qissasi rabg`uziy

DOCX 29 pages 58.0 KB Free download

29 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 58.0 KB

File type DOCX

Pages 29

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 29

mundarija i. kirish…………………………………………………………………2 ii. asosiy qism: 1. “qissasi rabg`uziy” – igeografik adabiyot namunasi sifatida………………………………………………..……………….5 2. “qissasi rabg`uziy”dagi hikoyatlar: mavzu, g`oya va badiiyat……………………………………………….……..……….17 iii. xulosa…………………...……………………………………. ……26 iv. foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati ………………………………28 kirish ma`lumki, mustaqillikdan oldin o`zbek mumtoz adabiyotining bir qancha namoyandalari ijodi, ularning adabiy merosi ma`lum sabablar, to`siqlar natijasida yetarlicha targ`ib etilmadi. bu jihatlar ba`zan diniy, islomiy g`oyalar, mafkuraviy asarlarda, ba`zan hukmdorlar merosini o`rganish va qator mumtoz shoirlarimizni zamonaviylashtirishga urinish kabi holatlarda, ayniqsa, namoyon bo`ldi. o`tmishimiz yodgorligi bo`lgan “qisasi rabg`uziy” kitobi va uning muallifi nosiruddin rabg`uziy merosi ham xalqimiz hayotidan uzib qo`yildi. mustaqillik davrigacha nashr etilmadi, ta`lim muassasalarida yetarlicha o`rganilmadi. ilmiy ishlar amalga oshirilmadi, chunki o`sha paytlar asar g`oyasi, payg`ambarlar hayoti bilan bog`liq hikoyatlar davr manfaatlariga mos kelmas edi. xiii asr oxiri va xiv asr boshlarida yaratilgan nasrning yirik namunalaridan biri “qissasi rabg`uziy” asaridan o`rin olgan hikoyatlar, rivoyat va naqllarga qur`on va boshqa diniy kitoblardan, tarixiy asarlar va turli xalqlardan kirib …

2 / 29

imiz mujassamining ifodasi sifatida behad qadrlaymiz... islom dini bizni ezgulik va tinchlikka, asl insoniy fazilatlarni asrab-avaylashga da’vat etadi”[footnoteref:1]. [1: o‘zbekiston respublikasi prezidenti sh.m.mirziyoyevning bmt bosh assambleyasining 72-sessiyasida so‘zlagan nutqi. xalq so‘zi, 2017 yil, 20 sentyabr.] “xiii – xiv asr o`zbek adabiyoti mo`g`ul istilosining, dahshatli hukmronlikning og`ir natijalari oqibatida yuz bergan ijtimoiy-siyosiy ahvolga qaramasdan, janr rang-barangligi bilan taraqqiy etib borganligi diqqatga sazovordir. shu jumladan, nasr ham adabiy jarayonning boyligiga aylandi. xiii asr oxiri va xiv asr boshlarida yaratilgan “qissasi rabg`uziy”, “nahjul farodis” kabi asarlar shu davr mahsullari bo`lgan nasriy yodgorliklardir”.[footnoteref:2] [2: rahmonova n. “qissasi rabg`uziy”da ko`p ma’noli so`zlarning qo`llanilishi. magistrlik dissertatsiyasi. qarshi. 2017.] rabg`uziy va “qissasi rabg`uziy” asari haqida jahon ilm-fanida, xususan, turkologiya, adabiyotshunoslik, tilshunoslik sohalarida, qolaversa, o`zbekistonda ham turli e`tiborga molik asarlar yaratilgan, ilmiy ishlar, maxsus dissertatsiyalar ishlangan. bularga misol qilib olimlardan k. grobnik, s. malov, n. ilminskiy, e.tenishev, i.ostanaqulov, h. dadaboyev, p. zohidov, x. rasul kabi olimlarning olib borgan …

3 / 29

abg`uziy hayoti va faoliyati haqida bizgacha yetarli ma`lumot yetib kelmagan. shunga qaramay, “... uning zamonasining taniqli tarixchisi, yetuk shoiri va iste`dodli tarjimoni ekanligiga shubha qilmasa ham bo`ladi. buning dalili sifatida rabg`uziy qalamiga mansub qator turkiy she`rlar, arabchadan o`girilgan she`riy tarjimalarga asarda katta o`rin berilganligini e`tirof etish mumkin”.[footnoteref:3] [3: nosiruddin burhonuddin rabg`uziy. qissasi rabg`uziy. 1-kitob. yozuvchi. – t.: 1990. b-7.] bizgacha yetib kelgan yagona asari “qisasi rabg`uziy”da ba`zi ma`lumotlar mavjud. undagi ma`lumotlar ham to`liq emas. uning asl ismi nosiruddin bo`lib (asarda nosir rabg`uziy shakli ham mavjud), xorazmning raboti o`g`uz degan joyida tug`ilgan. asarning muqaddimasida adib otasi burhonuddinning o`g`uz rabotining qozisi bo`lganligini va asar kimga bag`ishlanganligi aytib o`tadi. asarda bu haqda: “ammo ba`d, bu kitobni tuzgan, to`at yo`linda tizgan, ma`siyat yobonin kezgan, oz ozuqlik, ko`p yozug`luk rabot o`g`uzining qozisi burhon o`g`li nosiruddin urug`i, satarallohu alayhi assalomata va raahima shiyabahu (satarallohu – allohi tolo uni dinislomda muqarrar qilsin va unga salomlar bo`lsin)” andog` …

