frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash

PPTX 11 pages 562.1 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 562.1 KB

File type PPTX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

andijon davlat unversiteti fizika-texnika fakulteti 3f1 guruh o’quvchisi xasanova nozimaning fizpraktikum fanidan mustaqil ishi andijon davlat unversiteti fizika-texnika fakulteti 3f1 guruh o’quvchisi g’aniyeva dildoraning fizpraktikum fanidan mustaqil ishi 1 frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash ish to'g'risida nazariy ma'lumotlar: frank va gers tajribalari frank va gers tomonidan 1913-yilda o'tkazilgan tajribalar atom holatlarining diskret ekanligini tasdiqladi. elektron bilan atom orasidagi noelastik to'qnashuvlarda elektron o‘z energiyasini atomga beradi. elektron istalgan qiymatdagi kinetik energiyaga ega bolishi mumkin. agar atomning ichki energiyasi ham uzluksiz o'zgarsa edi, atom elektron bilan noelastik to'qnashganda atom elektrondan istalgan qiymatdagi energiyani qabul qilar edi. lekin tajribada bunday hol kuzatilmadi. tajribalar atom elektron bilan noelastik to ‘qnashganda, atom elektrondan faqat aniq bir qiymatdagi energiyanigina qabul qila olishini ko'rsatdi. atom qabul qilgan bu energiya qiymati atomning ikki statsionar holatlari energiyalari farqiga teng boladi. demak, elektron bilan atom …

2 / 11

astinka a to‘rdan keyin joylashtirilgan, ular orasiga kuchsiz (≈ 0,5 v) tormozlovchi potensial u1, qo‘yiladi. elektronlar a to‘r bilan b plastinka orasida tormozlanadi. agar energiyasi 0,5 ev dan kichik bo‘lgan elektron a to'rdan o‘tsa, u b plastinkagacha yetib kela olmaydi. energiyasi 0,5 ev dan katta bo‘lgan elektronlargina a to‘rdan o‘tib b plastinkaga yetib kela oladilar. ularning soni galvanometr (g) ko'rsatayotgan tok kuchi kattaligi orqali aniqlanishi mumkin. tajribalarda b plastinkaga tushgan elektronlar hosil qilgan tok kuchi bilan elektronlarni tezlatuvchi potensiallar farqi u orasidagi bog'lanishning (volt-amper xarakteristikasi) grafigi chizilgan (2 - rasm). volt-amper xarakteristikada tok kuchining maksimumlari bir-biridan birxil oraliqda joylashgan. ketma-ket joylashgan maksimumlar orasidagi har bir oraliq «4,9 v ga teng. birinchi maksimum 4,9 v potensiallar farqiga, ikkinchi maksimum 9,8 v, uchinchi maksimum 14,7 v potensiallar farqiga to‘g‘ri keladi. tajribalar tahlili. tajribalar natijalari asosida chizilgan voltamper xarakteristikada tok kuchi maksimumlari hosil bo‘lishini quyidagicha tushuntirish mumkin. volt-amper xarakteristikada tok kuchi avval monoton …

3 / 11

zlovchi potensialni yengib b plastinkaga kelib tushadilar. bu vaqtda zanjirda tok kuchining ortishi va elektronlar energiyasi 4,9 evga yetganda tok kuchining maksimumga erishishi kuzatiladi. elektronlar energiyasi 4,9 ev bo‘lganda, ular simob atomlari bilan noelastik to ‘qnashadilar va o‘z energiyalarini simob atomlariga beradilar. energiyasini simob atomlariga bergan elektronlar b plastinkaga yetib kela olmaydilar, bu vaqtda tok kuchining keskin kamayib ketishi ko‘rinadi. potensiallar ayirmasi yana orttirib borilganda tok kuchi ortib boradi. elektronlar energiyasi 9,8 evga yetganda tok kuchi yana maksimumga erishadi. bunda elektronlar simob atomlari bilan yana noelastik to‘qnashadi va o‘z energiyalarini simob atomlariga beradi. energiyasini simob atomiga bergan elektronlar b plastinkaga (anodga) yetib kela olmaydilar, tok kuchi yana keskin kamayib ketadi. shu tariqa elektronlar energiyasi 14,7 evga yetganda ham elektron va simob atomi orasida noelastik to‘qnashuvlar bo‘ladi. bu tajribalardan elektronlar energiyasi har 4,9 evga oshganda simob atomlari bilan noelastik to‘qnashuvlar bo‘lishi ko‘rinadi. demak, tajribada simob atomida 4,9, 9,8, 14,7 ev diskret …

