tirik organizmlarning hayot muhitlari

PPTX 26 pages 144.8 KB Free download

26 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 144.8 KB

File type PPTX

Pages 26

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 26

mavzu: mavzu: tirik organizmlarning hayot muhitlari reja: reja: kirish 1. muhit haqida tushuncha 2. tirik organizm va muhitning bir-biriga bog’liqligi. 3. muhit va organizmlarning yashash sharoiti 4. organizim xususiyatlari va ularning xarakterlari xulosa foydalangan adaboyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: tirik organizmlarning hayot muhitlari – bu organizmlar yashaydigan, rivojlanadigan va o‘sadigan tabiiy sharoitlar. har bir tur o‘ziga mos muhitda yashashga moslashgan bo‘lib, bu muhitlar o‘rmonlar, cho‘llar, dengizlar yoki tog‘lar kabi turlicha bo‘lishi mumkin. hozirgi kunda inson faoliyatining natijasida, masalan, o‘rmonlarning kesilishi, iqlim o‘zgarishlari va atrof-muhit ifloslanishi tufayli bir qancha hayot muhitlari o‘zgarib, ko‘plab turlar yo‘qolib ketish xavfi ostida qolmoqda. shuning uchun tirik organizmlarning hayot muhitlarini o‘rganish va himoya qilish bugungi kunda juda muhim. bu, biologik xilma-xillikni saqlash va ekologik barqarorlikni ta’minlash uchun zarurdir. hozirgi kunda tirik organizmlarning yashash muhitlari organish dolzarb masala hisoblanadi ishning maqsadi: tirik organizmlarning hayot muhitlarini o’rganish ishning vazifasi: 1. muhit haqida tushuncha 2. tirik organizm va muhitning bir-biriga …

2 / 26

ning bu muhitlarga ekologik va morfologik moslashuv mexanizmlarini o‘rganish. 1.muhit haqida tushuncha muhit organizmga ta’sir etadigan ko’pgina organik va noorganik tarkibiy qismlardan tashkil topadi. bu tarkibiy qismlaming ba’zilari organizm uchun zarur, boshqalari zarur bolmasligi yoki organizm uchun hatto zararli bolishi ham mumkin. masalan, daraxtda uya qo'yadigan qushning ko‘payishi uchun daraxt va uning yaqin atrofida ozuqaning yetarli bolishi zarur. ammo bu joyda qurib, yiqilib yotgan daraxtlaming bolishi qush uchun ahamiyatsiz bolib, ular qushning hayotiga deyarli ta’sir ko’rsatmaydilar. daraxt tagiga odamlar kelib biror ish boshlashlari esa qushni bezovta qilishi bilan uning ko’payishiga zararli ta’sir ko’rsatishi mumkin. yashash sharoiti - muhitning organizmlar hayoti uchun zarur bolgan va unga bevosita ta’sir etadigan tarkibiy qismlari bolib, organizm ularsiz yashay olmaydi. muhitning har qanday tarkibiy qismlariga ekologik omillar deyiladi. ekologik omillar tabiatda bir-biridan ajralgan holda emas, balkim yaxlit holda birgalikda ta’sir ko’rsatadi va organizmiarning yashash sharoitini belgilaydi. turli organizmlar bu omillarni turlicha qabul qiladi. masalan, issiqsevar …

3 / 26

o‘tkazib, ularni evolyutsion taraqqiyot davomida o‘ziga moslashtirib olgan. bular orasida organizmlaming soni va biomassasini tartibga solib turuvchi omillar borki, ma’lum bir maydonda organizmlaming ko‘p yoki oz bomishi ana shu omillarga bog'liq. masalan: choldagi hayvonlar soni u erda suvning mavjud bomishiga bog’liq, suvda yashaydigan aerob organizmlaming miqdori o‘sha suvda erigan kislorodning miqdoriga bog‘liq va hokazo. 2. biotik omillar - tirik tabiatga tegishli omillar bo‘lib, ular asosan uch guruhni; fitogen (o‘simliklar), zoogen (hayvonlar) va mikrobogen (mikroorganizmlar) omillami o‘z ichiga oladi. bu omillarga"organizmlaming o'zaro ta’sir shakllari kiradi. har bir organizm qaysi muhitda yashashidan qat’iy nazar doimo boshqa organizmlaming ta’sirida boladi va o‘zi ham ularga ta’sir o‘tkazib turadi, ya’ni barcha tirik organizmlar bir-biri bilan doimo o‘zaro ta’sirda boladi. bu ta’sir turli organizmlar o’rtasida turlicha namoyon boladi. masalan, o’simliklar o‘simlikxo‘r hayvonlarga em boladi, o‘txo‘r hayvonlar yirtqichlarga o'lja boladi,xo‘jayin organizmi parazit uchun, yirik o‘simliklar esa ular tanasiga chirmashib yashovchi epifitlar uchun yashash muhiti sifatida ta’sir ko‘rsatadi. …

