"hibbat ul-haqoyiq"

DOCX 30 pages 45.6 KB Free download

30 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 45.6 KB

File type DOCX

Pages 30

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 30

ahmad yugnakiyning "hibbat ul-haqoyiq asarida insoniy fazilatlarning ulug'lanishi mundarija kirish………….. 3 i. bob. “hibbat ul haqoyiq” ahmad yugnakiy ijodining eng sara asari 5 ii. bob. “hibbat ul-haqoyiq” asarida ma’rifat g’oyalari 21 xulosa 30 adabiyotlar: 31 kirish “mustaqilligimizning dastlabki kunlaridanoq ajdodlarimiz tomonidan ko’p asrlar mobaynida yaratib kelingan g’oyat ulkan, bebaho ma’naviy va madaniy merosni tiklash davlat siyosati darajasiga ko’tarilgan nihoyatda muhim vazifa”[footnoteref:1]ga aylandi. zero, yurtboshimiz ta’kidlaganidek, “xalqning ma’naviyati va madaniyati, uning haqiqiy tarixi va o'ziga xosligi qayta tiklanayotganligi jamiyatimizni yangilash va taraqqiy ettirish yo'lida muvaffaqiyatli ravishda olg'a siljitishda hal qiluvchi, ta’bir joiz bo'lsa, belgilovchi ahamiyatga egadir”.[footnoteref:2] millat ma’naviy kamolotining asosiy omillaridan biri bu badiiy ijod durdonalariga munosabat, unga oshuftalik, buyuk bobokalonlarimiz qoldirgan bebaho ijod namunalaridan bahramand bo’lish, ularni har tomonlama tahlil, tadqiq va tadbiq etishdir. [1: karimov. i.a. o’zbekiston buyuk kelajak sari. - t.., 1998, 524-b.] [2: karimov. i.a. yuksak ma’naviyat - yengilmas kuch. -toshkent, 2008-yil. 39-bet.] adabiyot so'z san'atidir. u …

2 / 30

qiladi. "hibbat-ul haqoyiq" yozma manbalarining to’liq nusxalaridan biri xirotda, xv asrda kadimgi uyxur yozuvi asosida ko’chirilgan, asarning ikkinchi to’liq nushasi 1480 yilda istambulda abdurazzoq bahshi tomonidan arab yozuvi bilan ko’chirilgan. dostonning arab yozuvi bilan ko’chirilgan uchinchi nusxasi xvi asr boshlariga mansub. " hibbat-ul haqoyiq "ning asosiy nusxalari turkiya kutubxonalarida, ayrim parchalardan iborat bir nusxasi berlinda saklanmokda. asar 256 bayt, ya’ni 512 misradan iborat, g’azal va turtlik she’r shaklida yozilgan. adib axmad yugnakiy xam barcha o’tgan buyuklar kabi o’z dostonini alloxni madx, etish bilan boshlaydi... darsliklar, ilmiy ishlarda bu doston atroflicha yoritilgan, xatto 1972 yilda filologiya fanlari doktori, qadimshunos, turkolog olim qozoqboy maxmudov "hibabat-ul haqoyiqning akademik nashrini chop ettirdi. unda olim dostonning asli, nasriy bayoni taxliliy matn, izoxli lug’at xamda grammatik va fonetik taxlilni amalga oshirgan. shu paytgacha "hibbat-ul haqoyiq" dostoni bugungi o’zbek tiliga she’riy tarjima kilinmagan edi. ilk islom davrining turkiy tildagi madaniyat obidalari bizgacha juda kam yetib kelgan. hozircha …

3 / 30

adabiy parchalarda pand-nasihat mazmuni ifodalanganligi, ularning aksariyati islomdan oldingi davrlarning ijodiy mahsuli ekanligi bir qator ilmiy tadqiqot va o’quv adabiyotlarda e’tirof etiladi [5, 6]. biroq tan olish lozimki, turkiy adabiyotda tom ma’nodagi didaktik adabiyotning shakllanishi bu tilda so’zlovchi xalqlar orasida islom madaniyatining yoyilishi bilan bog’liqdir. qur’on oyatlari hamda payg’ambar (a.s.) hadislarining mazmun-mohiyatini sharhlash, keng jamoatchilikka yetkazish, tafakkuriga singdirish, shu yo’l bilan mukammal axloq egasini tarbiyalashning asosiy vositalaridan biri sifatida pandnoma ruhidagi adabiyot x-xi asrlarda madaniyat tarixining o’ziga xos hodisasi sifatida shakllandi va rivojlandi. bu borada tasavvuf ta’limotining turkiyzabon xalqlar madaniyatiga kirib kelishi ham muhom omil vazifasini bajardi. xi-xii asrlar turkiy adabiyotning yirik namoyandalari bo’lgan yusuf xos hojib, ahmad yugnakiy hamda ahmad yassaviy adabiy-ma’rifiy me’rosi pandnoma ruhidagi adabiyotning eng muhim obidalari sanaladi. bular orasida adib ahmad yugnakiyning «hibat ul-haqoyiq» dostoni o’ziga xos o’ringa egadir. turkiy didaktik adabiyotning ilk namoyandalaridan biri, “...mavoizu nasoyih”ga to’la hikmatlari bilan “xeyli elning muqtadosi” bo’lgan [53. 426] …