4 / 11

har bir diskret qiymatiga spektrda ma'lum spektral chiziq to ‘g‘ri keladi. umumiy holda o'tishlar ikki uyg‘ongan holatlar orasida bolishi mumkin. pastki energetik sathdan yuqoriga o ‘tishda energiya yutiladi, yuqori sathdan pastki sathga o ‘tishda esa energiya chiqariladi. asosiy holat qatnashadigan o'tishlar rezonans o ‘tishlar deyiladi. simob atomi chiqaradigan 4,9 ev energiya (yorug'lik kvanti) simob atomining to'lqin uzunligi 253,7 nm bo‘lgan rezonans chizig'iga tegishlidir, ya'ni simob atomi 4,9 ev energiya chiqarganda rezonans o'tish bo‘ladi, chunki bunda asosiy holat qatnashadi. 4,9 v simob atomi rezonans potensiali deyiladi. tajriba natijalaridan shunday xulosa qilish mumkinki, simob atomida kamida ikkita energetik holat mavjud: uyg'otilmagan holat (bu holat asosiy holat deyiladi) va birinchi uyg'ongan energetik holat. bu holat asosiy holatdan 4,9 ev energiya bilan farq qiladi. lekin simob atomida yana yuqori uyg‘ongan energetik holatlar mavjudligi aniqlangan. atomlar nurlanishlarida uyg‘ongan holatlarining diskret energetik spektrlari hosil boladi. tajriba natijalaridan shunday xulosa qilish mumkinki, simob atomida kamida ikkita energetik …

5 / 11

ali o'tayotgan elektronlar uchun energiyaning yo'qolishi aniq "qadamlar" bilan sodir bo'lishini va unga mos keladigan emissiya simobning ultrafiolet chizig'ida bo'lishini e'lon qilishdi. bundan bir necha oy keyinroq, nils bo'r bu hodisa uning atom modelini tasdiqlovchi isbot ekanligini tan oldi. shunday qilib, frank-gerts tajribasi kvant nazariyasini tasdiqlash uchun klassik tajriba hisoblanadi. bu tajribada tezlanish beruvchi kuchlanish u2 ning qiymati 0 dan to 30 v gacha oraliqda o'zgarishi mumkin, boshqaruvchi potentsial u1 va tormozlovchi kuchlanish u3 lar esa doimiy holda saqlanadi va mos keluvchi anod toki ia o'lchab olinadi. bu anod toki, dastlab, tezlashayotgan elektronlarning kinetik energiysi to g2 setka yaqinidagi simob atomlarini uyg'ongan holatga to'qnashish natijasida o'tkazish uchun yetarli bo'lgan energiyaga (ehg = 4.9 ev) tenglashguncha, xuddi oddiy tetroddagi kabi ortib boradi. ammo, tenglashgan paytda maksimal qiymatga erishib, keyin asta sekin kamayadi, chunki elektronlar simob atomlari bilan to'qnashish natijasida energiyasini yo'qotadi va energiyasi u3 tormozlovchi potentsialni yengish uchun yetarli bo'lmay qoladi. …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash"

andijon davlat unversiteti fizika-texnika fakulteti 3f1 guruh o’quvchisi xasanova nozimaning fizpraktikum fanidan mustaqil ishi andijon davlat unversiteti fizika-texnika fakulteti 3f1 guruh o’quvchisi g’aniyeva dildoraning fizpraktikum fanidan mustaqil ishi 1 frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash ish to'g'risida nazariy ma'lumotlar: frank va gers tajribalari frank va gers tomonidan 1913-yilda o'tkazilgan tajribalar atom holatlarining diskret ekanligini tasdiqladi. elektron bilan atom orasidagi noelastik to'qnashuvlarda elektron o‘z energiyasini atomga beradi. elektron istalgan qiymatdagi kinetik energiyaga ega bolishi mumkin. agar atomning ichki energiyasi ham uzluksiz o'zgarsa edi, ...

This file contains 11 pages in PPTX format (562.1 KB). To download "frank-gertsning simob bilan tajribasi – cassy bilan o'lchash va baholash", click the Telegram button on the left.

Tags: frank-gertsning simob bilan taj… PPTX 11 pages Free download Telegram