4 / 26

afas olish jarayonida o‘simliklar oziqlanishi uchun zarur bomgan karbonat angidridni chiqaradi, o‘zi esa o‘simliklar yaratgan organik mahsulotlar bilan oziqlanadi. insonning yashash muhitiga ta’siri ayniqsa uning ishlab chiqarish faoliyatida kuchli namoyon bomadi. inson faoliyati natijasida eming rel’yefi o‘zgaradi, yer, suv va havoning kimyoviy tarkibi o‘zgaradi, yer usti suvlari oqimining yo'nalishi o‘zgaradi, iqlim o‘zgaradi, o‘simlik va hayvonot dunyosi o‘zgaradi va hokazolar. qisqasi, inson tabiatga kuchli ta’sir o'tkazuvchi va uning o‘zgartiruvchi qudratli omildir. hozirgi kunda butun bir sayyoramizning tinch-omonligi inson omiliga bog’liq bo‘lib qolmoqda.bir omilning o‘zi bir joyda yashayotgan har xil turdagi organizmlarga har xil ta’sir ko'rsatadi. masalan: kuchli shamol yalanglik joyda yashovchi yirik hayvonlarga yomon ta’sir qiladi, lekin u o‘sha joyda yashovchi mayda hayvonlarga deyarli ta’sir qilmasligi mumkin, chunk! mayda hayvonlar shamol turishi bilan yerdagi kavaklarga va turli to'siqlar ostiga kirib, bekinib olishi mumkin.ko‘pgina omillar joy va vaqtga ko‘ra o’zgarib turadi. bularga misol qilib yorug‘lik, harorat, namlik, shamol, yog’ingarchilik, ozuqalar, yirtqichlar, parazitlar, …

5 / 26

susiyatlari va ularning harakterlari organizmlarni sistemasi - yer yuzida mavjud boʻlgan va qirilib ketgan organizmlar sistemasi. tirik orga-nizmlarning 2 mln.dan ortiq (baʼzi maʼlumotlarga koʻra, 2,5—3 mln.ga yaqin) turi mavjud. zamonaviy sistematika turlar oʻrtasida qarindoshlik munosabatlarini namoyon qiladigan turdan va kenja turlardan boshlab eng yuksak taksonlar — sinflar, boʻlimlar (tiplar) va dunyolargacha boʻlgan darajada ishlab chiqiladigan filogenetik, yaʼni evolyutsion sistemani tuzishga harakat qilmoqda. ammo 19-asrdayoq ayrim olimlar barcha bir hujayralilar yoki hatto tuban organizmlar (sodda hayvonlar, suv oʻtlari, tuban zamburugʻlar)ni mustaqil dunyoga ajratishni, ayrim mikologlar esa zamburugʻlarga alohida dunyo sifatida qarashni taklif etishgan. shunga qaramay, 20-asr oʻrtalarigacha organik olam faqat oʻsimliklar va hayvonlar dunyosiga ajratib kelindi. faqat 20-asr oʻrtalarida elektron mikroskopiya va molekulyar biologiyaning rivojlanishi bilan yuksak taksonlar sistemasini butunlay yangidan qayta ishlab chiqish boshlandi.hozirgi tiriklikning eng yirik boʻlimlari viruslar va hujayrali organizmlar hisoblanadi. hujayrali organizmlar prokariotlar va eukariotlarga aj-ratiladi. prokariotlarga bakteriyalar va koʻk-yashil suvoʻtlar kiradi. ularning yadro membranasi, mikronaychalari, aktinomiozin …

Want to read more?

Download all 26 pages for free via Telegram.

Download full file

About "tirik organizmlarning hayot muhitlari"

mavzu: mavzu: tirik organizmlarning hayot muhitlari reja: reja: kirish 1. muhit haqida tushuncha 2. tirik organizm va muhitning bir-biriga bog’liqligi. 3. muhit va organizmlarning yashash sharoiti 4. organizim xususiyatlari va ularning xarakterlari xulosa foydalangan adaboyotlar kirish mavzuning dolzarbligi: tirik organizmlarning hayot muhitlari – bu organizmlar yashaydigan, rivojlanadigan va o‘sadigan tabiiy sharoitlar. har bir tur o‘ziga mos muhitda yashashga moslashgan bo‘lib, bu muhitlar o‘rmonlar, cho‘llar, dengizlar yoki tog‘lar kabi turlicha bo‘lishi mumkin. hozirgi kunda inson faoliyatining natijasida, masalan, o‘rmonlarning kesilishi, iqlim o‘zgarishlari va atrof-muhit ifloslanishi tufayli bir qancha hayot muhitlari o‘zgarib, ko‘plab turlar yo‘qolib ketish xavfi ostida qolmoqda. s...

This file contains 26 pages in PPTX format (144.8 KB). To download "tirik organizmlarning hayot muhitlari", click the Telegram button on the left.

Tags: tirik organizmlarning hayot muh… PPTX 26 pages Free download Telegram