4 / 29

b etadi. birinchi prezidentimiz islom karimov aytganlaridek: “ajdodlarimiz tafakkuri va dahosi bilan yaratilgan eng qadimgi toshyozuv va bitiklar, xalq og`zaki ijodi namunalaridan tortib, bugungi kunda kutubxonalarimiz xazinasida saqlanayotgan ming-minglab qo`lyozmalar, ularda mujassamlashgan tarix, adabiyot, san`at, siyosat, axloq, falsafa, tibbiyot, matematika, mineralogiya, kimyo, astronomiya, me`morlik, dehqonchilik va boshqa sohalarga oid qimmatbaho asarlar bizning buyuk ma`naviy boyligimizdir”.[footnoteref:5] [5: islom karimov. yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. ma’naviyat. – t.: 2010. b-31.] i bob “qissasi rabg`uziy” – igeografik adabiyot namunasi sifatida tarixda payg`ambarlar hayotini yoritishga qaratilgan ko`plab asarlar yaratilgan. shulardan biri biz o`rganayotgan “qissasi rabg`uziy” asaridir. “qissasi rabg`uziy” qissalarida qahramonlar voqea-hodisalar rivoji davomida o`zligini, o`ziga xos xususiyatlarini ko`rsatib borishadi. qissalarda maqsadi va mazmuniga qarab, bir necha sujet yo`nalishlari bo`lishi mumkin. asar strukturasi ham sujetning shu xususiyatiga bog`liq bo`ladi. asar voqealari rivojiga asos bo`lgan ma`lumotlar, qarashlar ko`p jihatdan qur`onga tayanadi. rabg`uziy ularni o`z dunyoqarashi hamda tajribasi asosida qayta ishlagan, o`z badiiy tafakkuri bilan boyitgan. qissalar …

5 / 29

ni aytib o`tish lozimki: “qur’onda boshqa dinlardagi kitoblardan farqli o`laroq, islom payg`ambari muhammad (s.a.v.)ning ismlari atigi to`rt marta (3:144, 33:40, 47:2, 48:29) zikr etilgan (ahmad ismi esa bir marotaba saf (61:6) surasida keltirilgan). buning sababi shundaki, arab qabilalari o`rtasida har bir kishining bir necha ismi yoki laqabi, kun’yasi yoki taxallusi bo`lishi rasm bo`lgan. bu an’ana bugungacha saqlanib qolgan bo`lib, adabiyotda ham o`ziga xos in’ikosini topgan”[footnoteref:6]. [6: davlatov olim davlatovich. alisher navoiy she’riyatida qur’on oyatlari va hadislarning badiiy talqini. filologiya fanlari bo`yicha falsafa doktori dissertatsiyasi avtoreferati. samarqand. 2017.] qur’oni karimda alloh taolo nabiylarini zikr etib, boshqa insonlarga o`rnak qilib ko`rsatadi. “nubuvvat tushunchasi etimologik jihatdan qadimgi ivrit, arab tillarida izohlanadi. u “nab’un” - xabar, “nabva” (nubuv) - yuksalish, “nabi” - elchi ma’nolarini anglatadi. jahon adabiyotshunosligida unga sinonim sifatida profetologiya atamasi qo`llanadi. nubuvvat singari profetologiya ham “payg`ambarlik ta’limoti” ma’nosida ishlatiladi. ayrim manbalarda nubuvvat bilan bog`liq jahoniy dinlar “profetologik dinlar” deb yuritiladi. islom manbalarida …

Want to read more?

Download all 29 pages for free via Telegram.

Download full file

About "qissasi rabg`uziy"

mundarija i. kirish…………………………………………………………………2 ii. asosiy qism: 1. “qissasi rabg`uziy” – igeografik adabiyot namunasi sifatida………………………………………………..……………….5 2. “qissasi rabg`uziy”dagi hikoyatlar: mavzu, g`oya va badiiyat……………………………………………….……..……….17 iii. xulosa…………………...……………………………………. ……26 iv. foydalanilgan adabiyotlar ro`yxati ………………………………28 kirish ma`lumki, mustaqillikdan oldin o`zbek mumtoz adabiyotining bir qancha namoyandalari ijodi, ularning adabiy merosi ma`lum sabablar, to`siqlar natijasida yetarlicha targ`ib etilmadi. bu jihatlar ba`zan diniy, islomiy g`oyalar, mafkuraviy asarlarda, ba`zan hukmdorlar merosini o`rganish va qator mumtoz shoirlarimizni zamonaviylashtirishga urinish kabi holatlarda, ayniqsa, namoyon bo`ldi. o`tmishimiz yodgorligi bo`lgan “qisasi rabg`uziy” kitobi va uni...

This file contains 29 pages in DOCX format (58.0 KB). To download "qissasi rabg`uziy", click the Telegram button on the left.

Tags: qissasi rabg`uziy DOCX 29 pages Free download Telegram