumot keltiriladi. (ushbu ma’lumotlardan ma’ruzachi o’z xohishiga binoan tanlab ana o’shalardan foydalanishi mumkin.) “kitob at-tarix” …

4 / 15

tobini arab tiliga tarjima qilgan va uni o’zining yangi ma’lumotlari bilan boyitgan. “kitobi surat al-arz” (“yer tasviri kitobi”) asarida kaspiy dengizi yoki xorazm dengizi haqida qimmatli ma’lumotlar bor. ushbu tarixiy jug’rofiyaga oid asardagi o’rta osiyoga oid ma’lumotlar katta ilmiy ahamiyatga ega. kitobning 937 mklodiy, hijriy 428 yili ko’chirilgan mo’‘tabar qo’lyozmasi yuizgacha yetib kelgan bo’lib, unga turli xaritalar chizib ilova qilingan. ushbu mo’‘tabar qo’lyozma matni 1926 yili sharqshunos h.m.mjik tomonidan leyptsigda nashr qilingan. kitobni o’zbek tiliga a.ahmedov tarjima qilib, ilmiy sharhlar bilan 1983 yili chop etgan. “kitob al-mag’oziy” kitob muallifi madoiniy abulhasan ali ibn muhammad (vaf. 840 y.) arabiston, xuroson va movarounnahrning vii-viii asr boshlaridagi ijtimoiy-siyosiy tarixiga oid ikki yuzdan ziyod asar yozgan yirik arab tarixchi olimidir. “axbor al-xulafo”(“xalifalar haqida xabarlar”), “kitob al-mag’oziy” (“urushlar haqida kitob”), “kitob futuh ash-shom” (“shomning bosib olinishi haqida kitob”), “tarix al-buldon” (“mamlakatlar tarixi”) ana shu asarlar jumlasidandir. “kitob al-mag’oziy” eron, afg’oniston va o’zbekistonning arablar istilosi va …

5 / 15

arda arablar qo’l ostidagi mamlakatlarning geografik holati, yirik shaharlar va qal’alari, aholisi va uning asosiy mashg’uloti, urf-odatlari, o’sha mamlakatdan olinadigan xirojning umumiy miqdori haqida qimmatli ma’lumotlar keltiriladi. ushbu asarning ikki mo’‘tabar qo’lyozmasi ғarbiy germaniya kutubxonalarida saqlanmoqda. kitobning arabcha matni gollandiyalik mashhur sharqshunos m.de gue (1836-1909 y.) tomonidan 1892 yili leydenda chop etilgan. al-ya’qubiyning ikkinchi asari “tarix” umumiy tarix tipida yozilgan bo’lib, sharq mamlakatlari, shuningdek o’rta osiyoning vii-ix asrlardagi tarixi bo’yiyaa muhim manbalardan biri hisoblanadi. asar ikki qismdan iborat bo’lib, odam atodan islomgacha bo’lgan va musulmon mamlakatlari tarixlari, ya’ni o’sha mamlakatlarda 873 yilgacha sodir bo’lgan voqealar bayon etilgan. “tarix”ning arabcha matni 1883 yili gollandiyalik olim m.t.xautsma (1851-1943 y.) tomonidan chop etilgan. fors tilidagi tarixiy manbalarning umumiy xususiyatlari va ahamiyatifors tilida bitilgan tarixiy asarlar an’anaga binoan arab tilida nomlanar, ularda ham islomiy manbalar va islom tarixiy asarlar xususiyatlari yaqqol ko’zga tashlanar edi. xatto yozuv yoki xat turi arab alifbosida bo’lib, keyincha forsiy …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar"

arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar reja 1 arab yozuvdagi manbalar 2 fors yozuvdagi manbalar 3 turkey yozuvdagi manbalar arab yozuvidagi dastlabki manbalar tarixidan. arab tilidagi yozma manbalar: qur’oni karim va uning tafsirlari; hadislar; muhammad payg’ambar va xilifalar hayotiga oid asarlar. fihhga oid manbalar. arab tilida yozilgan turli fan sohalariga oid manbalar (filologiya, lug’atlar, filosofiya, meditsina, geografiya va b.). arab tilidagi tarixiy asrlar (al-madoiniy, tabariy, al-balazuriy, al-ya’qubiy, beruniy va b.). fanlar tasnifiga oid asarlar (ibn an-nadim, abu abdulloh al-xorazmiy va b.). ix-xiii asrlar davomida arab tilidagi manbalarning ko’payishi. forsiy tilda arab yozuvida yozilgan dastlabki manbalar. arab yozuviga o’tish bosqi...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "arab yozuvidagi fors va turkiy manbalar", click the Telegram button on the left.

Tags: arab yozuvidagi fors va turkiy … PPTX 15 pages Free download Telegram