4 / 30

a boshqa xorijiy adabiyotshunoslarning fikr-mulohaza va ma’lumotlari mavjud. xususan, turk olimi muhammad fuod ko’pruluzodaning ma’lumot berishicha, xiv asrning birinchi yarmida hukmronlik qilgan amir shayx abu ishoqning bosh qo’mondoni amir oytemirga bag’ishlangan bir majmuada turli she’riy parchalar bilan bir qatorda “hibat ul-haqoyiq”ning ba’zi qismlari ham kiritilgan. shuningdek olimning fikricha “qisas ul- anbiyo” tarkibida uchraydigan mutaqorib vaznidagi to’rtliklar “qutadg’u bilig” va “hibat ul-haqoyiq” an’anasiga tayangan holda yozilgan.[footnoteref:3] [3: xo’janova g. “hibat ul-haqoyiq” poetikasi. fil. fanl. nomzodi avtoreferati. - toshkent, 2001. 10-bet.] e.rustamov “hibat ul-haqoyiq” dostonining temuriylar davridagi mavqei haqida fikr yuritib, xususan, shohrux mirzo va mirzo ulug’bek davrlarida hirot va samarqandda qadimgi turkiy adabiy yodgorliklarga qiziqish kuchli bo’lganligini ta’kidlaydi. olim, jumladan, yozadi: “1444 yilda arslon xoja tarxonning xohishi bilan samarqandda adib ahmad yugnakiyning mashhur dostoni “hibat ul-haqoyiq” uyg’ur yozuvida ko’chirilgan. doston matnining ilovasida adib ahmad va uning dostoniga bag’ishlangan eski o’zbek tilidagi she’r berilgan. ulardan birining muallifi temurga xizmat qilgan va turkiy …

5 / 30

igini qayd etadi. shu bilan birga, f.ko’prulu dostonning usmonli turk adabiyotiga ta’siri masalasida ham fikr yuritadi. uning yozishicha, “hibat ul-haqiyiq”da xalq adabiyotining ta’siri juda yorqin va kuchli bir tarzda ko’zga tashlanadi. keyin esa bu adabiy an’ana hijriy vii asr boshlarida (xiii asr o’rtalari) usmonli turk adabiyotida davom ettirildi. bunda “hech shubhasiz “atebatul haqoyiq”ning ta’sirini ham qabul qilish lozimdir”. shularni inobatga olganda, alisher navoiy ta’riflagani kabi “xeyli elning muqtadosi” bo’lgan adib ahmadning uzoq asrlar davomida “aksar turk ulusida hikmatu nuktalari shoe’” bo’lganligi shubhasizdir. adib ahmad shaxsiyati va adabiy merosini tadqiq va tahlil etish o’tgan asrning dastlabki o’n yilligida boshlandi. istanbul dorilfununining mudarrisi najib osimbey tomonidan 1906 yilda «ayo sofiya» ibodatxonasi kutubxonasidan dostonning ilk qo‘lyozma nusxasi topildi. biroz vaqt o‘tib esa, yana bir turk olimi kirishli rifat bey tomonidan dostonning ikkinchi nusxasi topilgach, adabiyotshunoslik va matnshunoslikda mazkur asar va uning muallifiga bo’lgan qiziqish kuchaydi. ayniqsa mazkur ikki qo’lyozma nusxa asosida dostonning najib …

Want to read more?

Download all 30 pages for free via Telegram.

Download full file

About ""hibbat ul-haqoyiq""

ahmad yugnakiyning "hibbat ul-haqoyiq asarida insoniy fazilatlarning ulug'lanishi mundarija kirish………….. 3 i. bob. “hibbat ul haqoyiq” ahmad yugnakiy ijodining eng sara asari 5 ii. bob. “hibbat ul-haqoyiq” asarida ma’rifat g’oyalari 21 xulosa 30 adabiyotlar: 31 kirish “mustaqilligimizning dastlabki kunlaridanoq ajdodlarimiz tomonidan ko’p asrlar mobaynida yaratib kelingan g’oyat ulkan, bebaho ma’naviy va madaniy merosni tiklash davlat siyosati darajasiga ko’tarilgan nihoyatda muhim vazifa”[footnoteref:1]ga aylandi. zero, yurtboshimiz ta’kidlaganidek, “xalqning ma’naviyati va madaniyati, uning haqiqiy tarixi va o'ziga xosligi qayta tiklanayotganligi jamiyatimizni yangilash va taraqqiy ettirish yo'lida muvaffaqiyatli ravishda olg'a siljitishda hal qiluvchi, ta’bir joiz bo'lsa, belgilovchi ah...

This file contains 30 pages in DOCX format (45.6 KB). To download ""hibbat ul-haqoyiq"", click the Telegram button on the left.

Tags: "hibbat ul-haqoyiq" DOCX 30 pages Free download Telegram